1. Bộ pháp điển được hiểu thế nào?

Ngày 16/04/2012, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh về Pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc quản lý và công bố thông tin pháp luật tại Việt Nam. Pháp lệnh này đặt ra Bộ pháp điển như một công cụ quan trọng, là tập hợp các quy phạm pháp luật hiệu lực trong các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở Trung ương ban hành, trừ các văn bản Hiến pháp.

Chính phủ đã tiến hành phê duyệt kết quả pháp điển đối với 185/271 đề mục của Bộ pháp điển, đặt trong bối cảnh quốc gia đang nỗ lực nâng cao sự minh bạch và tiện lợi trong quản lý pháp luật. Bộ pháp điển không chỉ là một nguồn thông tin quan trọng mà còn được xem xét với tinh thần mở cửa và tiện ích với việc triển khai phiên bản điện tử trên môi trường mạng internet

Bộ pháp điển của Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong hệ thống quy phạm pháp luật và được sử dụng để mục đích chính là tra cứu và thực hiện các quy định pháp luật. Quy định này được xác lập trong Khoản 1, Điều 2 của Pháp lệnh Pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật năm 2012, mà theo đó, pháp điển được định nghĩa là quá trình rà soát, tập hợp, và sắp xếp các quy phạm pháp luật hiệu lực trong các văn bản quy phạm pháp luật được cơ quan nhà nước ở trung ương ban hành, trừ Hiến pháp. Mục tiêu của việc này là xây dựng Bộ pháp điển, một công cụ quan trọng hỗ trợ việc thực thi pháp luật.

Theo Điều 5 của cùng Pháp lệnh, Bộ pháp điển được coi là Bộ pháp điển chính thức của Nhà nước và được thiết lập để phục vụ mục đích cụ thể, đó là tra cứu trong quá trình áp dụng và thực hiện các quy định pháp luật. Sự linh hoạt và tiện ích của Bộ pháp điển được thể hiện thông qua cấu trúc và cách thức sử dụng.

Cấu trúc của Bộ pháp điển được thiết kế theo hình cây, từ chủ đề đến đề mục, phần, chương, mục, tiểu mục, và điều. Điều này giúp người sử dụng dễ dàng tiếp cận thông tin theo cấp độ và theo dõi sự liên kết giữa các quy định pháp luật. Màn hình hiển thị đầu tiên cho thấy 45 chủ đề khác nhau, mỗi chủ đề đại diện cho một lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội và kinh tế. Người dùng có thể chọn chủ đề mong muốn và tiếp tục xem chi tiết từ đề mục đến điều cụ thể.

Để tra cứu nhanh chóng và hiệu quả, người sử dụng có thể click chuột vào cụm từ "xem chi tiết" để mở ra nội dung cụ thể mà họ quan tâm, có thể là một đề mục, phần, chương, mục, tiểu mục, hoặc điều. Việc này giúp họ tiếp cận thông tin chi tiết một cách thuận tiện và nhanh chóng.

Trong quá trình tra cứu, Bộ pháp điển cung cấp cụm từ "xem chi tiết" bên phải mỗi cấu trúc đề mục, phần, chương, mục, tiểu mục, và điều. Điều này giúp người sử dụng xác định sự thay đổi trong nội dung của điều và kết nối với các văn bản sử dụng để pháp điển trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.

Bộ pháp điển không chỉ đơn thuần là công cụ tra cứu, mà còn là nguồn thông tin quan trọng để nghiên cứu và hiểu rõ về quy phạm pháp luật. Nó giúp tăng cường tính minh bạch và tiện ích trong quản lý pháp luật, đồng thời thúc đẩy hiệu quả trong việc thực hiện và tuân thủ các quy định pháp luật của Nhà nước

 

2. Ai có quyền thẩm định các đề mục trong Bộ pháp điển?

Bộ pháp điển của Nhà nước không chỉ là một công cụ tra cứu quy phạm pháp luật mà còn là kết quả của quá trình rà soát, tập hợp và sắp xếp các quy định pháp luật hiệu lực. Để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của Bộ pháp điển, Bộ Tư pháp đóng vai trò quan trọng trong việc thẩm định và quản lý các đề mục của nó, theo quy định của Điều 2 Nghị định 98/2022/NĐ-CP.

Bộ Tư pháp, theo Điều 5 của Nghị định, có nhiệm vụ và quyền hạn được quy định rõ ràng. Đối với pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp đảm nhận một số trách nhiệm quan trọng:

- Hướng dân, kiểm tra, đôn đốc thực hiện pháp điển: Bộ Tư pháp có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc các cơ quan thực hiện pháp điển. Điều này giúp đảm bảo rằng quá trình này được thực hiện đúng cách và đồng bộ trên toàn hệ thống.

Thẩm định các đề mục trong Bộ pháp điển: Bộ Tư pháp có quyền thẩm định các đề mục trong Bộ pháp điển. Điều này bao gồm cập nhật, loại bỏ các quy phạm pháp luật, và thêm mới các đề mục theo quy định của pháp luật.

- Trình Chính phủ quyết định Pháp điển các chủ đề: Bộ Tư pháp trình Chính phủ quyết định thông qua kết quả pháp điển các chủ đề của Bộ pháp điển. Điều này đảm bảo rằng Chính phủ có cái nhìn tổng quan về các thay đổi và điều chỉnh trong hệ thống quy phạm pháp luật.

- Bổ sung đề mục theo quy định mới: Bộ Tư pháp cũng trình Thủ tướng Chính phủ quyết định bổ sung đề mục mới theo quy định. Điều này có thể bao gồm thêm các chủ đề mới hoặc điều chỉnh nội dung của Bộ pháp điển để phản ánh các thay đổi trong pháp luật.

Bằng cách này, Bộ Tư pháp không chỉ đóng vai trò trong việc thẩm định và duy trì tính đúng đắn của Bộ pháp điển mà còn chịu trách nhiệm trong việc đưa ra các đề xuất và quyết định cần thiết để điều chỉnh và phát triển hệ thống này theo hướng phù hợp với sự phát triển của pháp luật và nhu cầu của xã hội. Điều này giúp đảm bảo rằng Bộ pháp điển không chỉ là một công cụ tìm kiếm mà còn là một nguồn thông tin linh hoạt và đáng tin cậy về quy phạm pháp luật của Nhà nước

 

3. Đề mục trong Bộ pháp điển được quy định như thế nào?

Theo quy định tại khoản 3 Điều 2 của Pháp lệnh Pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật năm 2012, đề mục được hiểu và giải thích như sau:

Đề mục là thành phần chi tiết cấu thành một chủ đề trong Bộ pháp điển. Trong mỗi đề mục, chúng chứa đựng các quy phạm pháp luật đặc thù, điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội cụ thể. Điều này nghĩa là, mỗi đề mục không chỉ là một phần của tổng thể Bộ pháp điển mà còn là nơi chứa đựng các quy định pháp luật liên quan và ảnh hưởng đến một lĩnh vực hoặc nhóm quan hệ xã hội nhất định. Các quy phạm pháp luật được tổ chức và nhóm hóa trong từng đề mục nhằm tạo ra sự tổ chức hệ thống và dễ dàng tiếp cận thông tin đối với người sử dụng Bộ pháp điển

Nhìn chung, Đề mục trong Bộ pháp điển được chi tiết hóa và quy định theo Điều 2 của Nghị định 63/2013/NĐ-CP như sau:

- Định nghĩa đề mục: Đề mục được xác định là một thành phần chi tiết, cấu thành một chủ đề trong Bộ pháp điển. Chúng chứa đựng các quy phạm pháp luật điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội cụ thể.

- Tên gọi và xuất xứ: Tên gọi của đề mục là tên gọi của văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội thuộc chủ đề.

- Sắp xếp và đánh số: Các đề mục được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái tiếng Việt và đánh số bằng chữ số Ả Rập, bắt đầu từ số 1. Trong trường hợp bổ sung đề mục, chúng được sắp xếp và đánh số theo thứ tự kế tiếp sau đề mục cuối cùng đã có trong chủ đề.

Cấu trúc xây dựng: Cấu trúc của đề mục được xây dựng theo bố cục của văn bản có tên gọi được sử dụng làm tên gọi của đề mục. Việc bổ sung phần, chương, mục vào cấu trúc của đề mục được thực hiện theo quy định tại Điều 12 Nghị định.

Bổ sung phần, chương, mục: Trong trường hợp các điều của văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành không được sắp xếp theo quy định tại Điều 11 Nghị định, cơ quan thực hiện pháp điển có thể bổ sung phần, chương, mục để sắp xếp các quy phạm pháp luật đó. Vị trí của phần, chương, mục bổ sung sẽ được xác định ngay sau phần, chương, mục có nội dung liên quan nhất.

Tổng cộng, quy định này giúp định rõ cấu trúc và sắp xếp của Đề mục trong Bộ pháp điển, tạo nên một hệ thống linh hoạt và dễ tiếp cận cho người sử dụng

Bài viết liên quan: Một bộ pháp điển có cấu trúc như thế nào?

Trên đây là nội dung Luật Minh Khuê đã sưu tầm và biên soạn. Nội dung nêu trên chỉ giúp khách hàng tham khảo. Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài gọi số: 1900.6162 hoặc liên hệ qua Email: lienhe@luatminhkhue.vn văn phòng để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!