Cơ sở pháp lý:

- Luật Thi hành án hình sự 2019

- Thông tư liên tịch 01/2020/TTLT-BCA-BQP- TANDTC-VKSNDTC

1. Trích xuất phạm nhân là gì?

Phạm nhân là người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, tù chung thân.

Theo quy định tại điều 3 Luật Thi hành án hình sự 2019 (Luật THAHS), trích xuất là việc thực hiện quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định của Luật này đưa phạm nhân, người bị kết án tử hình hoặc người chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng ra khỏi nơi quản lý và chuyển giao cho cơ quan, người có thẩm quyền để phục vụ hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, khám bệnh, chữa bệnh, quản lý giam giữ, giáo dục cải tạo trong thời hạn nhất định

Theo đó có thể hiểu, trích xuất là việc đưa người bị tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án, người đang bị quản lý ra khỏi nơi quản lý trong một thời gian nhất định để chuyển giao cho cơ quan có thẩm quyền phục vụ các hoạt động của các cơ quan thẩm quyền đó theo quy định của pháp luật liên quan.

2. Nguyên tắc trích xuất phạm nhân.

- Bảo đảm tuân thủ đúng nguyên tắc thi hành án hình sự theo quy định tại Điều 4 của Luật Thi hành án hình sự.

- Bảo đảm thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi cơ quan theo quy định của pháp luật.

>> Xem thêm:  Bị công an giữ bằng lái xe sau 1 năm có lấy lại được không ?

- Chủ động, kịp thời, tạo điều kiện để cơ quan, người có thẩm quyền liên quan đến hoạt động trích xuất hoàn thành nhiệm vụ theo quy định pháp luật.

- Bảo đảm chế độ bảo mật thông tin theo quy định của pháp luật.

Thủ tục trích xuất phạm nhân

3. Thẩm quyền trích xuất phạm nhân.

3.1.Trường hợp phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử

Theo Khoản 2 Điều 40 Luật THAHS 2019:

– Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an ra lệnh trích xuất đối với phạm nhân đang chấp hành án tại trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an;

– Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng ra lệnh trích xuất đối với phạm nhân đang chấp hành án tại trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng; Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu ra lệnh trích xuất đối với phạm nhân đang chấp hành án tại trại giam, trại tạm giam cấp quân khu;

– Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh ra lệnh trích xuất đối với phạm nhân đang chấp hành án tại trại tạm giam hoặc phạm nhân do cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện trực tiếp quản lý.

3.2. Trường hợp phục vụ yêu cầu quản lý giam giữ, giáo dục cải tạo, khám bệnh, chữa bệnh hoặc để chăm sóc con của phạm nhân đang ở cùng mẹ

>> Xem thêm:  Trách nhiệm hình sự là gì ? Phân tích đặc điểm của trách nhiệm hình sự ?

Theo Khoản 3 Điều 40 LTHAHS 2019:

Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam, Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện ra lệnh trích xuất.

4. Trình tự trích xuất phạm nhân?

4.1 Trường hợp trích xuất phạm nhân để phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử

Theo quy định tại Thông tư liên tịch 01/2020/TTLT-BCA-BQP- TANDTC-VKSNDTC:

Bước 1: Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng khi có yêu cầu trích xuất phạm nhân phải gửi văn bản yêu cầu

- Trường hợp phạm nhân đang chấp hành án tại trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an thì gửi văn bản yêu cầu trích xuất đến Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an; phạm nhân đang chấp hành án tại trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng thì gửi văn bản yêu cầu trích xuất đến Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng để ra lệnh trích xuất;

- Trường hợp phạm nhân đang chấp hành án tại trại tạm giam thuộc Công an cấp tỉnh hoặc phạm nhân do cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện trực tiếp quản lý thì gửi văn bản yêu cầu trích xuất đến Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh để ra lệnh trích xuất;

- Trường hợp phạm nhân đang chấp hành án tại trại giam, trại tạm giam cấp quân khu và tương đương (gọi chung là cấp quân khu) thì gửi văn bản yêu cầu trích xuất đến Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu để ra lệnh trích xuất

Các trường hợp phạm nhân bị khởi tố bị can về tội phạm khác, Cơ quan điều tra đã ra quyết định khởi tố bị can đối với phạm nhân đó phải có văn bản yêu cầu trích xuất phạm nhân gửi đến cơ quan có thẩm quyền nêu trên để ra lệnh trích xuất hoặc đề nghị ra lệnh trích xuất phạm nhân về trại tạm giam, nhà tạm giữ phục vụ điều tra

Nội dung văn bản yêu cầu trích xuất phạm nhân

>> Xem thêm:  Gây tai nạn giao thông trong trường hợp nào sẽ bị phạt tù ?

_ Cơ quan yêu cầu trích xuất; họ, tên, chức vụ, chức danh, chữ ký của người có thẩm quyền yêu cầu trích xuất và đóng dấu;

- Họ, tên; ngày, tháng, năm sinh; nơi đăng ký thường trú của phạm nhân; ngày bị bắt; tội danh; thời hạn bị phạt tù; bản án số, ngày, tháng, năm, của Tòa án; Quyết định thi hành án số, ngày, tháng, năm của Tòa án và nơi phạm nhân đang chấp hành án phạt tù; tư cách tham gia tố tụng của phạm nhân được trích xuất trong vụ án do cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng yêu cầu trích xuất phạm nhân đang thụ lý theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự;

- Mục đích và thời hạn trích xuất; cơ quan, đơn vị được phân công nhận và áp giải phạm nhân được trích xuất; cơ sở giam giữ nơi nhận, quản lý phạm nhân trong thời gian trích xuất

Có thể thấy, trong trường hợp này, Tòa án khi có yêu cầu trích xuất phạm nhân thì phải gửi văn bản yêu cầu cho cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu nơi cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có yêu cầu trích xuất để yêu cầu người có thẩm quyền quy định tại khoản 2 Điều này ra lệnh trích xuất

Tức là, Tòa án chỉ làm văn bản yêu cầu, và thẩm quyền ra lệnh trích xuất phải là của cơ quan thi hành án hình sự quy định tại khoản 2 Điều 40 Luật Thi hành án hình sự 2019.

Bước 2: Gửi văn bản đề nghị ra lệnh trích xuất phạm nhân

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản yêu cầu trích xuất phạm nhân, nếu không thuộc thẩm quyền ra lệnh trích xuất, cơ quan thi hành án hình sự phải gửi văn bản đề nghị trích xuất phạm nhân kèm theo bản sao văn bản yêu cầu trích xuất của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng đến cơ quan có thẩm quyền ra lệnh trích xuất phạm nhân để ra lệnh trích xuất. Khi gửi văn bản đề nghị cơ quan có thẩm quyền ra lệnh trích xuất, cơ quan thi hành án hình sự phải thông báo cho cơ quan có yêu cầu trích xuất biết.

Bước 3: Ra lệnh trích xuất phạm nhân

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản yêu cầu hoặc văn bản đề nghị trích xuất, cơ quan có thẩm quyền ra lệnh trích xuất phải ra lệnh trích xuất gửi cho cơ quan đã đề nghị ra lệnh trích xuất, cơ quan giao và cơ quan nhận phạm nhân được trích xuất để thực hiện, đồng thời gửi đến cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an, cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng để theo dõi.

Lệnh trích xuất phải đảm bảo các nội dung sau:

>> Xem thêm:  Đối tượng tác động của tội phạm ? Phân biệt với khách thể của tội phạm ?

- Cơ quan, họ, tên, chức vụ, cấp bậc người ra lệnh;

- Họ, tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú, ngày bị bắt, tội danh, thời hạn và nơi phạm nhân đang chấp hành án phạt tù;

- Mục đích và thời hạn trích xuất;

- Cơ quan, người nhận phạm nhân được trích xuất (nếu có);

Ngày, tháng, năm ra lệnh; chữ ký của người ra lệnh và đóng dấu.

Bước 4: Tiếp tục thi hành án

Hết thời hạn trích xuất, cơ quan nhận phạm nhân được trích xuất phải gửi thông báo cho cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu.

Cơ quan nhận phạm nhân tiến hành bàn giao phạm nhân được trích xuất cho trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện để tiếp tục thi hành án, trừ trường hợp thời hạn trích xuất bằng thời gian chấp hành án phạt tù còn lại.

Nếu có nhu cầu tiếp tục trích xuất thì đề nghị gia hạn trích xuất; thời hạn trích xuất và gia hạn trích xuất không được kéo dài hơn thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại của phạm nhân.

4.2 Trường hợp trích xuất phạm nhân để khám chữa bệnh, giáo dục cải tạo.

Trường hợp trích xuất phạm nhân để phục vụ yêu cầu quản lý giam giữ, giáo dục cải tạo, khám bệnh, chữa bệnh hoặc để chăm sóc con của phạm nhân đang ở cùng mẹ trong cơ sở giam giữ phạm nhân phải đưa đi khám và điều trị bệnh tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thì Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam, Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện ra lệnh trích xuất.

>> Xem thêm:  Mua điện thoại trả góp nhưng không trả tiền có bị công an xử lý không ?

Trình tự thực hiện ở trường hợp này tương tự như trường hợp trích xuất phạm nhân để phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử. Tuy nhiên, điểm khác biệt ở chỗ trong trường hợp này thì không cần các cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng gửi văn bản yêu cầu.

Trình tự thực hiện trích xuất phạm nhân theo quy định hiện nay

5. Điểm mới của Luật thi hành án hình sự 2019 về trích xuất phạm nhân.

Để phục vụ hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, khám, chữa bệnh, quản lý giam giữ phạm nhân trong thời hạn nhất định, Điều 40 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 quy định cụ thể về cơ quan, người có thẩm quyền yêu cầu trích xuất phạm nhân; thẩm quyền trích xuất phạm nhân; nội dung của lệnh trích xuất và trình tự, thủ tục thực hiện trích xuất.

So vối Luật Thi hành án hình sự năm 2010, Luật Thi hành án hình sự năm 2019 bổ sung những quy định nằm giải quyết những vướng mắc trong thực tiễn thi hành:

Thứ nhất, Trường hợp trích xuất phạm nhân để chăm sóc con của phạm nhân đang ở cùng mẹ trong cơ sở giam giữ phạm nhân phải đưa đi khám và điều trị bệnh tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh;

Thứ hai, Trường hợp thời hạn trích xuất từ 02 tháng trỏ lên và thời gian trích xuất bằng thòi gian chấp hành án phạt tù còn lại của phạm nhân được trích xuất thì bàn giao phạm nhân cùng với hồ sơ và giấy tờ, đồ vật, tiền, tài sản khác (nếu có) của phạm nhân được trích xuất để cơ quan, người có thẩm quyền nhận phạm nhân trích xuất cấp giấy chứng nhận chấp hành xong hình phạt tù khi hết thời hạn và ghi sổ theo dõi trích xuất;

Thứ ba, Thời gian trích xuất được tính vào thời hạn chấp hành án phạt tù, trừ trường hợp phạm nhân đó bỏ trốn trong thời gian được trích xuất; việc trích xuất không ảnh hưỏng đến việc xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, tha tù trước thòi hạn có điều kiện của phạm nhân.

>> Xem thêm:  Căn cứ để được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định mới 2021 ?

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Nội dung của lệnh trích xuất phải có những gì?

Trả lời:

Nội dung lệnh trích xuất gồm:

- Cơ quan, họ, tên, chức vụ, cấp bậc người ra lệnh;

- Họ, tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú, ngày bị bắt, tội danh, thời hạn và nơi phạm nhân đang chấp hành án phạt tù;

- Mục đích và thời hạn trích xuất;

- Cơ quan, người nhận phạm nhân được trích xuất (nếu có);

- Ngày, tháng, năm ra lệnh; chữ ký của người ra lệnh và đóng dấu

CSPL: K4 Điều 40 LTHAHS 2019

Câu hỏi: Sau bao lâu phải gửi văn bản đề nghị ra lệnh trích xuất phạm nhân?

Trả lời:

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản yêu cầu trích xuất phạm nhân, nếu không thuộc thẩm quyền ra lệnh trích xuất, cơ quan thi hành án hình sự phải gửi văn bản đề nghị trích xuất phạm nhân kèm theo bản sao văn bản yêu cầu trích xuất của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng đến cơ quan có thẩm quyền ra lệnh trích xuất phạm nhân để ra lệnh trích xuất. Khi gửi văn bản đề nghị cơ quan có thẩm quyền ra lệnh trích xuất, cơ quan thi hành án hình sự phải thông báo cho cơ quan có yêu cầu trích xuất biết.

CSPL: Khoản 1 Điều 5 Thông tư liên tịch 01/2020/TTLT-BCA-BQP- TANDTC-VKSNDTC

Câu hỏi: Trường hợp phạm nhân đang chấp hành án tại trại tạm giam thì gửi văn bản đề nghị trích xuất đến cơ quan nào?

Trả lời:

Trường hợp phạm nhân đang chấp hành án tại trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện thuộc Công an cấp tỉnh khác quản lý thì gửi văn bản đề nghị trích xuất đến Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh đó ra lệnh trích xuất

 Điểm c Khoản 2 Điều 5 Thông tư liên tịch 01/2020/TTLT-BCA-BQP- TANDTC-VKSNDTC