1. Nhập vụ án hình sự

Vụ án được hiểu là những vụ việc có dấu hiệu trái với quy định của pháp luật, mang tính chất hình sự hoặc là sự tranh chấp giữa các chủ thể pháp luật được đưa ra tòa án hoặc cơ quan trọng tài để giải quyết. Và nhập vụ án chỉ được áp dụng trong trường hợp có nhiều quan hệ pháp luật có liên quan với nhau cần giải quyết trong cùng một vụ án hình sự mà vẫn phải đảmb ỏa quá trình giải quyết đúng theo quy định của pháp luật và không làm ảnh hưởng đến kết quả giải quyết các quan hệ đó.

Tại Khoản 1 Điều 170 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 có quy định về các trường hợp được tiến hành nhập để điều tra theo thẩm quyền cùng một vụ án khi thuộc vào một trong các trường hợp sau đây: Bị cáo phạm nhiều tội; bị can phạm tội nhiều lần; Nhiều bị can cùng thực hiện một tội phạm hoặc ngoài bị can thì còn nhiều người khác thực hiện hành vi che giấu tội phạm hoặc không đi tố giác tội phạm, tiêu thụ tài sản có được do thực hiện hành vi phạm tội của bị can.

Trong trường hợp tại giai đoạn điều tra, cơ quan điều tra chưa quyết định nhập vụ án thì viện kiểm sát sẽ xem xét quyết định nhập để giải quyết chung trong cùng một vụ án. Cũng có thể nhập vụ án trong giai đoạn truy tố khi nghiên cứu hồ sơ phát hiện bị can còn thực hiện hành vi phạm tội khác; vụ án có đồng phạm khác hoặc có những người khác che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm hay tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có, mặc dù trước đó viện kiểm sát đã yêu cầu cơ quan có thẩm quyền điều tra khởi tô, điều tra nhưng các cơ quan này không thực hiện, viện kiểm sát có quyền khởi tố vụ án, khởi tố bị can, nhập vụ án và trả hồ sơ cho cơ quan điều tra để điều tra bổ sung.

Trong giai đoạn truy tố thì tại Điều 242 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 có quy định thêm về các trường hợp nhập vụ án, theo đó Viện kiểm sát có quyền đưa ra quyết định nhập vụ án khi: Bị can phạm nhiều tội, bị can phạm tội nhiều lần, nhiều bị can cùng thực hiện một tội phạm hoặc cùng với bị can còn có những người khác che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm, tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có.

Vì vậy, để tiến hành điều tra, truy tố các vụ án hình sự được thực hiện đầy đủ, nhanh chóng và chính xác, đồng thời đảm bảo tính khách quan trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm thì pháp luật Tố tụng hình sự 2015 đã quy định chặt chẽ về các nội dung liên quan đến nhập vụ án.

2. Các trường hợp nhập vụ án để điều tra

Điều luật quy định cụ thể về các trường hợp nhập vụ án để điều tra:

- Bị can phạm nhiều tội.

Đây là trường hợp một người thực hiện nhiều hành vi phạm tội khác nhau và mỗi hành vi này đã cấu thành nên tội phạm được quy định trong Bộ luật hình sự. Do đó, không cần thiết phải tiến hành nhiều thủ tục tố tụng để giải quyết các tội phạm do cùng một người thực hiện.

>> Xem thêm:  Quy định mới nhất về bảo vệ người làm chứng trong vụ án hình sự ?

- Bị can phạm tội nhiều lần.

Đây là quy định mới bổ sung trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Trường hợp này áp dụng khi một người thực hiện nhiều hành vi phạm tội. Khác với trường hợp quy định tại điểm a nêu trên, trường hợp này bị can đã thực hiện nhiu hành vi, các hành vi này đu cấu thành tội phạm nhưng thuộc cùng một tội danh.

-Nhiều bị can cùng thực hiện một tội phạm hoặc cùng với bị can còn có những người khác che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm, tiêu thụ tài sản do bị can phạm tội mà có.

Đây là quy định vừa có tính chất kế thừa, vừa có tính chất bổ sung cái mới. Thực tế cho thấy, tội phạm xảy ra trên thực tế rất phong phú, các bị can không chi thực hiện tội phạm một mình (phạm tội đơn lẻ) mà còn thực hiện tội phạm cùng với những người khác (đồng phạm).

3. Tách vụ án hình sự

Viện kiểm sát quyết định tách vụ án khi thuộc một trong các trường hợp sau đây nếu xét thấy việc tách đó không ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện và đã có quyết định tạm đình chỉ vụ án đối với bị can: bị can bỏ trốn; bị can mắc bệnh hiểm nghèo; bị can bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Đối với trường hợp bị can bỏ trốn, viện kiểm sát phải yêu cầu cơ quan điều tra truy nã bị can, nếu việc truy nã không có kết quả, thời hạn nghiên cứu hồ sơ quyết định việc truy tố đã hết thì viện kiểm sát quyết định tạm đình chỉ vụ án. Sau đó viện kiểm mới ra quyết định tách vụ án hình sự.

Đối với trường hợp bị can mắc bệnh hiểm nghèo, viện kiểm sát phải căn cứ vào kết luận giám định tư pháp xác định tình ưạng bệnh của bị can để đánh giá mức độ ảnh hưởng của tình ưạng bệnh đến quá trình tố tụng. Quyết định tách vụ án hình sự có bị can mắc bệnh hiểm nghèo để giải quyết ưong vụ án khác sau khi tạm đình chỉ vụ án đối với bị can này.

Đối với trường hợp bị can bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh thì sau khi có quyết định tạm đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh viện kiểm sát quyết định tách vụ án hình sự đối với bị can này.

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 170 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 thì cơ quan điều tra chỉ được tiến hành tách vụ án trong trường hợp thật sự cần thiết khi không thể hoàn thành sớm việc điều tra đối với tất cả các tội phạm và đảm bảo việc tách vụ án này sẽ không làm ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan và toàn diện của vụ án.

Quyết định tách hay nhập vụ án hình sự cũng đều phải được gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ban hành quyết định. Trường hợp không đồng ý với quyết định nhập hoặc tách vụ án của cơ quan điều tra thì phía Viện Kiểm sát sẽ ra quyết định hủy bỏ và nêu ra lý do phản đối quyết định đó.

>> Xem thêm:  Những trường hợp nào phải chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát giải quyết ?

Thẩm quyền quyết định tách vụ án hình sự thuộc về viện trưởng viện kiểm sát

4. Phân tích chính sách chia tách vụ án hình sự trước đây

Chia tách vụ án hình sự là tách các tội phạm hoặc các bị can trong cùng một vụ án thành những vụ án riêng lẻ.

Chia tách vụ án được quy định tại Điều 117 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003. Việc chia tách vụ án hình sự là để tiến hành việc điều tra và xử lí các tội phạm được đầy đủ, nhanh chóng, kịp thời phục vụ tốt yêu cầu đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm.

Việc tách vụ án hình sự thường được tiến hành ở khâu điều tra và chỉ được thực hiện trong những trường hợp cụ thể và thật sự cần thiết, khi không thể hoàn thành sớm việc điều tra đối với tất cả các tội phạm:

1) Bị can phạm nhiều tội nhưng nếu xử lí chung trong một vụ án sẽ không thể hoàn thành việc điều tra trong thời hạn theo luật định;

2) Trong vụ án có nhiều bị can nhưng không xác định được một hoặc một số bị can hiện ở đâu;

3) Có sự tham gia phạm tội của người chưa thành niên trong vụ án và xét thấy cần thiết phải điều tra xử lí riêng đối với người chưa thành niên.

Nếu việc tách vụ án có ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan và toàn diện của vụ án thì không được tách vụ án. Quyết định tách vụ án phải được gửi cho Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định.

5. Một số vướng mắc trong việc áp dụng quy định định về nhập vụ án hình sự

>> Xem thêm:  Quy định mới về kháng nghị theo thủ tục tái thẩm ? Xét xử theo thủ tục tái thẩm vụ án hình sự ?

Trên thực tiễn, việc nhập vụ án hình sự gặp một số vấn đề sau đây:

Thứ nhất, trường hợp người bị can thực hiện nhiều tội phạm ở những địa điểm khác nhau thì sẽ do các cơ qaun điều tra khác nhau có thẩm quyền điều tra.

Đây chính là trường hợp một bị can thực hiện một loại tội phạm nhưng lại thực hiện nhiều lần, và mỗi lần phạm tội đều thực hiện ở những địa phương khác nhau. Do đó, cơ quan điều tra phát hiện hành vi phạm tội đầu tiền thì sẽ tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện các bước tố tụng đối với vụ án đó. Tuy nhiên, các cơ quan điều tra khác khi phát hiện tội phạm sau cũng sẽ tiến hành tố tụng tương tự. Trên thực tế nhiều trường hợp cơ quan điều tra phát hiện sau khi nhận được yêu cầu nhập vụ án thì không chấp nhận mà tiến hành khởi tố, điều tra một cách độc lập. Cũng có trường hợp cơ quan điều tra phát hiện tội phạm sau chậm trễ trong việc phối hợp để nhập vụ án hình sự, dẫn đến việc hết thời hạn điều tra và cơ qaun điều tra phát hiện ra tội phạm trước phải hoàn thiện hồ sơ, chuyển cho Viện kiểm sát để đề nghị truy tố mà không thể đợi để nhập vụ án.

Nguyên nhân chủ yếu là do Bộ luật tố tụng hình sự 2015 quy định chưa chặt chẽ về trường hợp nhập vụ án nếu bị can thực hiện tội phạm ở nhiều địa bàn khác nhau. Do đó, cần phải bổ sung các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về trường hợp này theo hướng quy định rõ cơ quan điều tra nào sẽ có thẩm quyền yêu cầu cơ quan điều tra khác nhập vụ án, thời hạn nhập vụ án, trách nhiệm đối với các trường hợp chậrm trễ trong quá trình nhập vụ án.

Thứ hai, trường hợp những bị can khác cùng nhau thực hiện các tội phạm khác nhau nhưng có liên quan chặt ché đến nhau cả về thời gian và không gian hoặc trường hợp một người vừa là bị can vừa là người bị hại.

Các vụ án có liên quan với nhau là những vụ án hoàn toàn độc lập cả về mặt người phạm tội và tội phạm. Tính liên quan ở đây cũng chỉ được xác định một cách tương đối, không có căn cứ cụ thể để xác định mức độ liên quan của những vụ án độc lập này.

Tuy việc tách vụ án hình sự có thể sẽ gây ra một số khó khăn trong quá trình giải quyết vụ án cũng như quá trình tố tụng do bị tốn thời gian, công sức... tuy nhiên nếu không nhập vụ án thì cũng có thể sẽ gây khó khăn trong quá trình điều tra một số vụ án.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến lĩnh vực tố tụng hình sự về nhập, tách vụ án hình sự, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp cụ thể.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Những quy định mới nhất về thi hành bản án, quyết định của tòa án hình sự ?

>> Xem thêm:  Khái niệm, nhiệm vụ, ý nghĩa của xét xử phúc thẩm vụ án hình sự ?

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Khi nào được nhập vụ án hình sự?

Trả lời:

Các trường hợp được tiến hành nhập vụ án hình sự:

+ Tòa án nhập hai hoặc nhiều vụ án nếu việc nhập và việc giải quyết trong cùng một vụ án bảo đảm đúng pháp luật.

+ Vụ án có nhiều người yêu cầu khởi kiện cùng một cá nhân hoặc cùng một cơ quan, tổ chức thì Tòa án có thể nhập các yêu cầu của họ để giải quyết.

Câu hỏi: Các trường hợp được tách vụ án hình sự?

Trả lời:

Việc tách vụ án hình sự thường được tiến hành ở khâu điều tra và chỉ được thực hiện trong những trường hợp cụ thể và thật sự cần thiết, khi không thể hoàn thành sớm việc điều tra đối với tất cả các tội phạm:

1) Bị can phạm nhiều tội nhưng nếu xử lí chung trong một vụ án sẽ không thể hoàn thành việc điều tra trong thời hạn theo luật định;

2) Trong vụ án có nhiều bị can nhưng không xác định được một hoặc một số bị can hiện ở đâu;

3) Có sự tham gia phạm tội của người chưa thành niên trong vụ án và xét thấy cần thiết phải điều tra xử lí riêng đối với người chưa thành niên.

Câu hỏi: Tách vụ án hình sự trong những giai đoạn nào?

Trả lời:

Giai đoạn tiến hành điều tra

- Cơ quan điều tra có thể nhập để tiến hành điều tra theo thẩm quyền trong cùng một vụ án khi thuộc một trong các trường hợp:

+ Bị can phạm nhiều tội;

+ Bị can phạm tội nhiều lần;

+ Nhiều bị can cùng thực hiện một tội phạm hoặc cùng với bị can còn có những người khác che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm, tiêu thụ tài sản do bị can phạm tội mà có.

Giai đoạn truy tố

- Viện kiểm sát quyết định nhập vụ án khi thuộc một trong các trường hợp:

+ Bị can phạm nhiều tội;

+ Bị can phạm tội nhiều lần;

+ Nhiều bị can cùng thực hiện một tội phạm hoặc cùng với bị can còn có những người khác che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm, tiêu thụ tài sản do bị can phạm tội mà có.