Nuôi nhốt khỉ làm cảnh có vi phạm pháp luật không?

1. Nuôi khỉ làm cảnh có vi phạm pháp luật không?

Các loài khỉ bản địa ở Việt Nam gồm khỉ mặt đỏ (Rhinopithecus roxellana), khỉ mốc (Trachypithecus francoisi), khỉ vàng (Trachypithecus poliocephalus), khỉ đuôi dài (Macaca fascicularis), và khỉ đuôi lợn (Macaca leonina). Tất cả các loài này thuộc về Bộ Khỉ Hầu và được xếp vào Nhóm IIB, nhóm động vật nguy cấp, quý, hiếm và đang được bảo vệ theo danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm ban hành theo Nghị định số 06/2019/NĐ-CP về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. Danh mục này được thiết lập nhằm bảo vệ các loài động vật và thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm khỏi nguy cơ tuyệt chủng và giảm thiểu các hoạt động khai thác, sử dụng không hợp pháp vì mục đích thương mại. Mục đích của việc bảo vệ nhóm các loài khỉ này là đảm bảo sự tồn tại và phát triển bền vững của hệ sinh thái rừng và duy trì sự đa dạng sinh học.

Mặc dù các loài khỉ này chưa bị đe dọa tuyệt chủng, tuy nhiên, sự gia tăng về mức độ khai thác, buôn bán và nuôi nhốt khỉ để đáp ứng nhu cầu thương mại là một mối đe dọa tiềm tàng. Việc không có quản lý chặt chẽ và hạn chế trong việc khai thác, sử dụng các loài khỉ này có thể dẫn đến suy thoái số lượng và mất môi trường sống tự nhiên của chúng. Đồng thời, việc nuôi khỉ cũng phải tuân thủ Luật Đa dạng sinh học năm 2008. Luật này quy định về bảo tồn và sử dụng bền vững các nguồn gen, các loài và hệ sinh thái, trong đó bao gồm cả việc quản lý và nuôi nhốt động vật hoang dã. Việc nuôi khỉ phải tuân thủ các quy định và điều kiện quy định trong Luật Đa dạng sinh học, và vi phạm quy định này có thể bị xem là vi phạm pháp luật.

Vì vậy, để nuôi khỉ làm cảnh một cách hợp pháp, cần tuân thủ các quy định và điều kiện quy định trong pháp luật về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và Luật Đa dạng sinh học, và đảm bảo có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền để thực hiện hoạt động này. Có thể thấy, việc săn bắt, buôn bán, nuôi nhốt, giết mổ các loài khỉ bản địa hoặc vi phạm quy định về bảo tồn động vật hoang dã liên quan đến các loài khỉ này là không hợp pháp và bị nghiêm cấm. 

>> Tham khảo: Khái niệm động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm? Phân tích dấu hiệu của tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã?

2. Mức xử phạt đối với hành vi nuôi nhốt khỉ để làm cảnh

Theo Nghị định 35/2019/NĐ-CP, hành vi nuôi nhốt khỉ như thú cưng có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại Điều 21. Cụ thể, các mức phạt tiền cho vi phạm được chia thành hai khoảng giá trị, tùy thuộc vào giá trị của động vật rừng và loại động vật đó.

- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng:

+ Đối với động vật rừng thông thường trị giá dưới 10.000.000 đồng.

+ Đối với động vật rừng thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB trị giá dưới 5.000.000 đồng.

- Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng:

+ Đối với động vật rừng thông thường trị giá từ 10.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng.

+ Đối với động vật rừng thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB trị giá từ 5.000.000 đồng đến dưới 10.000.000 đồng.

Dó đó, buôn bán khỉ, đặc biệt là buôn bán khỉ trái phép, là một hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý theo các quy định của luật pháp. Dưới đây là một số hình thức xử lý thường áp dụng trong trường hợp buôn bán khỉ:

- Xử lý hành chính: Việc buôn bán khỉ trái phép có thể bị xử phạt hành chính. Mức phạt hành chính thường được quy định theo quy định của pháp luật địa phương và tùy thuộc vào mức độ vi phạm và hậu quả gây ra.

- Trong trường hợp buôn bán khỉ vi phạm nghiêm trọng và gây hại nghiêm trọng đến loài vật và môi trường tự nhiên, hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Người buôn bán có thể đối mặt với các biện pháp xử lý hình sự như khởi tố, truy tố và xử lý tại tòa án. Khi phát hiện hành vi buôn bán khỉ trái phép, cơ quan chức năng có thể tiến hành tịch thu khỉ và các sản phẩm liên quan. Đồng thời, cơ quan chức năng có thể áp dụng chế độ quản lý nghiêm ngặt đối với các khỉ đã bị tịch thu, bao gồm việc chăm sóc, giám sát và tái đặt khỉ vào môi trường tự nhiên hợp pháp nếu có thể.

3. Buôn bán khỉ sẽ bị xử lý như thế nào?

Theo Luật Đa dạng sinh học năm 2008, Việt Nam phân loại các loài động vật hoang dã thành các nhóm dựa trên mức độ nguy cấp và bảo vệ. Trong nhóm này, có nhóm IIB (nhóm động vật nguy cấp, quý, hiếm và đang được bảo vệ) mà khỉ được phân vào. Theo điều 234 của Bộ luật Hình sự năm 2015, việc vận chuyển, mua bán trái phép các loại khỉ thuộc nhóm IIB được coi là vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã. Người vận chuyển, mua bán trái phép có thể bị xử lý hình sự với các hình phạt nghiêm trọng.

- Mức phạt cụ thể phụ thuộc vào mức độ vi phạm và hậu quả gây ra. Theo quy định, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm cũng có thể bị áp dụng biện pháp cải tạo không giam giữ từ 6 tháng đến 3 năm. Trường hợp nghiêm trọng nhất, hình phạt tù từ 6 tháng đến 12 năm cũng có thể áp dụng.

- Ngoài các quy định hình sự, việc săn bắt, giết, nuôi, nhốt động vật rừng trái quy định của pháp luật cũng có thể bị xử phạt hành chính theo quy định của Nghị định 35/2019/ND-CP. Mức phạt trong trường hợp này có thể dao động từ 5 triệu đồng đến 400 triệu đồng, tùy thuộc vào mức độ vi phạm.

4. Cách thức nộp phạt khi bị xử phạt bởi hành vi nuôi nhốt khỉ?

Căn cứ theo Nghị định 118/2021/NĐ-CP quy định về hành vi khi cá nhân hoặc tổ chức vi phạm quy định về việc nuôi nhốt khỉ để làm cảnh và bị xử phạt hành chính, thì có thể nộp tiền phạt theo các hình thức sau đây:

- Nộp trực tiếp tại Kho bạc nhà nước hoặc ngân hàng thương mại được ủy nhiệm thu tiền phạt, theo thông tin được ghi trong biên bản xử phạt. Sau khi nhận quyết định xử phạt, người bị phạt có thể đến Kho bạc nhà nước hoặc ngân hàng thương mại mà Kho bạc nhà nước đã ủy nhiệm để nộp tiền phạt. Thông tin về nơi nộp tiền phạt sẽ được ghi rõ trong quyết định xử phạt.

- Nộp trực tiếp hoặc chuyển khoản vào tài khoản của Kho bạc nhà nước, theo thông tin được ghi trong quyết định xử phạt. Người bị phạt có thể thực hiện nộp tiền phạt bằng cách chuyển khoản từ tài khoản cá nhân hoặc tài khoản tổ chức vào tài khoản của Kho bạc nhà nước. Thông tin về tài khoản nhận tiền phạt cũng sẽ được ghi trong quyết định xử phạt.

- Trong trường hợp việc xử phạt không lập biên bản (áp dụng cho trường hợp xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến mức nhất định), cá nhân hoặc tổ chức bị phạt có thể nộp tiền trực tiếp cho người có thẩm quyền xử phạt. Người có thẩm quyền sẽ đưa ra quyết định xử phạt tại chỗ và nhận tiền phạt từ người vi phạm. Nộp trực tiếp cho người có thẩm quyền xử phạt trong các trường hợp sau:

+ Trường hợp xử phạt hành chính không lập biên bản (áp dụng cho trường hợp xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 250.000 đồng đối với cá nhân, 500.000 đồng đối với tổ chức). Trong trường hợp này, người có thẩm quyền xử phạt sẽ phải ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính tại chỗ.

+ Tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, miền núi mà việc đi lại gặp khó khăn, cá nhân hoặc tổ chức bị xử phạt có thể nộp tiền phạt cho người có thẩm quyền xử phạt.

- Nộp vào Kho bạc nhà nước thông qua dịch vụ bưu chính công ích, chẳng hạn qua Bưu điện. Người bị phạt có thể nộp tiền phạt thông qua dịch vụ bưu chính công ích, ví dụ như sử dụng dịch vụ của Bưu điện để chuyển tiền phạt vào Kho bạc nhà nước.

Quý khách hàng có nhu cầu thì tham khảo thêm nội dung bài viết sau của công ty Luật Minh khuê: Tội vi phạm các quy định về bảo vệ động vật hoang dã quý hiếm

Công ty Luật Minh Khuê mong muốn gửi đến quý khách hàng những thông tin tư vấn hữu ích. Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, hãy liên hệ với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Hoặc quý khách hàng gửi yêu cầu chi tiết qua email:  lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhanh chóng. Xin trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng!