1. Thay đổi người tiến hành tố tụng có ảnh hưởng tới thẩm quyền điều tra?

Theo Điều 34 của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, cơ quan tiến hành tố tụng được xác định rõ ràng, bao gồm cơ quan điều tra. Trong khi đó, người tiến hành tố tụng được liệt kê cụ thể, bao gồm các chức danh như Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên, Cán bộ điều tra; Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên; Chánh án, Phó Chánh án Tòa án, Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên.

Tuy nhiên, hiện nay theo quy định của pháp luật, chỉ có quy định về việc thay đổi người tiến hành tố tụng mà không ảnh hưởng gì tới thẩm quyền điều tra. Điều này có thể hiểu là việc thay đổi người tiến hành tố tụng chỉ liên quan đến việc thực hiện các nhiệm vụ pháp lý cụ thể trong quá trình tố tụng, chứ không liên quan đến quyền lực điều tra hoặc quyền lực pháp lý khác của cơ quan điều tra.

Sự rõ ràng và cụ thể trong việc xác định cơ quan và người tiến hành tố tụng là một phần quan trọng của hệ thống pháp luật, giúp đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quá trình tố tụng. Điều này cũng đồng thời góp phần tạo ra một môi trường pháp luật ổn định và tin cậy, đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan trong quá trình tố tụng hình sự.

Hiện nay thì quy định của Bộ Luật Tố tụng hình sự 2015 thì chỉ có quy định về việc thay đổi người tiến hành tố tụng. Và thẩm quyền điều tra sẽ được xác định theo quy định của pháp luật tại điều 163 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Như vậy thì việc thay đổi người tiến hành tố tụng không ảnh hưởng gì đến thẩm quyền điều tra trong tố tụng hình sự. 

2. Thẩm quyền điều tra trong tố tụng hình sự được xác định như thế nào?

Thẩm quyền điều tra trong tố tụng hình sự là một phần quan trọng của hệ thống pháp luật, đóng vai trò quyết định trong việc xác định cơ quan có thẩm quyền tiến hành các hoạt động điều tra, xác minh, thu thập chứng cứ và đưa ra kết luận về việc có hay không khởi tố vụ án. Cơ sở pháp lý cho thẩm quyền điều tra được quy định cụ thể trong Điều 163 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Điều này chỉ rõ các cơ quan có thẩm quyền tiến hành điều tra trong các trường hợp cụ thể. Đầu tiên là cơ quan điều tra của Công an nhân dân, mà theo đó, có thẩm quyền điều tra tất cả các tội phạm, ngoại trừ những tội phạm mà thẩm quyền điều tra thuộc về cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân và cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Trong trường hợp tội phạm là các cán bộ, công chức thuộc cơ quan điều tra, Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án, hay những người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp, thì thẩm quyền điều tra thuộc về cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao và cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự trung ương. Trong các trường hợp đặc biệt khi tội phạm là các cán bộ, công chức thuộc các cơ quan như cơ quan điều tra, Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án, hoặc những người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp, quy định về thẩm quyền điều tra trở nên phức tạp và đòi hỏi sự chặt chẽ và công bằng nhất. Điều này là do tính chất đặc biệt của các cá nhân trong nhóm này, họ có thể sử dụng quyền lực và ảnh hưởng của mình để can thiệp vào quá trình điều tra, làm giảm hiệu quả của công tác xử lý tội phạm, đồng thời đe dọa tính công bằng và minh bạch của hệ thống pháp luật.

Vì vậy, trong những trường hợp này, quy định rằng thẩm quyền điều tra thuộc về cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao và cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự trung ương là cần thiết. Điều này giúp đảm bảo rằng quá trình điều tra được thực hiện một cách độc lập và khách quan nhất, mà không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài như áp lực chính trị hoặc quan hệ cá nhân. Việc phân chia thẩm quyền điều tra cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Viện kiểm sát quân sự trung ương cũng mang lại lợi ích trong việc đảm bảo tính nhất quán và chất lượng của quá trình điều tra. Các cơ quan này thường có những chuyên viên và nguồn lực chuyên môn cao, có khả năng đánh giá toàn diện và chính xác về các vụ án phức tạp và nhạy cảm như vậy.

Việc phân cấp thẩm quyền điều tra được quy định rõ ràng, dựa trên cấp bậc của cơ quan điều tra và tính chất của vụ án. Cụ thể, cơ quan điều tra cấp huyện hoặc quân sự khu vực sẽ điều tra các vụ án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của tòa án cấp huyện hoặc tòa án quân sự khu vực. Trong khi đó, các vụ án thuộc thẩm quyền điều tra của cơ quan điều tra cấp tỉnh hoặc cơ quan điều tra cấp quân khu sẽ được điều tra tùy thuộc vào địa bàn và tính chất của vụ án.

Đối với các vụ án đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp, liên quan đến nhiều địa phương hoặc quốc gia, thì việc điều tra có thể được phân công cho các cơ quan điều tra cấp cao hơn như Cơ quan điều tra Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng.

Như vậy, hệ thống thẩm quyền điều tra được xây dựng một cách cụ thể và có tổ chức, nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quá trình tố tụng hình sự, đồng thời giữ vững quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý của tất cả các bên liên quan.

3. Quy định về ủy thác điều tra trong Tố tụng hình sự

Quy định về ủy thác điều tra trong Tố tụng hình sự là một phần quan trọng của hệ thống pháp luật, giúp tối ưu hóa quá trình điều tra và đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình tố tụng.

Theo Điều 171 của Bộ luật Tố tụng hình sự, khi Cơ quan điều tra cần thiết, có thể ủy thác cho Cơ quan điều tra khác tiến hành một số hoạt động điều tra. Tuy nhiên, quyết định ủy thác điều tra phải được ghi rõ yêu cầu và gửi cho Cơ quan điều tra được ủy thác, cũng như Viện kiểm sát cùng cấp với Cơ quan điều tra được ủy thác. Điều này giúp đảm bảo rằng các bên liên quan được thông tin đầy đủ và có thể thực hiện nghĩa vụ của mình một cách chính xác và hiệu quả.

Cơ quan điều tra được ủy thác phải thực hiện đầy đủ những việc được ủy thác trong thời hạn mà Cơ quan điều tra ủy thác yêu cầu, và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả thực hiện ủy thác điều tra. Điều này đảm bảo tính kịp thời và hiệu quả của quá trình điều tra, đồng thời tạo ra sự minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động của các cơ quan pháp luật.

Trong trường hợp không thực hiện được việc ủy thác, Cơ quan điều tra được ủy thác phải có ngay văn bản nêu rõ lý do và gửi cho Cơ quan điều tra đã ủy thác. Điều này giúp tránh được sự trễ trật trong quá trình điều tra và đảm bảo tính kịp thời của các biện pháp pháp lý.

Ngoài ra, Viện kiểm sát cùng cấp với Cơ quan điều tra được ủy thác cũng có trách nhiệm thực hiện quyền công tố và kiểm sát việc tiến hành hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra được ủy thác. Điều này đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình tố tụng, đồng thời giúp đảm bảo rằng các hoạt động điều tra được thực hiện theo đúng quy trình và pháp luật.

Như vậy thì quy định về ủy thác điều tra trong Tố tụng hình sự là một phần không thể thiếu của hệ thống pháp luật, giúp tối ưu hóa quá trình tố tụng và đảm bảo tính công bằng, minh bạch và hiệu quả trong hoạt động của các cơ quan pháp luật.

Nếu như các bạn còn có những vướng mắc vui lòng liên hệ với chúng tôi thông qua số điện thoại 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ chi tiết nhất về tố tụng hình sự. Xin trân trọng cảm ơn!

Tham khảo thêm bài viết sau: Người tham gia tố tụng hình sự là gì ? Phân loại người tham gia tố tụng hình sự