Quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao là quyền đặc biệt mà nước tiếp nhận dành cho cơ ì quan đại diện ngoại giao và viên chức, nhân viên của cơ quan này đóng tại nước mình nhằm tạo điều kiện để họ hoàn thành chức năng ngoại giao.
Quyền ưu đãi và miễn trừ lãnh sự là quyền đặc biệt mà nước tiếp nhận dành cho cơ quan lãnh sự và các thành viên của cơ quan này đóng tại nước mình nhằm tạo điều kiện thuận lợi để họ có thể hoàn thành chức năng lãnh sự.
Miễn trừ ngoại giao là nguyên tắc và đồng thời là các dạng ngoại trừ riêng biệt mà nước sở tại dành cho người đứng đầu Nhà nước, Chính phủ, Nghị viện và thành viên của Chính phủ, Nghị viện nước ngoài, cũng như tài sản, tàu thuyền của Nhà nước ở nước ngoài không phải thực hiện các biện pháp cưỡng chế từ phía các Toà án, cơ quan tài chính, cơ quan an ninh nước sở tại, đặc biệt là các ngoại trừ đặc biệt, không bị khiếu kiện, bắt giữ, khám xét, thẩm vấn, cấm vận và tịch biên tài sản.
Quyền ưu đãi, miễn trừ của tổ chức quốc tê' liên chính phủ được quy định trong hiến chương (điều lệ) cùa từng tổ chức, trong các điều ước quốc tế đa phương và trong các thoả thuận song phương với nước sở tại, nơi có trụ sở của tổ chức quốc tế.
Viên chức lãnh sự và nhân viên lãnh sự khi thực hiện chức năng của mình được hưởng quyền miễn trừ xét xử về hình sự, trừ trường hợp phạm tội nghiêm trọng; họ cũng được hưởng quyền miễn trừ xét xử về dân sự và xử phạt hành chính, trừ trường hợp liên quan đến vụ kiện dân sự