1. Tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật được quy định như thế nào?

Tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật được quy định tại Điều 241 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi 2017 cụ thể như sau:
Điều 241. Tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật gây thiệt hại về tài sản từ ỉ00.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong những hành vỉ này mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 thảng đến 02 năm:
a) Đưa vào, mang ra hoặc cho phép đưa vào, mang ra khỏi vùng có dịch động vật, thực vật, sản phẩm động vật, thực vật hoặc vật phẩm khác bị nhiễm bệnh hoặc mang mầm bệnh, trừ trưòng họp pháp luật có quy định khác;
b) Đưa vào hoặc cho phép đưa vào lãnh thổ Việt Nam động vật, thực vật, sản phẩm động vật, thực vật thuộc diện kiểm dịch mà không thực hiện các quy định của pháp luật về kiểm dịch;
c) Hành vi khác làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.
a) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
b) Dẩn đến phải công bố dịch thuộc thẩm quyền của Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm: 
a) Gây thiệt hại về tài sản 1.000.000.000 đồng trở lên;
b) Dân đến phải công bố dịch thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật có mức tù chung thân không?

Luật sư tư vấn pháp luật Hình sự, gọi: 1900.6162

2. Bình luân

Điều luật gồm 4 khoản. Trong đó, khoản 1 quy định các dấu hiệu pháp lý và khung hình phạt cơ bản của tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật; các khoản 2, 3 quy định các trường họp phạm tội tăng nặng; khoản 4 quy định khung hình phạt bổ sung đối với người phạm tội. So với quy định tương ứng tại Điều 187BLHSnăm 1999, điều luật này đã cụ thể hoá hơn các dấu hiệu định khi’- hình phạt tăng nặng và bổ sung một khung hình phạt tăng nặnrr

2.1 Dấu hiệu chủ thể của

Trong trường hợp khác, chủ thể của tội phạm là chủ thể thường và theo Điều 12 BLHS là người từ đủ 16 tuổi trở lên vì tội này không thuộc các tội mà tuổi chịu trách nhiệm hình sự có thể từ đủ 14 tuổi trở lên được liệt kê tại khoản 2 Điều 12 BLHS.(579)

2.2 Dấu hiệu hành vi khách quan của tội phạm

Hành vi khách quan của tội phạm này được quy định có thể là:
Thứ nhất, hành vi đưa vào, mang ra hoặc cho phép đưa vào, mang ra khỏi vùng có dịch động vật, thực vật, sản phẩm động vật, thực vật hoặc vật phẩm khác bị nhiễm bệnh hoặc mang mầm bệnh. Ở đây, vùng có dịch được hiểu là “vùng có ổ dịch bệnh động vật hoặc có tác nhân gây bệnh truyền nhiễm mới đã được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xác định”. dịch bệnh động vật là nơi đang có bệnh truyền nhiễm của động vật thuộc Danh mục bệnh động vật phải công bố dịch.Đối tượng mà người phạm tội đưa vào hoặc cho phép đưa vào vùng có dịch, mang ra hoặc cho phép mang ra khỏi vùng có dịch là động vật, thực vật, sản phẩm động vật, thực vật hoặc vật phẩm khác bị nhiễm bệnh (như gà bị nhiễm cúm A-H5N1, lợn bị lở mồm, long móng,...) hoặc thứ khác mang mầm bệnh nguy hiểm (như các dụng cụ dùng để giết mổ hoặc nuôi nhốt động vật bị nhiễm bệnh).
Hành vi trên đây có thể không bị coi là hành vi khách quan cua I^Dham này khi được pháp luật cho phép mà trong điều luật thể hiện pháp luật có quy định khác.” Ví dự. Điểm c khoản 1 “cấm giết mổ, đưa vào, mang ra hoặc lưu công bố và sản phẩm động vật của chúng, trừ trường hợp được phép vận chuyển động vật, sản phẩm động vật theo quy định của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn”.
Thứ hai, hành vi đưa vào hoặc cho phép đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài các đối tượng là động vật, thực vật, sản phẩm động vật, thực vật thuộc diện kiểm dịch mà không thực hiện các quy định của pháp luật về kiểm dịch: Đây là hành vi vi phạm quy định về kiểm dịch. Trong đó, kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật được hiểu là việc kiểm tra, áp dụng các biện pháp kỹ thuật để phát hiện, kiểm soát, ngăn chặn đối tượng kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật; kiểm dịch thực vật được hiểu là hoạt động ngăn chặn, phát hiện, kiểm soát đối tượng kiểm dịch thực vật, đối tượng phải kiểm soát và sinh vật gây hại lạ. Theo đó, “đối tượng kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật bao gồm vi sinh vật, ký sinh trùng, trứng và ấu trùng của ký sinh trùng gây bệnh cho động vật, gây hại cho sức khỏe con người”; còn “đối tượng kiểm dịch thực vật là sinh vật gây hại có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng đối với thực vật, chưa có hoặc có nhưng phân bố hẹp ở Việt Nam và phải được kiểm soát nghiêm ngặt”. Như vậy, đối với các đối tượng thuộc diện kiểm dịch động vật (trâu, bò, lợn, gà,...), sản phẩm động vật (sữa, trứng, pa tê, xúc xích,...) cần phải tiến hành kiểm dịch xem động vật hay sản phẩm động vật có chứa các vi sinh vật, ký sinh trùng, trứng và ấu trùng của ký sinh trùng gây bệnh động vật như bệnh lở mồm long móng, bệnh cúm lợn, bệnh cúm gia cầm thể độc lực cao, bệnh đậu gà,... hay không. Nhà nước ban hành danh mục cụ thể các động thực vật, sản phẩm động, thực vật thuộc diện kiểm dịch.
Thứ ba, hành vi khác làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật: Đây là các hành vi không thuộc hai loại hành vi trên nhưng có tính nguy hiểm làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật như hành vi không tiêu huỷ động vật, thực phẩm và các vật khác có nguy cơ làm lây lan bệnh dịch nguy hiểm cho động vật, thực vật hoặc hành vi xả nước thải, chất thải của động vật mang mầm bệnh ra môi trường,...

2.3 Dấu hiệu hậu quả của tội phạm

Hậu quả được quy định ở đây là gây thiệt hại về tài sản trị giá từ 100 triệu đồng trở lên do việc làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật. Thiệt hại ở đây không chỉ là thiệt hại gây ra cho người nuôi, trồng (như tiền đầu tư mua con giống, cây giống, tiền nuôi, trồng, chăm sóc, tiền thuốc chữa bệnh,...) mà còn gồm cả chi phí cho các hoạt động nhằm ngăn chặn dịch bệnh lây lan cũng như nhằm xoá bỏ dịch bệnh. Theo đó, hành vi làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật cấu thành tội phạm khi gây ra hậu quả thiệt hại về tài sản từ 100 triệu đồng trở lên.
- Dấu hiệu nhân thân thay thế cho dấu hiệu hậu quả của tội phạm
Cùng với việc quy định trường hợp cấu thành tội phạm khi hành vi làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật gây ra hậu quả thiệt hại về tài sản, điều luật còn quy định trường hợp hành vi này cũng cấu thành tội phạm dù chưa gây ra hậu quả này. Đó là trường họp chủ thể thực hiện hành vi làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này đã thực hiện trước đó mà không phụ thuộc vào dạng hành vi cụ thể.

2.4 Dấu hiệu lỗi cùa chủ thể

Lỗi của chủ thể được quy định là lỗi cố ý. Người phạm tội nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm, có thể làm lây lan dịch nguy hiểm cho động vật, thực vật nhưng vẫn thực hiện do mong muốn hoặc có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra.

2.5 Khung hình phạt

Khoản 1 của điều luật quy định khung hình phạt cơ bản là phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.
Khoản 2 của điều luật quy định khung hình phạt tăng nặng thứ nhất có mức phạt tù từ 02 năm đến 05 năm được áp dụng cho trường hợp phạm tội có một trong các tình tiết định khung hình phạt tăng nặng sau:
- Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng: Đây là trường hợp phạm tội đã gây thiệt hại về tài sản trị giá từ 500 triệu đồng đến dưới 01 tỷ đồng do dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật bị làm lây lan.
- Dân đến phải công bố dịch thuộc thẩm quyền của Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc Chủ tịch ủy ban nhân dãn cấp tỉnh: Đây là trường hợp phạm tội đã làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật ở mức độ lãnh đạo chính quyền cấp huyện, tỉnh phải công bố dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật. Mức độ nghiêm trọng của tình trạng lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật thuộc thẩm quyền công bố dịch bệnh của các cấp lãnh đạo được thể hiện trong các văn bản quy phạm pháp luật. Vỉ dự. Khoản 4 Điều 26 Luật thú y quy định: “a) Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp huyện... quyết định công bố dịch bệnh động vật khi có đủ điều kiện quy định tại khoản 2 Điều này và dịch bệnh xảy ra trong phạm vi huyện; b) Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh... quyết định công bố dịch bệnh động vật khi có đủ điều kiện quy định tại khoản 2 Điều này và dịch bệnh xảy ra từ hai huyện trở lên trong phạm vi tỉnh.”
Khoản 3 của điều luật quy định khung hình phạt tăng nặng thứ hai có mức phạt tù từ 03 năm đến 07 năm được áp dụng cho trường hợp phạm tội có một trong các tình tiết tăng nặng định khung hình phạt sau:
- Gây thiệt hại về tài sản từ 1.000.000.000 đồng trở lên: Đây là trường hợp phạm tội đã gây thiệt hại về tài sản trị giá từ 01 tỷ đồng trở lên do dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật bị làm lây lan.
- Dần đến phải công bố dịch thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Đây là trường hợp phạm tội nghiêm trọng hon so với trường họp phạm tội được quy định tại khoản 2 vì đã làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật ở mức độ lãnh đạo cấp bộ phải công bố dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật. Vỉ dụ: Khoản 5 Điều 26 Luật thú y quy định: “Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn... quyết định công bố dịch bệnh động vật khi có đủ điều kiện quy định tại khoản 2 Điều này và dịch bệnh xảy ra từ hai tỉnh trở lên;...”.
Khoản 4 của điều luật quy định khung hình phạt bổ sung (có thể được áp dụng) là: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Trân trọng!
Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê