Bốn yếu tố cơ bản cấu thành tội làm chết người trong khi thi hành công vụ?

Điều luật gồm 3 khoản. Trong đó, khoản 1 quy định các dấu hiệu pháp lý và khung hình phạt cơ bản của tội làm chết người trong khi thi hành công vụ; khoản 2 quy định các trường họp phạm tội tăng nặng và khoản 3 quy định khung hình phạt bổ sung.

Chủ thể của tội làm chết người trong khi thi hành công vụ là chủ thể đặc biệt. Người phạm tội này chỉ có thể là những người đang thi hành công vụ. Trong đó, “Người thi hành công vụ là người có chức vụ, qưyền hạn trong cơ quan nhà nước hoặc tổ chức xã hội, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình và cũng có thể là những công dân được huy động làm nhiệm vụ (như tuần tra, canh gác...) theo kế hoạch của cơ quan có thẩm quyền, phục vụ lợi ích chung của Nhà nước, của xã hội” Họ là người do tính chất công việc được giao nên được phép dùng vũ lực trong những trường họp nhất định để thực hiện nhiệm vụ của mình. Công dân tự nguyện tham gia vào việc bảo vệ trật tự, trị an (như đuổi bắt người phạm tội) cũng được xem như người thi hành công vụ.

Theo Điều 12 BLHS, chủ thể của tội làm chết người trong khi thi hành công vụ là người từ đủ 16 tuổi trở lên vì tội này không thuộc các tội mà tuổi chịu trách nhiệm hình sự có thể từ đủ 14 tuổi trở lên được liệt kê tại khoản 2 Điều 12 BLHS.

Dấu hiệu hành vi khách quan của tội phạm

Hành vi khách quan của tội làm chết người trong khi thi hành công vụ được quy định là hành vi dùng vũ lực (để thực hiện công vụ) ngoài những trường hợp pháp luật cho phép.

Thông thường, hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi sử dụng vũ khí ngoài những trường hợp pháp luật cho phép.

Để xác định hành vi khách quan của tội phạm này cần căn cứ vào Điều 23 Luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2017. Điều luật này xác định cụ thể các trường hợp được nổ súng vào đối tượng ngay lập tức hoặc sau khi đã cảnh báo bằng mệnh lệnh lời nói hoặc bắn chỉ thiên. Ví dụ: Người thi hành nhiệm vụ độc lập được nổ súng vào đối tượng không cần cảnh báo trong trường hợp đối tượng đang sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, vũ lực đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người thi hành công vụ hoặc người khác; hoặc đối tượng đang sử dụng vũ khí, vật liệu nổ trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội khủng bố, giết người, bắt cóc con tin hoặc đang trực tiếp sử dụng vũ khí, vật liệu nổ chống lại việc bắt giữ khi vừa thực hiện xong hành vi phạm tội đó V.V.. hoặc người thi hành nhiệm vụ độc lập được nổ súng vào đối tượng sau khi đã cảnh báo bằng mệnh lệnh lời nói hoặc bắn chỉ thiên trong trường hợp đối tượng đang sử dụng vũ khí, vật liệu nổ hoặc công cụ, phương tiện khác tấn công hoặc chống trả đe dọa tính mạng, sức khỏe của người thi hành công vụ hoặc người khác V.V..

Những hành vi dùng vũ khí ngoài những trường hợp mà Luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2017 cho phép đều bị coi là hành vi dùng vũ khí ngoài những trường hợp pháp luật cho phép và có thể trở thành hành vi khách quan của tội làm chết người trong khi thi hành công vụ.

Dấu hiệu hậu quả của tội phạm

Dấu hiệu hậu quả của tội làm chết người trong khi thi hành công vụ được quy định là hậu quả chết người. Hậu quả này có nguyên nhân là hành vi dùng vũ lực ngoài những trường hợp pháp luật cho phép. Người thi hành công vụ chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về hậu quả chết người đã xảy ra khi hậu quả chết người và hành vi dùng vũ lực ngoài những trường hợp pháp luật cho phép mà họ đã thực hiện có QHNQ với nhau.

Dấu hiệu lỗi của chủ thể

Lỗi của chủ thể là lỗi cố ý (dùng vũ lực ngoài những trường hợp pháp luật cho phép).

Dấu hiệu động cơ phạm tội

Động cơ phạm tội được quy định là động cơ thi hành công vụ vì lợi ích chung.

Như vậy, những hành vi xâm phạm tính mạng người khác do hống hách, coi thường tính mạng của người khác hoặc do tư thù đều không thuộc hành vi phạm tội của tội phạm này.

Khoản 1 của điều luật quy định khung hình phạt cơ bản có mức phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.

Khoản 2 của điều luật quy định khung hình phạt tăng nặng có mức phạt tù từ 08 năm đến 15 năm được áp dụng cho trường hợp phạm tội có một trong các tình tiết định khung hình phạt tăng nặng sau:

- Làm chết 02 người trở lên: Đây là trường họp phạm tội đã gây ra hậu quả chết nhiều người, trong cùng một lần hoặc trong các lần khác nhau.

- Nạn nhân là người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai: Đây là trường hợp phạm tội mà nạn nhân là đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt hơn. Đó là người dưới 16 tuổi hoặc là phụ nữ có thai. Theo điều luật, chủ thể phải biết việc có thai của nạn nhân.

Khoản 3 của điều luật quy định khung hình phạt bổ sung (có thể được áp dụng) là: cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.