1. Khái quát về án tử hình và trình tự thi hành án tử hình
Hiện nay, phương thức thi hành án tử hình được sử dụng là tiêm thuốc. Theo Điều 82 của Luật Thi hành án hình sự năm 2019, quy trình thi hành án tử hình được quy định như sau: Trước khi thi hành án, Hội đồng thi hành án tử hình phải kiểm tra danh bạ, chỉ bảng, hồ sơ lý lịch của người chấp hành án tử hình. Trong trường hợp người chấp hành án là nữ, Hội đồng phải kiểm tra các tài liệu liên quan đến điều kiện không thi hành án tử hình theo quy định của Bộ Luật Hình sự. Trước khi bị đưa ra thi hành án tử hình, người chấp hành án được cung cấp thức ăn, nước uống, được phép viết thư và ghi âm lời nói để gửi lại cho thân nhân.
Để thi hành án tử hình, trình tự thực hiện như sau:
- Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp hoặc Vệ binh hỗ trợ tư pháp sẽ đưa người bị kết án tử hình đến nơi làm việc của Hội đồng thi hành án tử hình theo yêu cầu của Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình.
- Cán bộ chuyên môn thuộc Công an nhân dân hoặc Quân đội nhân dân sẽ lăn tay, kiểm tra danh bản, chỉ bản, đối chiếu với hồ sơ, tài liệu có liên quan; chụp ảnh, ghi hình và lập biên bản quá trình kiểm tra. Họ sẽ báo cáo cho Hội đồng thi hành án tử hình về kết quả kiểm tra.
- Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình sẽ công bố quyết định thi hành án, bao gồm quyết định không kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao không chấp nhận kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao hoặc kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Nếu Chủ tịch nước bác đơn xin ân giảm hình phạt tử hình thì quyết định này cũng được công bố. Sau đó, Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp hoặc Vệ binh hỗ trợ tư pháp sẽ giao quyết định này cho người chấp hành án và đọc cho người đó nghe nếu người này không biết chữ, không biết tiếng Việt hoặc không tự đọc được. Quá trình này phải được chụp ảnh, ghi hình, ghi âm và lưu vào hồ sơ thi hành án tử hình.
- Các cán bộ chuyên môn được chỉ định bởi cơ quan thi hành án hình sự của Công an cấp tỉnh và cấp quân khu sẽ thực hiện việc thi hành án tử hình theo lệnh của Chủ tịch Hội đồng và báo cáo kết quả cho Hội đồng.
- Bác sỹ pháp y sẽ xác định tình trạng của người bị thi hành án tử hình và báo cáo kết quả cho Hội đồng, theo lệnh của Chủ tịch Hội đồng.
- Hội đồng thi hành án tử hình sẽ lập biên bản thi hành án và báo cáo quá trình, kết quả thi hành án cho Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và cơ quan quản lý thi hành án hình sự. Cơ quan thi hành án hình sự của Công an cấp tỉnh và cấp quân khu sẽ thực hiện thủ tục khai tử tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thi hành án.
- Cơ quan thi hành án hình sự của Công an cấp tỉnh và cấp quân khu sẽ bảo quản tử thi, tổ chức mai táng và vẽ sơ đồ mộ của người đã bị thi hành án. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi mai táng phối hợp với cơ quan thi hành án hình sự của Công an cấp tỉnh và cấp quân khu trong việc mai táng và quản lý mộ của người đã bị thi hành án.
- Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày thi hành án, cơ quan thi hành án hình sự của Công an cấp tỉnh và cấp quân khu sẽ thông báo cho thân nhân của người đã bị thi hành án biết, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 83 của Luật Thi hành án hình sự 2019.
2. Quy định về ân giảm án tử hình
Ân giảm án tử hình là thẩm quyền của Chủ tịch nước giảm hình phạt tử hình theo bản án đã có hiệu lực pháp luật xuống tù chung thân theo quy định của pháp luật, thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước đối với những người phạm đội đặc biệt nghiêm trọng, mở ra cho những người này khả năng ăn năn hối cải, cải tạo, giáo dục trở thành người có ích cho xã hội. Khoản 7 Điều 367 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định rằng: "Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, người bị kết án được gửi đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước."
Đối với những người bị kết án tử hình và được ân giảm hoặc thuộc một trong những trường hợp nhất định, thời gian chấp hành hình phạt để được xét giảm lần đầu là 25 năm và dù được giảm nhiều lần nhưng vẫn phải đảm bảo thời hạn thực tế chấp hành hình phạt là 30 năm. Những trường hợp đó bao gồm: người đủ 75 tuổi trở lên, người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ và đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn. Theo quy định này, người bị kết án tử hình được ân giảm vẫn có thể tiếp tục được xét giảm án nhưng vẫn theo điều kiện khắt khe là thời gian chấp hành hình phạt để được xét giảm lần đầu là 25 năm và phải đảm bảo thời hạn thực tế chấp hành hình phạt là 30 năm.
Như vậy, án tử hình vẫn có thể được ân xá tuy nhiên pháp luật không quy định cụ thể những điều kiện để được xét ân giảm án tử hình, khác với đặc xá. Vì đây là vấn đề liên quan đến tính mạng của con người và tính nghiêm minh của pháp luật, việc xét đơn xin ân giảm án tử hình được thực hiện rất thận trọng. Cả đặc xá và ân giảm án tử hình đều thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước đối với những người phạm tội, nhằm khuyến khích họ ăn năn hối cải, tích cực học tập và lao động để trở thành những người có ích cho xã hội, giảm thiểu nguy cơ tái phạm tội và vi phạm pháp luật.
2. 10 tử tù được giảm án tử hình
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc vừa ký quyết định ân giảm án tử hình xuống tù chung thân cho 10 bị án, trong đó có 2 người nước ngoài, vào ngày 30/8/2022. Hơn 3.000 hồ sơ đề nghị đặc xá cho phạm nhân của các trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự công an cấp huyện thuộc Bộ Công an và các trại giam do Bộ Quốc phòng quản lý đang được kiểm tra và thẩm định. Điều này được thực hiện theo đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước và nhân Kỷ niệm 77 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2022).
Quyết định ân giảm án tử hình xuống tù chung thân là quyền hạn của Chủ tịch nước giảm hình phạt tử hình theo bản án đã có hiệu lực pháp luật. Điều này được thực hiện trong bối cảnh kỷ niệm 77 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước đối với những người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng. Việc ân giảm án tử hình mở ra cơ hội cho những người này ăn năn hối cải, cải tạo và trở thành người có ích cho xã hội. Trước đó, vào ngày 12/8, Chủ tịch nước cũng đã ký quyết định ân giảm án tử hình xuống tù chung thân cho 21 bị án, trong đó có 2 người nước ngoài.
Để tìm hiểu thêm thông tin liên quan, mời quý bạn đọc tham khảo bài viết: Tử hình là gì? Các tội danh bị phạt tử hình ở Việt Nam hiện nay
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Tử hình có được giảm án không? 10 tử tù được giám án tử hình? Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.
