1. Giới thiệu về khái niệm danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung

Danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung là danh sách các mặt hàng hàng hóa và dịch vụ được xác định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, quy định bắt buộc các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập (sau đây gọi chung là cơ quan) mua sắm theo hình thức tập trung.

- Ý nghĩa của danh mục này:

+ Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong hoạt động mua sắm công của các cơ quan.

+ Tăng cường quản lý tập trung đối với hoạt động mua sắm công, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

+ Tạo điều kiện thuận lợi cho việc tham gia cạnh tranh của các nhà cung cấp, góp phần bình ổn giá cả thị trường.

+ Góp phần phòng ngừa, chống tham nhũng, lãng phí trong hoạt động mua sắm công.

- Mục tiêu:

+ Nâng cao hiệu quả quản lý mua sắm công.

+ Tiết kiệm chi ngân sách nhà nước.

+ Tăng cường tính minh bạch trong hoạt động mua sắm công.

+ Góp phần thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh trong thị trường mua sắm công.

- Lợi ích:

+ Giảm thiểu chi phí mua sắm do tận dụng được lợi thế về số lượng.

+ Nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ mua sắm.

+ Rút ngắn thời gian mua sắm.

+ Giảm thiểu rủi ro tham nhũng, lãng phí.

- Ngoài ra, việc áp dụng danh mục này còn có những lợi ích khác như:

+ Góp phần bảo vệ môi trường.

+ Thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ.

+ Nâng cao năng lực quản lý mua sắm công của các cơ quan.

 

2. Cơ quan có thẩm quyền ban hành danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung

Theo khoản 2 Điều 53 Luật Đấu thầu 2023, thẩm quyền ban hành danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung được quy định cụ thể như sau:

- Bộ trưởng Bộ Y tế:

+ Ban hành danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia đối với thuốc.

+ Ban hành danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia đối với thiết bị y tế, vật tư xét nghiệm trong trường hợp cần thiết.

- Bộ trưởng Bộ Tài chính: Ban hành danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung cấp quốc gia, trừ danh mục do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành theo khoản 1.

- Các cơ quan khác: Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, người đứng đầu doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ ban hành danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung (bao gồm cả danh mục thuốc, thiết bị y tế, vật tư xét nghiệm) thuộc phạm vi quản lý của mình, trừ trường hợp:

+ Hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành theo khoản 1.

+ Hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành theo khoản 2.

- Lưu ý:

+ Danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung được ban hành theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định liên quan khác.

+ Danh mục này được cập nhật, bổ sung, thay đổi theo nhu cầu thực tế.

- Ví dụ:

+ Bộ Y tế ban hành danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia đối với thuốc, bao gồm thuốc tây, thuốc y học cổ truyền, thuốc Đông dược.

+ Bộ Tài chính ban hành danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia đối với các mặt hàng như xăng dầu, vật liệu xây dựng, thiết bị văn phòng phẩm.

+ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh X ban hành danh mục mua sắm tập trung cấp tỉnh đối với các mặt hàng như lương thực, thực phẩm, trang thiết bị y tế cho các trường học trên địa bàn tỉnh.

 

3. Cơ chế tham gia và đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng danh mục

Cơ chế tham gia và đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung

- Sự liên kết giữa cơ quan ban hành và các đơn vị, tổ chức có liên quan

Quá trình xây dựng danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung (sau đây gọi là danh mục) thường được thực hiện thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan ban hành (Bộ Y tế, Bộ Tài chính, hoặc các cơ quan khác có thẩm quyền) và các đơn vị, tổ chức có liên quan, bao gồm:

+ Đơn vị sử dụng: Là các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu mua sắm hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục.

+ Nhà cung cấp: Là các doanh nghiệp, tổ chức cung cấp hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục.

+ Chuyên gia: Là những cá nhân có kiến thức, kinh nghiệm trong lĩnh vực mua sắm công, quản lý tài chính, hoặc lĩnh vực liên quan đến hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục.

+ Đại diện các tổ chức xã hội: Là đại diện cho các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng, các tổ chức xã hội có liên quan đến lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục.

Cơ quan ban hành thường thành lập Ban chỉ đạo xây dựng danh mục, bao gồm đại diện các bên liên quan để đảm bảo tính khách quan, minh bạch trong quá trình xây dựng danh mục.

- Phương pháp thu thập ý kiến từ các bên liên quan và xử lý phản hồi

Để xây dựng danh mục phù hợp với nhu cầu thực tế và đảm bảo tính khách quan, minh bạch, cơ quan ban hành thường áp dụng các phương pháp thu thập ý kiến từ các bên liên quan như sau:

+ Phát phiếu khảo sát: Phát phiếu khảo sát trực tiếp hoặc trực tuyến cho các đơn vị sử dụng, nhà cung cấp, chuyên gia, đại diện các tổ chức xã hội để thu thập ý kiến về các mặt hàng hàng hóa, dịch vụ cần đưa vào danh mục, tiêu chí lựa chọn, phương thức mua sắm, ...

+ Tổ chức hội thảo, tọa đàm: Tổ chức hội thảo, tọa đàm để thảo luận về các vấn đề liên quan đến danh mục, thu thập ý kiến trực tiếp từ các bên liên quan.

+ Đăng tải thông tin trên website: Đăng tải thông tin về dự thảo danh mục trên website của cơ quan ban hành và các kênh thông tin khác để các bên liên quan có thể tham khảo và góp ý kiến.

+ Tiếp nhận ý kiến qua thư, email, đường dây nóng: Tiếp nhận ý kiến của các bên liên quan qua thư, email, đường dây nóng hoặc các kênh tiếp nhận khác.

Cơ quan ban hành có trách nhiệm tổng hợp, phân tích và xử lý các ý kiến đóng góp của các bên liên quan một cách khách quan, công tâm. Các ý kiến đóng góp hợp lý sẽ được tiếp thu và điều chỉnh danh mục cho phù hợp.

- Mức độ minh bạch và minh chứng cho tính chính xác của danh mục

Để đảm bảo tính minh bạch và minh chứng cho tính chính xác của danh mục, cơ quan ban hành cần thực hiện các biện pháp sau:

+ Công khai thông tin về danh mục: Công khai thông tin về danh mục, bao gồm tiêu chí lựa chọn, phương thức mua sắm, danh sách các mặt hàng hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục trên website của cơ quan ban hành và các kênh thông tin khác.

+ Lưu trữ hồ sơ xây dựng danh mục: Lưu trữ đầy đủ hồ sơ xây dựng danh mục, bao gồm các ý kiến đóng góp của các bên liên quan, kết quả phân tích, đánh giá, ... để đảm bảo truy xuất nguồn gốc và kiểm tra tính chính xác của danh mục.

+ Thực hiện kiểm tra, giám sát việc thực hiện: Thực hiện kiểm tra, giám sát việc thực hiện danh mục để đảm bảo việc áp dụng danh mục đúng quy định, hiệu quả.

Việc xây dựng danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung cần được thực hiện một cách minh bạch, công khai, đảm bảo tính khách quan, khoa học và phù hợp với nhu cầu thực tế. Do đó, việc thu thập ý kiến từ các bên liên quan và xử lý phản hồi đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng danh mục hiệu quả.

 

4. Thực tiễn áp dụng và hiệu quả của danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung

Thực tiễn áp dụng và hiệu quả của danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung

- Các trường hợp thành công trong việc sử dụng danh mục này

Việc áp dụng danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung (sau đây gọi là danh mục) đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực trong thực tế, thể hiện qua một số trường hợp thành công như sau:

+ Tiết kiệm chi phí mua sắm: Nhờ việc mua sắm với số lượng lớn, các cơ quan đã có thể tận dụng lợi thế về giá cả, tiết kiệm được chi phí mua sắm. Ví dụ, Bộ Y tế đã tiết kiệm được hàng trăm tỷ đồng mỗi năm sau khi áp dụng danh mục mua sắm tập trung đối với thuốc.

+ Nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ: Việc áp dụng danh mục giúp đảm bảo chất lượng hàng hóa, dịch vụ mua sắm do được lựa chọn từ những nhà cung cấp uy tín, có năng lực và kinh nghiệm.

+ Rút ngắn thời gian mua sắm: Nhờ việc áp dụng quy trình mua sắm tập trung, các cơ quan đã có thể rút ngắn thời gian mua sắm, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án.

+ Giảm thiểu rủi ro tham nhũng, lãng phí: Việc công khai thông tin về danh mục và quy trình mua sắm tập trung giúp tăng cường tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro tham nhũng, lãng phí trong hoạt động mua sắm công.

- Những thách thức và hạn chế trong quá trình thực hiện

Mặc dù đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực, việc áp dụng danh mục cũng gặp phải một số thách thức và hạn chế như sau:

+ Khó khăn trong việc xây dựng danh mục: Việc xây dựng danh mục cần có sự tham gia của nhiều bên liên quan, đảm bảo tính khách quan, khoa học và phù hợp với nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, trong thực tế, việc xây dựng danh mục đôi khi còn gặp khó khăn do thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan, dẫn đến việc danh mục chưa phù hợp với nhu cầu thực tế.

+ Thiếu sự đồng đều trong việc áp dụng danh mục: Việc áp dụng danh mục chưa đồng đều giữa các cơ quan, địa phương, dẫn đến tình trạng một số mặt hàng được mua sắm tập trung ở một số nơi nhưng lại không được mua sắm tập trung ở những nơi khác.

+ Năng lực của cán bộ thực hiện mua sắm tập trung còn hạn chế: Cán bộ thực hiện mua sắm tập trung cần có kiến thức chuyên môn về lĩnh vực mua sắm công, quản lý tài chính, cũng như kiến thức về các mặt hàng hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục. Tuy nhiên, trong thực tế, năng lực của cán bộ thực hiện mua sắm tập trung còn hạn chế, dẫn đến việc thực hiện mua sắm tập trung chưa hiệu quả.

- Đề xuất và phương hướng cải thiện hiệu quả của danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung

Để nâng cao hiệu quả của danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung, cần thực hiện một số giải pháp sau:

+ Hoàn thiện khung pháp lý về mua sắm tập trung: Cần hoàn thiện khung pháp lý về mua sắm tập trung, quy định rõ ràng về thẩm quyền ban hành danh mục, tiêu chí lựa chọn, phương thức mua sắm, ...

+ Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến: Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến về danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung đến các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân.

+ Nâng cao năng lực của cán bộ thực hiện mua sắm tập trung: Nâng cao năng lực của cán bộ thực hiện mua sắm tập trung thông qua các khóa đào tạo, tập huấn về lĩnh vực mua sắm công, quản lý tài chính, cũng như kiến thức về các mặt hàng hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục.

+ Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát: Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện danh mục để đảm bảo việc áp dụng danh mục đúng quy định, hiệu quả.

Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan trong việc xây dựng, ban hành, áp dụng và kiểm tra việc thực hiện danh mục. Việc áp dụng danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung cần được thực hiện một cách khoa học, hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước, bảo đảm sự cạnh tranh lành mạnh trong thị trường mua sắm công.

 

Ngoài ra, có thể tham khảo: Những tài sản nào được đưa vào danh mục mua sắm tập trung ? Quy định ban hành danh mục tài sản này. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.