Bàn luận và phân tích về chính sách pháp luật dân sự

1. Mở đầu vấn đề

Luật dân sự là một nhánh pháp luật giải quyết các tranh chấp giữa các cá nhân và/hoặc các cơ quan tổ chức, theo đó bên bị thiệt hại có thể được đền bù cho những thiệt hại đó.

Chính sách pháp luật dân sự đã được khoa học pháp lý nưức ngoài triển khai nghiên cứu và ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào xây dựng và thực hiện chính sách pháp luật dân sự trên thực tế.

2. Lịch sử hình thành chính sách pháp luật dân sự

Nghiên cứu sự hình thành chính sách pháp luật dân sự ở nước ngoài cho thấy, vào thời đại của mình, nhà luật học nổi tiếng người Nga L.I. Petrazdekij đã nói về sự cần thiết của việc xây dựng môn khoa học mới - "chính sách pháp luật dân sự".

Theo ông, khoa học "chính sách pháp luật dân sự" chỉ rõ rằng pháp luật dân sự cần được phát triển theo định hưóng như thế nào đê’ nó phục vụ tốt nhất cho đời sống kinh tế và bầu không khí đạo đức của xã hội loài người. Ông khẳng định: "mục tiêu của chính sách pháp luật dân sự là bãi bỏ các đạo luật dân sự không phù hợp và xây dựng các đạo luật dân sự tốt.

Giáo sư Luật học nổi tiếng thế kỷ XIX S.A. Muromcev cũng chỉ rõ rằng: chính sách pháp luật dân sự xác định các mục tiêu và các biện pháp mà nhà lập pháp dân sự và thẩm phán cần phải tuân thủ. Luận điểm đó được thực tiễn khẳng định trong lĩnh vực xây dựng pháp luật dân sự và áp dụng pháp luật dân sự ở các nước khác nhau trên thế giới.

3. Khái niệm chính sách pháp luật dân sự

Chính sách pháp luật dân sự là hoạt động có căn cứ khoa học, nhất quán và hệ thôhg của các cơ quan nhà nước và của các thiết chế phi nhà nước nhằm xây dựng chiến lược và sách lược phát triển pháp luật dân sự, nâng cao hiệu quả của cơ chê'điêu chỉnh pháp luật dân sự, tôĩ ưu hóa việc bảo đảm, thực hiện, bảo vệ các quyền dân sự.

Chính sách pháp luật dân sự là một loại chính sách pháp luật chuyên ngành, đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống dân sự của xã hội.

Chính sách pháp luật dân sự là hoạt động được xác lập dựa vào Hiến pháp Việt Nam, đặc biệt dựa vào các quy định của Hiến pháp về các quyền dân sự, chiến lược phát triêh pháp luật quốc gia và học thuyết pháp luật quốc gia, mang tính hệ thống, nhất quán và ổn định của các cơ quan nhà nước và của các tổ chức xã hội để hình thành nên cơ chế điều chỉnh pháp luật dân sự có hiệu quả, cơ chế thực hiện và bảo vệ các quyền dân sự.

Chính sách pháp luật dân sự được đặc trưng bởi cách tiếp cận tổng hợp đối với hoạt động làm tối ưu hóa nền tảng pháp luật dân sự, bởi sự xích lại gần nhau của trật tự pháp luật nước ta vói các quy tắc điều chỉnh các quan hệ kinh tế, dân sự tương ứng ở các nước có nền kinh tế phát triển, ở các nước ASEAN, bởi việc thực thi kinh nghiệm chuyển tải pháp luật dân sự thành học thuyết pháp luật Việt Nam.

Mục tiêu của chính sách pháp luật dân sự là với sự trợ giúp của các phương tiện pháp luật có tổ chức chặt chẽ, nhất quán, lôgic, bảo đảm cho khả năng thực hiện và bảo vệ mang tính hiện thực các quyền dân sự chủ thể và các lợi ích hợp pháp, hình thành nên hệ thống điều chỉnh pháp luật chỉnh thể các quan hệ đó.

4. Bài luận về chính sách pháp luật dân sự

Chính sách pháp luật dân sự xác định các chế định cơ bản, quan trọng và các phương tiện cụ thể của điều chỉnh pháp luật dân sự, thực trạng pháp luật dân sự và các định hướng, phương thức hoàn thiện pháp luật dân sự nhằm phát triển các quan hệ dân sự trong xã hội. Chính sách pháp luật dân sự xác định các chế độ pháp luật dân sự, các ưu tiên phát triển pháp luật dân sự, phạm vi và nội dung của điều chỉnh pháp luật dân sự đối với các quan hệ xã hội.

5. Khó khăn của xây dựng chính sách pháp luật dân sự mới của nước ta hiện nay

Việc xây dựng chính sách pháp luật dân sự mới của nước ta hiện nay gặp phải những khó khăn mang tính quan điểm lý luận lẫn những khó khăn trong việc xây dựng các yếu tố mang tính cơ cấu cụ thể của các cấu trúc pháp luật dân sự và các cơ chế pháp lý dân sự.

Những vấn đề lý luận và những khó khăn đó do các điều kiện khách quan tạo ra trong quá trình phát triển.

Ví dụ, có những xung đột nhất định giữa những tư tưởng (tính thần) trong các văn bản quy phạm pháp luật mới với một số thói quen, truyền thống trong thực tiễn áp dụng pháp luật đã được hình thành về mặt lịch sử, với kinh nghiệm trong hoạt động kinh doanh, với ý thức pháp luật đã được hình thành trước đây; có nhiều mâu thuẫn giữa các cấu trúc pháp lý hiện nay vói các tập quán lun thông công việc đã được hình thành trong nền kinh tế quan liêu bao cấp; một số chế định pháp luật dân sự mới đòi hỏi phải có sự nghiên cứu và thực nghiệm trong hoạt động áp dụng pháp luật; tư duy pháp lý dân sự mới chưa được hình thành một cách đầy đủ, rõ ràng.

Trong quá trình xây dựng chính sách pháp luật dân sự mới ở nước ta cần phải khắc phục những khó khăn, vướng mắc về lý luận và thực tiễn đó.

6. Mục tiêu xây dựng chính sách pháp luật dân sự mới của nước ta hiện nay

Quá trình xây dựng chính sách pháp luật dân sự mới cần xuất phát từ quan điểm phát triển tổng thể pháp luật dân sự và hoàn thiện Bộ luật Dân sự hiện nay với các mục tiêu sau đây:

- Tiếp tục phát triển các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự Việt Nam phù hợp với trình độ phát triển mới của các quan hệ thị trường;

- Phản ánh kinh nghiệm áp dụng pháp luật và giải thích pháp luật của Tòa án trong Bộ luật Dân sự;

- Làm xích lại gần nhau các quy định của Bộ luật Dân sự với các quy tắc điều chỉnh các quan hệ tương ứng trong pháp luật của các nước ASEAN và các quốc gia khác trên thế giới;

- Tiếp nhận kinh nghiệm tích cực mới về hiện đại hóa các Bộ luật Dân sự của các nước trên thế giới, đặc biệt của các nước châu Âu để hoàn thiện pháp luật dân sự Việt Nam;

- Bảo đảm tính ổn định của pháp luật dân sự Việt Nam.

7. Nghiên cứu xây dựng quan điểm phát triển tổng thể pháp luật dân sự Việt Nam

Chính sách pháp luật dân sự Việt Nam cần phải tập trung nghiên cứu để xây dựng quan điểm phát triển tổng thể pháp luật dân sự Việt Nam và hệ các quan điểm cụ thể phát triển các chế định cơ bản, quan trọng của pháp luật dân sự.

Đó là soạn thảo "gói" các quan điểm chỉnh thể của việc điều chỉnh pháp luật dân sự đối với các nhóm vấn đề khác nhau: Quan điểm về việc hoàn thiện các quy định chung của Bộ luật Dân sự; Quan điểm hoàn thiện các quy định chung về hợp đồng; Quan điểm phát triêh pháp luật về vật quyền; Quan điểm phát triêh pháp luật dân sự về bất động sản; Quan điểm phát triêh pháp luật về pháp nhân...

Việc đẩy mạnh nghiên cứu và xây dựng chính sách pháp luật dân sự là rất quan trọng đối vói việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật dân sự nước ta.

Điều này cần được tiến hành theo hai hướng cơ bản sau đây:

- Thứ nhất, mở rộng, sửa đổi, bổ sung các quy phạm của Bộ luật Dân sự;

- Thứ hai, ban hành một số đạo luật dân sự mới và đổi mói các đạo luật hiện có trên cơ sở cân nhắc kinh nghiệm đã tích lũy được.

=> Nhìn chung, có thể khẳng định rằng, những đổi mới tích cực của Bộ luật Dân sự năm 2015 gắn liền với các biện pháp pháp luật đã được đưa ra một cách nhất quán, hệ thống về sự hình thành các cơ chế thực hiện các quyền dân sự (các quyền sở hữu, các quyền tài sản, các quyền trái vụ, các quyền tập thể) đã thúc đẩy phát triển các quan hệ pháp luật dân sự, hình thành nên một hệ thống các quy phạm thể chế hóa một cách nhất quán các quan hệ đó, làm cho các chủ thể pháp luật dân sự thực hiện một cách thuận lợi các quyền dân sự và thu nhận được các kết quả tích cực về mặt thực tế. Đó là nhiệm vụ của mọi trật tự pháp luật phát triển gắn liền với các chi phí lớn về trí tuệ, vật chất, thời gian.

Nếu như có thể xây dựng được một cách nhanh chóng các nền tảng pháp luật ghi nhận các quyền dân sự rộng lớn và bảo vệ các quyền đó trên cơ sở các tài liệu pháp luật quốc gia, các tài liệu pháp luật của các nước và quốc tế đã tích lũy được, thì các yếu tố của cơ chế thực hiện các quyền dân sự và thực thi các nghĩa vụ dân sự chỉ có thể được hình thành trong một thời gian dài dựa trên các hoạt động có trách nhiệm như: hoạt động nghiên cứu khoa học, hoạt động xây dựng pháp luật, hoạt động áp dụng pháp luật, hoạt động tổ chức.

Trên đây là nội dung Luật Minh Khuê sưu tầm và biên soạn. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.