Luật sư tư vấn:

Vấn đề bạn quan tâm, căn cứ vào Luật ngân hàng nhà nước Việt Nam năm 2010 và luật các tổ chức tín dụng năm 2010 có thể phân tích về tiêu chí đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật về hợp đồng cho vay như sau:

 

1. Các quy định điều chỉnh hợp đồng cho vay nhằm phục vụ doanh nghiệp và cộng đồng

Pháp luật hợp đồng cho vay được xây dựng, ban hành gắn liền các mục tiêu phát triển kinh tế, vì lợi ích kinh tế. Các tổ chức tín dụng phải tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận vốn vay thuận lợi hơn thông qua công tác cải cách thủ tục cho vay; mở rộng hình thức bảo đảm tiền vay, đa dạng phương thức thanh toán,... Các ưu đãi về điều kiện cho vay, cho vay tín chấp đối với những đối tượng chính sách cần được mở rộng, áp dụng cho cả các ngân hàng thương mại (có sự hỗ trợ chi phí từ nhà nước) để bảo đảm sự tham gia của cả hệ thống tín dụng vì lợi ích công cộng, thay vì chỉ tập trung vào hoạt động kinh doanh, tìm kiếm, tối ưu hóa lợi nhuận.

Thực tiễn minh chứng cho thấy, tình trạng tín dụng “đen” phát triển mạnh như hiện nay có phần nguyên nhân từ thủ tục vay của ngân hàng rắc rối, phức tạp, nhiều trường hợp khách hàng để được vay, giải ngân phải tốn kém chi phí cho các cán bộ tín dụng hoặc môi giới, tạo ra các giá trị khoản vay cao hơn nhiều lần so với mặt bằng chung. Do đó, yêu cầu đơn giản hóa thủ tục cho vay, bảo đảm quyền tiếp cận tín dụng của người nghèo được đặt ra. Đặc biệt hiện nay, với sự phát triển của khoa học công nghệ, sự kết nối, điều kiện thẩm tra thông tin tín dụng đã được triển khai nhanh chóng hơn trước. Đối với các khoản vay dành cho người nghèo, đối tượng chính sách, những hỗ trợ này không chỉ áp dụng riêng cho các ngân hàng chính sách xã hội, mà cả với các ngân hàng thương mại đang phát triển mạnh mẽ, có hệ thống chặt chẽ, mở rộng.

Tiêu chí này là thước đo đánh giá hiệu quả kinh doanh của các tổ chức tín dụng. Nghĩa là, bên cạnh các lợi ích kinh tế, mục tiêu lợi nhuận, các tổ chức tín dụng còn phải có trách nhiệm đóng góp cho lợi ích của cộng đồng, vì các mục tiêu lâu dài, bền vững của nền kinh tế. Điều này cũng nhằm để tránh trường hợp tập trung vốn cho vay vào một vài chủ thể, nhóm lợi ích nhất định mang lại rủi ro, nguy cơ cao cho chính tổ chức tín dụng đó.

 

2. Tạo môi trường pháp lý an toàn, giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tín dụng khi cho vay

Điều quan trọng nhất của công tác cho vay là phải đánh giá khả năng tài chính của khách hàng, bao gồm thu nhập ổn định, thường xuyên có thể định lượng được do việc sử dụng vốn vay. Qua phỏng vấn tín dụng, xem xét các tài liệu chứng từ do bên vay cung cấp, cán bộ tín dụng có thể biết được năng lực tài chính của khách hàng, củng cố thêm niềm tin trước khi quyết định cho vay. Đây cũng là tiêu chí quan trọng để bảo đảm nghĩa vụ hoàn trả tiền vay, đồng nghĩa rằng, tổ chức tín dụng phải suy tính đến tài sản hình thành từ vốn vay, thay vì chỉ chú trọng, quan tâm đến một lượng tài sản bảo đảm nhất định đang thế chấp, cầm cố.

Pháp luật điều chỉnh quan hệ cho vay phân định các trách nhiệm giữa khâu thẩm định và quyết định cho vay. Việc thành lập các công ty trực thuộc của tổ chức tín dụng có chức năng định giá để tiết giảm chi phí, đơn giản thủ tục là hết sức cần thiết nhưng phải tuân thủ các nguyên tắc, phương pháp thẩm định. Trong đó, các yêu cầu cơ bản của công tác này (yếu tố độc lập, khách quan, thẩm định đúng giá trị thị trường, tài sản phải hợp pháp...) phải được chấp hành, thực thi nghiêm túc.

Một quy trình cho vay an toàn, hiệu quả đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải thực hiện tốt công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ, kịp thời phát hiện sai phạm, dự liệu những khả năng có thể xảy ra mất vốn, sớm có biện pháp ngăn chặn ngay từ khâu thẩm định, quyết định cho vay. Đây là những tiêu chí thiết thực để đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật của các tổ chức tín dụng.

 

3. Hướng đến mục tiêu hình thành một cơ chế xử lý nợ nhanh chóng, hiệu quả

Các khoản nợ phát sinh từ hợp đồng cho vay được xử lý dựa trên nguyên tắc ưu tiên áp dụng các điều khoản thỏa thuận ghi trong hợp đồng. Mặc dù vậy, những mâu thuẫn tranh chấp trong quá trình xử lý nợ vẫn xảy ra, giải quyết những mâu thuẫn này là nhu cầu cần thiết, trên cơ sở nhanh chóng, hiệu quả, phù hợp với các mục tiêu, chiến lược được ghi trong Nghị quyết của Quốc hội về xử lý nợ xấu.

Bảo đảm quyền chủ động thu hồi tài sản để xử lý, cấn trừ nợ theo đúng luật, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào các thủ tục rườm rà, phức tạp của hoạt động tố tụng tại tòa án, trọng tài. Công tác áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn, nhanh chóng thu giữ tài sản bảo đảm để xử lý theo Điều 8 Nghị quyết số 42/2017/QH14 ngày 21/6/2017 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng (Nghị quyết số 42/2017/QH14) cần được các ngành, các cấp nhanh chóng triển khai, thực thi nghiêm túc.

Xây dựng và phát triển các án lệ về tín dụng nhằm làm rõ những quy định của pháp luật còn nhiều cách hiểu khác nhau để áp dụng thống nhất (Xem thêm: Điều 2 Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP ngày 18/6/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ), giúp cho các tổ chức tín dụng biết được đường lối giải quyết tranh chấp án tín dụng của tòa án. Từ đó, chủ động lựa chọn phương án giải quyết tranh chấp hiệu quả, kể cả khi quyết định thương lượng, không thông qua các hoạt động tố tụng.

Tóm lại, hệ thống tiêu chí trên đã thể hiện các yêu cầu hiệu quả, an toàn khi cho vay. Trong đó, quyền lợi của các bên hợp đồng được bảo đảm, vì mục tiêu xây dựng hệ thống tài chính, ngân hàng lành mạnh, an toàn. Đáp ứng hệ thống tiêu chí này sẽ tăng cường hiệu quả áp dụng pháp luật, giải quyết tốt các mục tiêu kinh tế, bảo đảm quyền tự do, tự chủ kinh doanh, lợi ích chính đáng của các bên tham gia quan hệ hợp đồng cho vay... Điều cần thiết, cấp bách hiện nay là, cần phải đi sâu tìm hiểu để đánh giá đúng thực trạng pháp luật về hợp đồng cho vay, từ đó nhận dạng pháp luật về hợp đồng cho vay đã đạt được trong thực tiễn pháp lý ở mức độ nào, cần có những sửa đổi bổ sung như thế nào để các quy định này hoàn thiện hơn, giải quyết các yêu cầu, mục tiêu như cuốn sách đã đề cập.

Mọi vướng mắc pháp lý trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, hoạt động vay vốn, giải ngân vốn... Quý khác hàng vui lòng gọi: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật ngân hàng, tài chính trực tuyến qua tổng đài điện thoại. Đội ngũ luật sư của Công ty luật Minh Khuê luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp mọi vướng mắc pháp lý trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng.