Qũy nhi đồng liên hợp quốc (UNICEF) là gì ?

Tìm hiểu khái niệm Quỹ nhi đồng liên hợp quốc

Qũy nhi đồng liên hợp quốc (UNICEF) là cơ quan của Liên hợp quốc được thành lập trên cơ sở Nghị quyết số 57 ngày 11.12.1946 của Đại hội đồng Liên hợp quốc để giúp việc cho Liên hợp quốc trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến nhi đồng.

Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc có quan hệ công tác chặt chẽ với Hội đồng kinh tế xã hội. Mối quan hệ này được thiết lập trên cơ sở các nghị quyết của Đại hội đồng hoặc Hội đồng kinh tế - xã hội hoặc theo văn bản được các quốc gia công nhận.

Giới thiệu chung

Quỹ Nhi đồng của Liên hợp quốc là Tổ chức quốc tế thuộc hệ thống Liên hợp quốc, có tôn chỉ mục đích là bảo vệ và phục vụ các nhu cầu về sự sống còn, tồn tại và phát triển của trẻ em trên toàn thế giới.

UNICEF có 8 Trụ sở khu vực trong đó có các trụ sở tại Giơ-ne-vơ, Tô-ky-ô, một trung tâm nghiên cứu ở Phlo-ren-xơ (Florence) và một trung tâm cung ứng tại Cô-pen-ha-ghen (Đan Mạch).

Ngày 11 tháng 12 năm 1946, Đại hội đồng Liên hợp quốc (ĐHĐ/LHQ) đã thông qua nghị quyết 57 (I) thành lập Quỹ cứu trợ trẻ em khẩn cấp (United Nations International Children's Emergency Fund) – viết tắt là UNICEF, với mục đích ban đầu là cung cấp viện trợ khẩn cấp cho trẻ em châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

Ngày 6 tháng 10 năm 1953, ĐHĐ/LHQ thông qua nghị quyết 802 (VIII), quyết định đổi tên Quỹ cứu trợ trẻ em khẩn cấp thành Quĩ Nhi đồng của LHQ (United Nations Children's Fund) song vẫn giữ tên viết tắt là UNICEF.

Việt Nam đã tham gia Quỹ này và Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc có cơ quan đại diện tại Hà Nội.

UNICEF Việt Nam là một trong 190 văn phòng của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc trên toàn thế giới và thuộc hệ thống Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, hợp tác chặt chẽ với các tổ chức LHQ khác tại Việt Nam. Được định hướng bởi Công ước của LHQ về Quyền trẻ em, UNICEF có một sứ mệnh phổ quát là thúc đẩy và bảo vệ quyền của tất cả trẻ em, ở khắp mọi nơi - đặc biệt là những em khó tiếp cận và có nhiều nguy cơ nhất.

Nhiệm vụ chủ yếu của Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc

Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc có những nhiệm vụ chủ yếu sau: Thúc đẩy chính phủ các nước đang phát triển cải thiện điều kiện sống và sinh hoạt của trẻ em, trợ giúp cần thiết cho các nước đó theo yêu cầu của chính phủ các nước hữu quan trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, bảo hiểm xã hội, dạy nghề, giúp đỡ cần thiết trong việc cải thiện điều kiện sinh sống của trẻ em không phân biệt chủng tộc, tôn giáo và chính kiến... Cơ quan chỉ đạo của Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc là Ban quản trị gồm đại diện của trên 30 nước hội viên của Liên hợp quốc hoặc hội viên của các cơ quan chuyên môn của Liên hợp quốc do Hội đồng kinh tế - xã hội bầu. Lãnh đạo công việc của Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc là giám đốc.

Sứ mệnh của Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc

Sứ mệnh của UNICEF tại Việt Nam là đảm bảo rằng mọi trẻ em tại quốc gia này đều khỏe mạnh, được học tập và an toàn không bị tổn hại để các em có khởi đầu tốt đẹp trong cuộc sống và có cơ hội phát triển tối đa tiềm năng của mình cũng như hưởng lợi từ sự thịnh vượng của đất nước. Chúng tôi tin rằng trẻ em có quyền được sống trong một xã hội công bằng hơn, nơi mà tiếng nói của trẻ được lắng nghe và nhu cầu của các em được đáp ứng như một vấn đề ưu tiên trong Mục tiêu Phát triển Bền vững.

UNICEF giúp xây dựng một thế giới nơi mà các quyền của mỗi đứa trẻ được thực hiện đầy đủ. Đó cũng là niềm tin của chúng tôi rằng nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ em là nền tảng của sự tiến bộ của con người.

UNICEF được thành lập vào năm 1946, luôn nỗ lực đồng hành cùng với chính phủ, đối tác và người dân vượt qua những trở ngại mà nghèo đói, bạo lực, bệnh tật và phân biệt đối xử trên con đường đời của một đứa trẻ. UNICEF có uy tín trên toàn cầu và có nhiều ảnh hưởng tích cực đến các lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách và nhiều đối tác ở cấp cơ sở để biến những ý tưởng sáng tạo nhất thành hiện thực.

Tổ chức bộ máy

Cơ cấu: Đứng đầu UNICEF là một Giám đốc Chấp hành. Hai Phó Giám đốc chấp hành giúp việc cho Giám đốc và một Ban thư ký. Ban thư ký có chức năng thực thi mọi công việc của UNICEF tại trụ sở UNICEF Niu Oóc và ở 8 Văn phòng UNICEF tại các khu vực với 126 văn phòng đại diện tại các nước phụ trách hơn 160 nước trên thế giới. Năm 1994, Ban thư ký này bao gồm 8.415 người. Năm 1998, đáp ứng lời kêu gọi tinh giản bộ máy của Tổng thư ký Liên hợp quốc, Ban thư ký còn 6.200 người trong đó 84% làm việc ở các văn phòng khu vực và văn phòng đại diện của UNICEF ở 126 nước trên thế giới, số còn lại làm việc tại Trụ sở Trung ương Niu Oóc.

Cơ quan lãnh đạo của UNICEF là Hội đồng chấp hành UNICEF (HĐCH/UNICEF) bao gồm 36 nước thành viên của Liên hợp quốc được chọn bầu theo tỷ lệ phân bổ cho các khu vực địa lý. Ban đầu, HĐCH bao gồm 30 thành viên, sau này tăng lên 41 thành viên và từ năm 1993, ĐHĐ/LHQ khoá 48 ra nghị quyết 48/162 qui định số thành viên HĐCH/UNICEF là 36. Các thành viên này được phân bổ theo khu vực địa lý như sau: Châu Phi : 8; Châu Á : 7; các nước Đông Âu: 4; khu vực Mỹ la tinh và Vịnh Ca-ri-bê: 5; Tây Âu và các nước khác (gồm cả Nhật Bản): 12. Mỗi năm sẽ bầu lại 1/3 số thành viên nói trên tại phiên họp hàng năm của Hội đồng Kinh tế xã hội (ECOSOC). Nhiệm kỳ thành viên Hội đồng là 3 năm.

Mỗi năm HĐCH/UNICEF họp 4 kỳ: phiên thường kỳ thứ nhất, thứ hai , thứ ba vào các tháng 1, 3, 8 dương lịch và một phiên hàng năm bàn các vấn đề thực chất vào tháng 5 hoặc tháng 6 dương lịch. Nhiệm vụ chính của HĐCH/UNICEF là:

- Thực hiện các chính sách của Đại hội đồng LHQ, sự phối hợp và chỉ đạo của ECOSOC có liên quan tới các hoạt động của UNICEF.
- Tiếp nhận thông tin từ Giám đốc Chấp hành và chỉ đạo, chỉ thị cho Giám đốc Chấp hành về hoạt động của UNICEF.
- Bảo đảm các hoạt động và chiến lược hoạt động thực tiễn của UNICEF phù hợp với sự chỉ đạo chung về Chính sách của ĐHĐ/ LHQ và ECOSOC.
- Theo dõi hoạt động thực thi của UNICEF tại các nước.
- Thông qua các Chương trình hoạt động kể cả các Chương trình Quốc gia.
- Quyết định các kế hoạch về quản lý hành chính và ngân sách.
- Đề xuất những sáng kiến mới lên ECOSOC và thông qua ECOSOC, lên ĐHĐ/LHQ khi cần thiết .
- Khuyến khích và xem xét các sáng kiến mới về chương trình
- Đệ trình báo cáo hàng năm lên ECOSOC tại phiên họp thường kỳ bàn về các vấn đề thực chất, trong đó có thể nêu những khuyến nghị nhằm cải tiến việc phối hợp hoạt động trên thực địa.

Tài chính: Quỹ hoạt động của UNICEF khoảng hơn 1 tỷ (một tỷ) đô-la Mỹ/năm. Nguồn chủ yếu là do đóng góp tự nguyện của các nước. Việc đóng góp tự nguyện này được các nước tuyên bố tại Hội nghị đóng góp của Liên hợp quốc tổ chức vào đầu tháng 11 hàng năm tại Niu Oóc nhân khóa họp hàng năm ĐHĐ/LHQ. Những nước đóng góp chủ yếu cho UNICEF là Nhật bản, Mỹ, các nước Bắc Âu, Canada, Anh...

Phương hướng hợp tác của Việt Nam và Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc

Việt Nam là nước đầu tiên ở Châu Á, và là nước thứ 2 trên thế giới ký (20/1/1990) và phê chuẩn (28/11/2001) Công ước Liên hợp quốc về Quyền Trẻ em (CRC). Việt Nam đã phê chuẩn hai Nghị định thư không bắt buộc (NĐTKBB) bổ sung cho CRC đó là NĐTKBB về buôn bán trẻ em, mại dâm trẻ em và văn hoá phẩm khiêu dâm trẻ em và NĐTKBB về sử dụng trẻ em trong xung đột vũ trang.

Tình hình chung là viện trợ của các TCQT cho các nước có xu hương giảm đi và các nước viện trợ chuyển một phần viẹn trợ của họ trực tiếp qua kênh hợp tác song phương. Do đó nguồn vốn của UNICEF cho các chương trình, dự án hợp tác với các nước cũng bị cắt giảm (Chương trình hợp tác Việt Nam-UNICEF giảm gần 40% so với Chương trình 1996 –2000) .

Ngoài lý do chính là nguồn đóng góp của các nước cho UNICEF giảm sút, một lý do khác là Việt Nam đã đạt tỷ lệ cao về số người biết chữ, số trẻ em gái được đi học, và giảm được đáng kể tỷ lệ trẻ em tử vong dưới 5 tuổi là những tiêu chí để UNICEF xem xét phân bổ vốn cho các Chương trình Quốc gia với nguyên tắc những nước tình hình còn nhiều khó khăn được ưu tiên cấp vốn hơn.

Nhiều nước cho rằng cách phân bổ như vậy chưa thật hợp lý vì không khích lệ các nước thực hiện tốt Chương trình của UNICEF. Ngoài ra, việc giảm vốn cho các nước này có thể làm ảnh hưởng đến tính bền vững của những thành tựu đã đạt được, nhất là trong tình hình vẫn còn rất nhiều thách thức trong sự nghiệp chăm sóc trẻ em.

Trước xu hướng trên, một mặt Việt Nam và UNICEF phối hợp tìm kiếm nguồn tài trợ đồng thời chú trọng hơn đến chất lượng và hiệu quả của việc thực hiện chương trình, dự án nhằm nâng cao hiệu quả đồng vốn; mặt khác tiến hành nhiều cải tiến nhằm hài hoà hoá thủ tục giữa UNICEF và của ta để giảm tối thiểu chi phí hành chính.

Trọng tâm của công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở Việt Nam là triển khai các Chương trình Quốc gia đã được đề ra, thúc đẩy việc thực hiện các mục tiêu của Công ước Liên hợp quốc về Quyền Trẻ em, Chương trình hành động của Khoá họp cấp cao và Khoá họp đặc biệt của Liên hợp quốc về trẻ em, các mục tiêu Thiên niên kỷ.

Những cam kết mạnh mẽ và thành tích mà Việt Nam đạt được trong sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc trẻ em được UNICEF và cộng động quốc tế đánh giá cao. Đoàn đại biểu Hội đồng chấp hành UNICEF thăm Việt Nam tháng 4 năm 2002 và trong chuyến thăm Việt Nam của Giám đốc Chấp hành UNICEF khu vực cũng ghi nhận những thành tựu này, đồng thời hoan nghênh việc Việt Nam đã có nhiều nỗ lực và đã sử dụng hiệu quả vốn tài trợ của UNICEF. Ngày 26 và 27/03/2007, Phó Tổng Giám đốc Chấp hành UNICEF thăm Việt Nam và tham dự Hội nghị Quốc gia kiểm điểm giữa kỳ tình hình thực hiện văn kiện “Một thế giới phù hợp với trẻ em”, ngày 08/05/2007, Tổng Giám đốc Chấp hành UNICEF cũng đã có chuyến thăm Việt Nam và trao đổi với Chính phủ ta về những vấn đề liên quan đến chương trình phát triển cho trẻ em, sáng kiến Một Liên hợp quốc tại Việt Nam. Trong các chuyến thăm, những nỗ lực hợp tác của Việt Nam đều được đánh giá cao