1. Nguồn gốc, ý nghĩa ngày Tết ông Công ông Táo

Tết ông Công ông Táo đóng vai trò quan trọng trong chuỗi ngày lễ trước Tết Nguyên Đán. Theo truyền thống, ngày này diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp, tương đương với ngày 23/12 trong lịch âm lịch, và được tổ chức mỗi năm. Trong dịp này, theo tập tục, Táo Quân sẽ cưỡi cá chép, bay lên trời để báo cáo mọi sự kiện lớn nhỏ xảy ra trong gia đình đến Ngọc Hoàng.

Thần Táo Quân, là vị thần quan trọng trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của truyền thống Lão giáo Trung Quốc. Tuy nhiên, trong văn hóa Việt Nam, sự tích này đã được Việt hóa thành "2 ông 1 bà" - tức là vị thần Đất, vị thần Nhà, và vị thần Bếp núc. Dù vậy, người dân vẫn thường gọi tắt chung là Táo Quân hoặc ông Táo.

Theo truyền thuyết của người Việt, câu chuyện kể về Thị Nhi và chồng Trọng Cao, người không có con sau nhiều năm hôn nhân. Trọng Cao, trong cơn giận dữ vì một vấn đề nhỏ, đã đánh đập Thị Nhi và đuổi cô đi. Thị Nhi rời nhà, đi lang thang đến một xứ khác và gặp Phạm Lang. Hai người yêu nhau và thành hôn.

Trong khi đó, Trọng Cao, sau khi hối hận, đã bắt đầu tìm kiếm vợ. Hành trình khó khăn, không có gạo, không có tiền, đã khiến Cao trở thành một kẻ ăn xin dọc đường. Cuối cùng, anh tình cờ đến nhà của Thị Nhi, nhằm lúc Phạm Lang đi vắng. Thị Nhi nhận ra chồng cũ, mời anh vào nhà và nấu cơm cho anh.

Tình cờ, Phạm Lang trở về và Nhi sợ chồng nghi ngờ, nên giấu Trọng Cao dưới đống rạ sau vườn. Đêm đó, khi Lang đốt rạ để lấy tro bón ruộng, Nhi nhảy vào lửa cứu Cao. Chứng kiến sự hy sinh của vợ, Phạm Lang cũng nhảy vào lửa. Cả ba đều chết trong đám lửa.

Thượng đế thấy lòng nhân ái và tình cảm của họ nên phong cho họ làm vua bếp, hay còn gọi là Định Phúc Táo Quân. Thượng đế giao nhiệm vụ cho Thổ Công trông coi việc trong bếp, Thổ Địa trông coi việc trong nhà, và Thổ Kỳ trông coi việc chợ búa. Ba vị Táo Quân không chỉ định đoạt may mắn và rủi ro cho gia chủ, mà còn ngăn chặn sự xâm phạm của ma quỷ, giữ bình yên cho gia đình.

Hằng năm, vào ngày 23 tháng Chạp, Táo Quân lên chầu trời báo cáo mọi sự kiện của con người trong năm, để Thiên đình đánh giá và quyết định công bằng cho tất cả loài người. Người Việt tin rằng ba vị Thần Táo sẽ định đoạt cát hung, phước đức cho gia đình dựa trên đạo lý và hành động của gia chủ và những người trong nhà. Do đó, vào ngày 23 tháng Chạp, người ta thường tổ chức lễ tiễn đưa Táo Quân một cách trang trọng để mong muốn nhận được nhiều may mắn từ Thần Bếp.

Bàn cúng ông Công ông Táo thường bao gồm ba bộ mã, trong đó có hai bộ đàn ông biểu tượng cho hai Táo ông và một bộ đàn bà đại diện cho Táo bà. Bàn thờ Táo Quân được đặt ở vị trí trang nghiêm nhất, với bài vị thờ được viết bằng chữ Hán. Ngoài ra, có đủ các "vàng mã" như vàng, hương, hoa, oản, quả, cau, trầu. Mâm cỗ được chuẩn bị cẩn thận, đầy đủ. Sau lễ cúng ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp, các vật phẩm "vàng mã" cùng bài vị cũ sẽ được đốt cháy. Sau đó, người ta chuẩn bị bài vị mới cho Táo Quân và thực hiện lễ hóa mã.

Theo truyền thuyết, hàng năm, ông Trời phái Táo Quân xuống trần gian để theo dõi và ghi chép những hành vi Thiện - Ác của loài người. Ngày 23 hàng năm, Táo Quân cưỡi cá chép, biến hình thành rồng, lên Thiên đình báo cáo tất cả những hành động tốt và xấu của con người trong năm. Thiên đình sẽ định đoạt công tội và thưởng phạt phù hợp cho mọi người.

Vì vậy, vào dịp Tết ông Công ông Táo, người Việt thường tiến hành lễ cúng cá chép. Người dân chuẩn bị một đôi hoặc ba con cá chép sống, thả chúng vào chậu nước và cúng kèm các đồ lễ khác. Sau khi lễ cúng kết thúc, người ta thường thả cá chép vào sông, ao, hồ, thực hiện nghi lễ "phóng sinh" để ông Táo trở về trời.

Tục phóng sinh cá chép trong ngày Tết ông Công ông Táo mang theo ý nghĩa đặc biệt và sâu sắc trong truyền thuyết dân gian. Theo truyền thuyết, cá chép được coi là phương tiện duy nhất có thể đưa Táo Quân trở về trời. Do đó, sau khi đã thực hiện lễ cúng, mọi gia đình thường tổ chức lễ cúng cá chép và thả chúng vào sông hay ao, biểu tượng cho "cá hóa long". Ý nghĩa chính là cá chép sẽ chuyển hóa thành rồng, vượt qua mọi khó khăn, làm phương tiện cho Táo Quân cưỡi về trời.

Ngoài ra, trong tâm thức của người Việt, hành động "cá vượt +Vũ môn" hoặc "cá chép hóa rồng" không chỉ là biểu tượng của sự thăng hoa mà còn là biểu hiện của tinh thần vượt qua mọi thách thức, sự kiên trì, và bền chí trong việc vượt qua khó khăn để đạt được thành công. Hành động này cũng được coi là biểu trưng cho nhân cách thanh cao, sự tiềm ẩn và hướng đến một kết quả tốt đẹp.

Phóng sinh cá chép trong dịp Tết ông Công ông Táo không chỉ là một truyền thống văn hóa, mà còn là sự thể hiện của lòng từ bi quý báu trong trái tim người Việt Nam.

 

2. 23/12 âm (Tết ông Công ông Táo) là ngày mấy dương 2024?

Theo lịch Âm lịch năm 2024, chuỗi ngày Tết bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp Âm lịch và được xác định như sau:

- Ngày 23 tháng Chạp năm Quý Mão (23 Tết - Đưa Ông Táo về trời): Thứ 6, ngày 02/02/2024

- Ngày 24 tháng Chạp năm Quý Mão (24 Tết): Thứ 7, ngày 03/02/2024

- Ngày 25 tháng Chạp năm Quý Mão (25 Tết): Chủ nhật, ngày 04/02/2024

- Ngày 26 tháng Chạp năm Quý Mão (26 Tết): Thứ 2, ngày 05/02/2024

- Ngày 27 tháng Chạp năm Quý Mão (27 Tết): Thứ 3, ngày 06/02/2024

- Ngày 28 tháng Chạp năm Quý Mão (28 Tết): Thứ 4, ngày 07/02/2024

- Ngày 29 tháng Chạp năm Quý Mão (29 Tết): Thứ 5, ngày 08/02/2024

- Ngày 30 tháng Chạp năm Quý Mão (30 Tết): Thứ 6, ngày 09/02/2024

- Mùng 1 tháng Giêng năm Giáp Thìn (Mùng 1 Tết): Thứ 7, ngày 10/02/2024

- Mùng 2 tháng Giêng năm Giáp Thìn (Mùng 2 Tết): Chủ nhật, ngày 11/02/2024

- Mùng 3 tháng Giêng năm Giáp Thìn (Mùng 3 Tết): Thứ 2, ngày 12/02/2024

- Mùng 4 tháng Giêng năm Giáp Thìn (Mùng 4 Tết): Thứ 3, ngày 13/02/2024

- Mùng 5 tháng Giêng năm Giáp Thìn (Mùng 5 Tết): Thứ 4, ngày 14/02/2024

Do đó, ngày 23 tháng Chạp năm Quý Mão (ngày Đưa Ông Táo về trời) sẽ rơi vào thứ 6, ngày 02/02/2024.

 

3. Ngày đưa Ông Táo về trời (23 tháng Chạp Âm lịch) thì người lao động có được nghỉ làm?

Theo Điều 112 của Bộ luật Lao động 2019, các ngày nghỉ lễ và tết được quy định cho người lao động như sau:

- Tết Dương lịch: 01 ngày (ngày 01 tháng 01 dương lịch);

- Tết Âm lịch: 05 ngày;

- Ngày Chiến thắng: 01 ngày (ngày 30 tháng 4 dương lịch);

- Ngày Quốc tế lao động: 01 ngày (ngày 01 tháng 5 dương lịch);

- Quốc khánh: 02 ngày (ngày 02 tháng 9 dương lịch và 01 ngày liền kề trước hoặc sau);

- Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương: 01 ngày (ngày 10 tháng 3 âm lịch).

Điều này có nghĩa là ngày đưa Ông Táo về trời, tức là ngày 23 tháng Chạp Âm lịch, không được xem xét là ngày nghỉ lễ hay tết mà người lao động được hưởng nguyên lương, trừ khi có thỏa thuận khác. Đối với lao động là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam, họ cũng được nghỉ thêm 01 ngày vào dịp Tết cổ truyền dân tộc và 01 ngày vào dịp Quốc khánh của quốc gia mà họ đến từ.

Ngoài ra, Thủ tướng Chính phủ sẽ quyết định cụ thể về ngày nghỉ hàng năm, dựa trên điều kiện thực tế và theo quy định tại Điều 112 Bộ luật Lao động 2019.

Bài viết liên quan:

Cúng ông Công ông Táo năm Giáp Thìn 2024 vào ngày, giờ nào đẹp nhất?

Văn khấn ông Công ông Táo ngày 23 tháng Chạp chuẩn nhất

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về vấn đề: 23/12 âm (Tết ông Công ông Táo) là ngày mấy dương 2024? Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi nội dung bài viết!