1. Xây dựng ít nhất 01 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp giai đoạn 2021 - 2030?

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà vừa chấp thuận Quyết định số 388/QĐ-TTg ngày 3/4/2023 của Thủ tướng Chính phủ, đánh dấu sự khẳng định của Chính phủ về việc đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội và nhà ở công nhân trong giai đoạn 2021-2030. Đề án này đặt ra mục tiêu quan trọng là xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội, hỗ trợ đối tượng thu nhập thấp, đặc biệt là công nhân khu công nghiệp.

Mục tiêu chính của Đề án là phát triển nhà ở xã hội và nhà ở công nhân với giá cả hợp lý, phù hợp với khả năng chi trả của các hộ gia đình có thu nhập trung bình, thấp ở khu vực đô thị, đồng thời chú trọng đến nhu cầu của công nhân và người lao động trong các khu công nghiệp, khu chế xuất. Nhà nước cam kết hỗ trợ và khuyến khích các thành phần kinh tế trong việc phát triển nhà ở, tạo điều kiện cho mọi người có chỗ ở theo cơ chế thị trường. Đồng thời, Chính phủ cũng đề xuất chính sách hỗ trợ nhà ở đặc biệt cho các đối tượng chính sách xã hội, những người có thu nhập thấp và người nghèo đang gặp khó khăn trong việc sở hữu nhà ở.

Qua Đề án này, Chính phủ không chỉ hướng tới mục tiêu cụ thể về số lượng căn hộ, mà còn nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc cung cấp nhà ở ổn định đối với sự ổn định chính trị, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển đô thị, nông thôn theo hướng văn minh, hiện đại. Dự kiến đến năm 2030, tổng số căn hộ mà các địa phương sẽ hoàn thành ước lượng là khoảng 1.062.200 căn. Trong đó, giai đoạn 2021 - 2025 dự kiến hoàn thành khoảng 428.000 căn, giai đoạn 2025 - 2030 sẽ hoàn thành khoảng 634.200 căn, một bước tiến quan trọng trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống cho những người dân có thu nhập thấp và đặc biệt là cộng đồng công nhân.

1.1. Xác định rõ diện tích đất sử dụng xây dựng nhà ở xã hội

Bộ Xây dựng, nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội và nhà ở công nhân, đã đề xuất một loạt giải pháp quan trọng nhằm tối ưu hóa thể chế và pháp luật liên quan. Điều này không chỉ là một bước quan trọng để đảm bảo nhà ở phù hợp với thu nhập thấp mà còn nhằm tạo ra môi trường sống tích cực cho công nhân khu công nghiệp.

Một trong những biện pháp chính là việc nghiên cứu và xây dựng dự thảo Nghị quyết thí điểm của Quốc hội, nhằm đặt ra một số chính sách mới nhằm thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của nhà ở xã hội. Sự sửa đổi của Luật Nhà ở 2014 cũng sẽ được tiến hành đồng bộ với Luật Đất đai và Luật Đấu thầu, đồng thời điều chỉnh các văn bản liên quan, tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc để hỗ trợ mục tiêu quan trọng này.

Trong việc quản lý quỹ đất dành cho nhà ở xã hội và nhà ở công nhân, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về đất dành cho mục đích này. Điều này bao gồm việc xác định rõ diện tích đất dành để xây dựng nhà ở xã hội khi lập, phê duyệt quy hoạch đô thị và xây dựng nông thôn, quy hoạch phát triển khu công nghiệp, khu nghiên cứu đào tạo. Chính phủ cũng đặt ra yêu cầu UBND cấp tỉnh và cấp huyện phải quy hoạch một cách chi tiết và linh hoạt, đảm bảo rằng quỹ đất dành cho nhà ở xã hội được thiết kế phù hợp với kế hoạch và chiến lược phát triển của địa phương.

Bên cạnh đó, việc bổ sung quy định quy hoạch và bố trí quỹ đất phát triển nhà lưu trú cho công nhân cũng là một điểm nổi bật của đề xuất. Theo đó, khi lập, phê duyệt quy hoạch khu công nghiệp, cần phải rõ ràng về việc bố trí quỹ đất trong phần diện tích đất thương mại dịch vụ, nhằm đảm bảo xây dựng nhà lưu trú, cũng như các công trình dịch vụ và tiện ích công cộng phục vụ người lao động. Điều này không chỉ giúp cải thiện điều kiện sống của công nhân mà còn tạo ra một môi trường lao động tích cực và hỗ trợ cho sự phát triển bền vững của các khu công nghiệp.

1.2. Áp dụng chương trình tín dụng khoảng 120.000 tỷ đồng

Trong chiến lược đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng không chỉ tập trung vào việc xây dựng vật liệu cơ sở hạ tầng mà còn chú trọng đến việc tối ưu hóa nguồn vốn và tín dụng để hỗ trợ những dự án này. Đặc biệt, việc đầu tư phát triển nhà ở xã hội cho người lao động có thu nhập thấp được xác định là một ưu tiên trong nguồn vốn trung và dài hạn của địa phương.

Để đảm bảo nguồn vốn cho phát triển nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về các nguồn vốn thông qua việc đề cập đến nguồn vốn mới và tối ưu hóa nguồn vốn hiện hành. Mục tiêu là giảm phụ thuộc vào nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và thay vào đó, tăng cường huy động vốn từ quỹ đầu tư phát triển địa phương. Điều này sẽ giúp giới hạn việc sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước cho phát triển hạ tầng, theo đúng quy định của Luật Đầu tư công, cũng như mở rộng hình thức huy động vốn từ nước ngoài để phát triển nhà ở xã hội.

Đối với tín dụng, Bộ Xây dựng đề xuất tập trung phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để triển khai Chương trình tín dụng quy mô lớn, với tổng giá trị khoảng 120.000 tỷ đồng. Những gói tín dụng cụ thể được thiết kế để hỗ trợ chủ đầu tư và người mua nhà của các dự án nhà ở xã hội và nhà ở công nhân. Điều quan trọng là lãi suất thấp, giảm khoảng từ 1,5 - 2% so với lãi suất thông thường, nhằm khuyến khích sự tham gia và đầu tư vào các dự án nhà ở có tầm ảnh hưởng xã hội lớn.

Trong việc chọn lựa chủ đầu tư cho dự án xây dựng nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định để khuyến khích đầu tư xã hội hóa. Điều này bao gồm việc thống nhất và đồng bộ hóa quy định với các pháp luật liên quan như đầu tư, đầu tư công, xây dựng, đất đai và đấu thầu. Mục tiêu là tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi và minh bạch, tăng cường hiệu suất và tính hiệu quả của các dự án xây dựng nhà ở xã hội.

Ngoài ra, quy định về chọn lựa chủ đầu tư dự án xây dựng nhà lưu trú cho công nhân cũng được bổ sung để hỗ trợ doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp. Chủ đầu tư cấp I có thể tự đầu tư xây dựng nhà lưu trú hoặc bàn giao lại cho Ban quản lý khu công nghiệp cấp tỉnh. Điều này tạo điều kiện cho việc chuyển giao đất đã có hạ tầng cho các tổ chức như Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoặc các doanh nghiệp sản xuất trong khu công nghiệp. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển bền vững của khu vực công nghiệp.

1.3. Ưu đãi cho chủ đầu tư

Nhằm thúc đẩy hoạt động đầu tư xây dựng nhà ở xã hội và tạo điều kiện thuận lợi cho Chủ đầu tư, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định với mục tiêu tăng cường tính thực chất và hợp lý của ưu đãi. Trong chiều hướng này, Chủ đầu tư sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi chủ quan và linh hoạt hơn, đặc biệt là đối với phần 20% diện tích đất thương mại trong dự án nhà ở xã hội. Theo đề xuất, phần diện tích đất thương mại này sẽ được hạch toán riêng, không tính vào hạch toán chung của toàn bộ dự án. Điều này sẽ giúp Chủ đầu tư linh hoạt hơn trong quản lý và tối ưu hóa diện tích đất, đồng thời giảm áp lực về các chi phí phát sinh trong quá trình đầu tư và kinh doanh nhà ở xã hội, đặt vào giá thành một cách hợp lý và minh bạch.

Ngoài ra, để khuyến khích hoạt động cho thuê nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi pháp luật về thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo đó, Chủ đầu tư dự án xây dựng nhà ở xã hội để cho thuê sẽ được giảm thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp nhiều hơn so với trường hợp xây dựng nhà ở xã hội để cho thuê mua, bán. Điều này tạo động lực mạnh mẽ để Chủ đầu tư tập trung vào việc phát triển nhà ở xã hội với mục đích cho thuê, thúc đẩy sự linh hoạt và hiệu quả trong quản lý dự án.

Hơn nữa, sửa đổi quy định về tỷ lệ diện tích nhà ở xã hội dành cho việc cho thuê là một bước quan trọng để khuyến khích chủ đầu tư tận dụng tối đa nguồn lực. Theo đó, các dự án nhà ở xã hội sẽ được yêu cầu dành tối thiểu 20% diện tích nhà ở xã hội trong dự án để cho thuê. Ngoài ra, chủ đầu tư chỉ được bán sau 5 năm đưa vào sử dụng, nhưng không bắt buộc phải dành quỹ nhà ở để cho thuê. Thay vào đó, quyết định về phương án kinh doanh (bán, cho thuê, cho thuê mua) sẽ do Chủ đầu tư quyết định, tạo điều kiện linh hoạt cho hoạt động kinh doanh và quản lý dự án.

1.4. Những đối tượng được áp dụng chính sách nhà ở xã hội

Đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội sẽ được tách biệt và chi tiết hóa hơn để đảm bảo sự công bằng và đáp ứng chính xác các nhu cầu đặc thù. Trong khuôn khổ này, đối tượng công nhân sẽ được phân loại chi tiết thành một đối tượng riêng, bao gồm các nhóm sau:

- Công nhân và người lao động: Bao gồm những người làm việc trong các doanh nghiệp tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao. Những cá nhân này thường đang làm việc trong môi trường công nghiệp, có thu nhập ổn định từ công việc lao động của mình.

- Chuyên gia và nhân sự chuyên nghiệp: Bao gồm những chuyên gia, nhân sự chuyên nghiệp đang làm việc trong các doanh nghiệp tại khu công nghiệp. Những người này thường có chuyên môn cao, đóng góp vào sự phát triển và nâng cao chất lượng lao động tại khu công nghiệp.

- Doanh nghiệp sản xuất trong khu công nghiệp: Bao gồm các doanh nghiệp đặt trụ sở tại khu công nghiệp và có nhu cầu cung cấp nhà ở cho nhân viên của mình. Những doanh nghiệp này có thể cần những giải pháp nhà ở xã hội đặc biệt để đáp ứng nhu cầu nhân sự và duy trì sự ổn định trong lực lượng lao động.

Các đối tượng trên sẽ được áp dụng cơ chế chính sách nhà lưu trú cho công nhân thuê, đặc biệt là trong các khu công nghiệp. Chính sách này sẽ được thiết kế để đáp ứng đặc điểm và nhu cầu đặc biệt của người lao động trong môi trường công nghiệp, đồng thời đảm bảo sự thoải mái và an ninh cho họ trong quá trình sống và làm việc.

Ngoài ra, để mở rộng phạm vi chính sách nhà ở xã hội, đối tượng thụ hưởng sẽ được bổ sung thêm là các doanh nghiệp mua, thuê, hoặc thuê mua nhà ở xã hội cho người lao động làm việc tại đơn vị của mình. Điều này nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia tích cực vào việc cung cấp nhà ở xã hội cho nhân viên, tạo điều kiện sống tốt và ổn định cho nhân sự, đồng thời góp phần giảm áp lực về nhà ở trên địa bàn.

2. Sửa đổi, bổ sung quy định về đất dành để phát triển nhà ở xã hội

Nghiên cứu sửa đổi các cơ chế chính sách về nhà ở xã hội là một bước quan trọng để tối ưu hóa quản lý đất đai và đảm bảo rằng nhà ở xã hội được phát triển theo cách hiệu quả và bền vững. Dưới đây là các điều chi tiết về những điểm cụ thể cần xem xét:

- Quy hoạch và xác định đất dành cho nhà ở xã hội: Khi lập và phê duyệt quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng nông thôn, quy hoạch phát triển khu công nghiệp, khu nghiên cứu đào tạo, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện sẽ phải quy hoạch và xác định rõ diện tích đất dành để xây dựng nhà ở xã hội trong phạm vi địa bàn. Điều này nhằm đảm bảo sự minh bạch và nhất quán trong việc phân bổ đất cho mục đích nhà ở xã hội.

Quỹ đất dành để phát triển nhà ở xã hội cần phải được điều chỉnh để phản ánh chính xác Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Chương trình, và kế hoạch phát triển nhà ở của địa phương từng thời kỳ. Điều này sẽ đảm bảo rằng quỹ đất được sử dụng hiệu quả và theo đúng mục đích dự kiến. Chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cần được coi là một trong những chỉ tiêu quan trọng trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, hàng năm của địa phương. Điều này giúp đặt nhà ở xã hội ở vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của địa phương.

- Quy hoạch Qũy đất phát triển nhà lưu trú công nhân: Bổ sung quy định và bố trí quỹ đất phát triển nhà lưu trú công nhân cần phải được thực hiện theo hướng khi lập và phê duyệt quy hoạch khu công nghiệp. Quỹ đất này sẽ được bố trí trong phần diện tích đất thương mại dịch vụ của khu công nghiệp. Mục tiêu là sử dụng một phần của diện tích đất thương mại dịch vụ để xây dựng nhà lưu trú, các công trình dịch vụ, và tiện ích công cộng nhằm phục vụ người lao động làm việc tại khu công nghiệp. Điều này không chỉ giúp cải thiện điều kiện sống của người lao động mà còn tạo ra một môi trường lao động tích cực và bền vững.

Những điều chỉnh và bổ sung này không chỉ tập trung vào việc phân bổ đất một cách chính xác mà còn hướng đến việc tối ưu hóa sử dụng đất và xây dựng cơ sở hạ tầng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về nhà ở xã hội và nhà lưu trú công nhân. Xem thêm: Thuê mua là gì? Quy định về thuê mua nhà ở xã hội

Liên hệ qua 1900.6162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn