Quyết định sai luật mà cấp trên vẫn thực hiện thì cấp dưới có liên đới chịu trách nhiệm không?

và người thi hành phải chấp hành nhưng không chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành, đồng thời báo cáo cấp trên trực tiếp của người ra quyết định. người ra quyết định phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình" xin được tư vấn: trong tình huống trên thì người cấp trên đó có xâm phạm quyền con người, công dân của cấp dưới không và người cấp dưới đó có thực sự không bị pháp luật xử lý không ?

Điều 9. Luật cán bộ, công chức năm 2008 quy định Nghĩa vụ của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ

1. Thực hiện đúng, đầy đủ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

2. Có ý thức tổ chức kỷ luật; nghiêm chỉnh chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị; báo cáo người có thẩm quyền khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; bảo vệ bí mật nhà nước.

3. Chủ động và phối hợp chặt chẽ trong thi hành công vụ; giữ gìn đoàn kết trong cơ quan, tổ chức, đơn vị.

4. Bảo vệ, quản lý và sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài sản nhà nước được giao.

5. Chấp hành quyết định của cấp trên. Khi có căn cứ cho rằng quyết định đó là trái pháp luật thì phải kịp thời báo cáo bằng văn bản với người ra quyết định; trường hợp người ra quyết định vẫn quyết định việc thi hành thì phải có văn bản và người thi hành phải chấp hành nhưng không chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành, đồng thời báo cáo cấp trên trực tiếp của người ra quyết định. Người ra quyết định phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.

6. Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Theo quy định thì khi ban hành tất cả các văn bản luật đều cần phải tuân thủ các quy định của Hiến pháp. Ngoài ra, khi bạn chấp nhận vào làm việc tại bất kỳ cơ quan, tổ chức nào, tức là bạn đã đồng ý đặt một phần quyền và lợi ích của mình dưới quyền và lợi ích của cấp trên. Do đó, bạn bắt buộc phải tuân thủ theo các quy định chung cuả pháp luật quy định riêng và của cơ quan, tổ chức. Điều này hoàn toàn không vi phạm quyền con người, trừ trường hợp quyết định đó của cấp trên xâm phạm trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản,... của bạn. Nếu người ra quyết định vẫn quyết định việc thi hành mà có căn cứ là trái pháp luật thì phải có văn bản và người thi hành phải chấp hành nhưng không chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành. Trường hợp này người thi hành sẽ hoàn toàn không bị xử lý.

Thông tư số 01/2021/TT-TTCP quy định quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức trong ngành thanh tra và cán bộ, công chức làm công tác tiếp công dân.

Điều 12. Ứng xử trong thực hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo

1. Cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan thanh tra nhà nước phải làm những việc sau đây:

a) Quán triệt quan điểm, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục được quy định trong Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và các văn bản pháp luật khác có liên quan;

b) Hướng dẫn, giúp người khiếu nại, tố cáo hiểu và thực hiện đúng quy định của pháp luật; tham mưu giải quyết thấu đáo theo quy định của pháp luật;

c) Hướng dẫn, công khai quy trình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, quy trình thủ tục hành chính đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm các đề nghị của tổ chức và cá nhân được giải quyết đúng pháp luật;

d) Khi xác minh, kết luận, kiến nghị phải thận trọng, khách quan;

đ) Trường hợp hồ sơ giải quyết khiếu nại, tố cáo có sai sót, chậm, muộn phải nghiêm túc thực hiện việc xin lỗi theo quy định;

e) Nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân thì báo cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để áp dụng biện pháp ngăn chặn kịp thời.

2. Cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan thanh tra nhà nước không được làm những việc sau đây:

a) Có thái độ hách dịch, dọa nạt, gây căng thẳng, khó khăn, phiền hà, sách nhiễu, vòi vĩnh, trì hoãn, kéo dài thời gian xử lý công việc của tổ chức và người dân;

b) Từ chối giải quyết các yêu cầu của tổ chức và cá nhân thuộc chức trách, nhiệm vụ được giao mà không có lý do chính đáng;

c) Thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm trước những khó khăn, bức xúc của tổ chức và người dân; lợi dụng nhiệm vụ, vị trí công tác để nhũng nhiễu, gây phiền hà, trục lợi;

d) Làm mất, hư hỏng, sai lệch hồ sơ, tài liệu, kết quả giải quyết vụ việc khiếu nại, tố cáo; truy ép hoặc gợi ý cho người khiếu nại, người tố cáo trình bày sự việc theo ý muốn chủ quan của mình;

đ) Cản trở, can thiệp trái pháp luật vào việc giải quyết khiếu nại, tố cáo; tiết lộ họ tên, địa chỉ, bút tích hoặc các thông tin về người tố cáo.

4. Khi cấp trên chỉ đạo sai thì cấp dưới ứng xử ra sao?

Qua các vụ án được xét xử thời gian qua và sắp tới, chúng ta thấy nhiều khi khởi phát của sự vi phạm không phải từ cấp dưới mà chính là từ cấp trên, nhưng vì lý do này, lý do khác mà cấp dưới làm theo sự chỉ đạo sai của cấp trên mà “đi chung xuồng” sai phạm.

Những mệnh lệnh, chỉ đạo đúng pháp luật sẽ được thực hiện là lẽ đương nhiên nhưng khi cấp trên đưa ra yêu cầu, mệnh lệnh mà không tuân thủ các nguyên tắc nghề nghiệp hoặc trái luật thì sao?Thực tế trên đặt ra vấn đề: Người lao động (cấp dưới) chấp hành mệnh lệnh cấp trên vừa là quy tắc ứng xử chuẩn mực trong công việc, vừa tuân theo các quy định của pháp luật về nghĩa vụ của người lao động nói chung.

Một trong những yêu cầu, biểu  hiện khi thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng là thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên, cá nhân phục tùng tổ chức. Khoản 5 Điều 9 Luật Cán bộ, Công chức quy định rõ cán bộ, công chức phải chấp hành quyết định của cấp trên.

Khi có căn cứ cho rằng quyết định đó là trái pháp luật thì phải kịp thời báo cáo bằng văn bản với người ra quyết định; trường hợp người ra quyết định vẫn quyết định việc thi hành thì phải có văn bản và người thi hành phải chấp hành nhưng không chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành, đồng thời báo cáo cấp trên trực tiếp của người ra quyết định.

Người ra quyết định phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình. Điều 11 Luật Viên chức quy định viên chức có quyền từ chối thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ trái với quy định của pháp luật.

Theo Điều 55 Luật Kế toán thì kế toán trưởng có quyền và trách nhiệm báo cáo bằng văn bản cho người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật về tài chính, kế toán trong đơn vị.

Trường hợp vẫn phải chấp hành quyết định thì báo cáo lên cấp trên trực tiếp của người đã ra quyết định hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền và không phải chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành quyết định đó.

Các quy tắc ứng xử trong công việc và luật pháp đã quy định rõ ứng xử của người lao động trong việc chấp hành mệnh lệnh của cấp trên. Tuy nhiên trong thực tế người lao động vì nhiều lý do khác nhau đã có nhiều ứng xử khác nhau dù biết rất rõ là cấp trên chỉ đạo sai pháp luật.

Ứng xử đúng là từ chối thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ trái với quy định của pháp luật, kịp thời báo cáo bằng văn bản với người ra quyết định; trường hợp người ra quyết định vẫn quyết định việc thi hành thì phải có văn bản và người thi hành phải chấp hành nhưng không chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành, đồng thời báo cáo cấp trên trực tiếp của người ra quyết định.

Tuy nhiên, với cách này người lao động dễ bị mất việc hoặc bị chèn ép nên có người lao động chọn cách thỏa hiệp với mệnh lệnh sai trái của cấp trên thành ra trở thành vi phạm pháp luật và trên thực tế nhiều người lao động đã phải ra tòa cùng với cấp trên khi sự việc bị phát giác. Đó là chưa kể đến khả năng người lao động không phát hiện mệnh lệnh của cấp trên là vi phạm pháp luật.

Vì vậy, người lao động phải có cách ứng xử khôn khoan, đúng luật khi cấp trên ra mệnh lệnh trái luật để tự cứu mình, cứu danh dự và cứu công việc của mình. Đành rằng “ăn cơm chúa thì phải múa tối ngày” nhưng khi biên đạo múa chỉ đạo sai thì vũ công cũng phải biết can ngăn, chứ cứ nhắm mất múa theo thì cả vở diễn công toi.

5. Nghĩa vụ của cán bộ, công chức là người đứng đầu

Theo quy định tại Điều 10 Luật cán bộ, công chức 2008 thì nghĩa vụ của cán bộ, công chức là người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị được quy định cụ thể như sau:

Ngoài việc thực hiện quy định tại Điều 8 và Điều 9 của Luật cán bộ, công chức 2008, cán bộ, công chức là người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị còn phải thực hiện các nghĩa vụ sau đây:

1. Chỉ đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị;

2. Kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn việc thi hành công vụ của cán bộ, công chức;

3. Tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống quan liêu, tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và chịu trách nhiệm về việc để xảy ra quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong cơ quan, tổ chức, đơn vị;

4. Tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về dân chủ cơ sở, văn hóa công sở trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; xử lý kịp thời, nghiêm minh cán bộ, công chức thuộc quyền quản lý có hành vi vi phạm kỷ luật, pháp luật, có thái độ quan liêu, hách dịch, cửa quyền, gây phiền hà cho công dân;

5. Giải quyết kịp thời, đúng pháp luật, theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của cá nhân, tổ chức;

6. Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Trên đây là tư vấn của Luật Minh Khuê về Quyết định sai luật mà cấp trên vẫn thực hiện thì cấp dưới có liên đới chịu trách nhiệm không.. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900.6162 để được giải đáp.