Tội phạm về môi trường là hành vi xâm phạm đến các quan hệ xã hội liên quan đến môi trường như việc bảo vệ môi trường tự nhiên thuận lợi, có chất lượng, đến việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên và việc bảo đảm an ninh sinh thái đối với dân cư và bị pháp luật hình sự coi là tội phạm.
Chuyên mục: "Tội phạm về môi trường" phân tích các vấn đề pháp lý trong lĩnh vực hình sự liên quan đến các tội danh xâm phạm môi trường.
Tội phạm về môi trường được hiểu như thế nào? Tổng hợp các tội phạm về môi trường theo Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Luật Minh Khuê sẽ giải đáp các thắc mắc liên quan thông qua bài tư vấn dưới đây để quý khách có thêm sự tham khảo về vấn đề này:
Các tội phạm về môi trường là những hành vi nguy hiểm cho xã hội vi phạm các quy định của Nhà nước về bảo vệ môi trường, qua đó gây thiệt hại cho môi trường.
Tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản là một trong những tội danh quan trọng được quy định tại Điều 242 của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14 và Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Hình sự hoặc BLHS). Tội danh này phản ánh hành vi của cá nhân hoặc pháp nhân thương mại vi phạm các quy định của Nhà nước về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, gây ra thiệt hại nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại điều luật này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn tiếp tục vi phạm.
Tội danh "Đưa chất thải vào lãnh thổ Việt Nam" được quy định tại Điều 239 của Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017. Hành vi này về bản chất là việc cá nhân hoặc pháp nhân thương mại đưa chất thải, chất thải nguy hại hoặc chất hữu cơ khó phân hủy từ nước ngoài vào lãnh thổ Việt Nam một cách trái pháp luật. Tội phạm này xâm phạm trực tiếp đến chế độ quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, đặc biệt là các quy định về nhập khẩu công nghệ, máy móc, hóa chất, và phế liệu có nguy cơ gây ô nhiễm.
Tội vi phạm quy định về quản lý khu bảo tồn thiên nhiên được quy định tại Điều 245 của Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025. Về bản chất pháp lý, đây là một tội phạm xâm hại đến trật tự quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên. Hành vi phạm tội không chỉ dừng lại ở việc gây thiệt hại trực tiếp về tài sản, mà còn tác động nghiêm trọng đến các giá trị sinh thái, khoa học, và văn hóa của các khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt. Hành vi này đặc biệt nguy hiểm khi nó trực tiếp làm suy thoái đa dạng sinh học và các nguồn gen quý hiếm, vốn là tài sản chung của quốc gia.
Tội danh "Làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật" được quy định tại Điều 241 của Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015, sửa đổi, bổ sung 2017. Về bản chất pháp lý, đây là một tội phạm thuộc nhóm các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, cụ thể là các tội phạm trong lĩnh vực môi trường. Sự phân loại này phản ánh nhận thức của nhà làm luật rằng các hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức mà còn trực tiếp đe dọa đến an ninh sinh học, an toàn môi trường và sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia.
Tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại là một tội danh được hình sự hóa nhằm bảo vệ sự cân bằng của hệ sinh thái và đa dạng sinh học của Việt Nam. Về bản chất pháp lý, đây là một tội phạm có cấu thành vật chất, tức là hành vi chỉ bị coi là tội phạm khi đã gây ra hậu quả nguy hiểm cho xã hội ở một mức độ nhất định. Khác với các tội phạm truyền thống, khách thể của tội danh này không phải là con người hay tài sản riêng biệt mà là chế độ quản lý của Nhà nước đối với môi trường sinh thái, bao gồm cả sự bảo tồn các loài động, thực vật bản địa.
Làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người” có thể hiểu là hành vi của người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự, pháp nhân thương mại cố ý đưa ra hoặc cho phép đưa ra khỏi vùng có dịch bệnh động vật, thực vật, sản phẩm động vật, thực vật hoặc vật phẩm khác có khả năng truyền dịch bệnh nguy hiểm cho người; đưa vào hoặc cho phép đưa vào Việt Nam động vật, thực vật hoặc sản phẩm động vật, thực vật bị nhiễm bệnh hoặc mang mầm bệnh nguy hiểm có khả năng lây truyền cho người hoặc các hành vi khác làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho người. Vậy làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người có bị khởi tố hình sự hay không
Thưa luật sư, xin trả lời giúp tôi câu hỏi trắc nghiệm sau: "Phạm vi chịu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại trong Chương XIX: Các tội phạm về môi trường gồm bao nhiêu tội danh?" Cảm ơn!
Đối tượng bị xâm hại trực tiếp của loại tội phạm về môi trường chính là môi trường tự nhiên và môi trường sinh thái do hành vi vi phạm môi trường gây nên, để lại hậu quả nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe của con người và hủy hoại môi trường sống. Bộ luật Hình sự sửa đổi bổ sung năm 2009 quy định về các loại tội phạm về môi trường:
