1. Quy định pháp luật về mua bán nợ xấu

Các nguyên tắc về hoạt động mua, bán nợ giữa khách hàng và tổ chức tín dụng được quy định tại Điều 5 Thông tư 09/2015/TT-NHNN, được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 1 Thông tư 18/2022/TT-NHNN, cụ thể như sau:

- Tuân thủ hợp đồng: Hoạt động mua, bán nợ phải tuân thủ các điều khoản trong hợp đồng cấp tín dụng và hợp đồng bảo đảm đã ký giữa bên bán nợ, khách hàng, và bên bảo đảm.

- Thỏa thuận tự do: Các bên tham gia mua, bán nợ tự thỏa thuận, tuân theo quy định của Thông tư này và pháp luật liên quan.

- Yêu cầu đối với tổ chức tín dụng mua nợ: Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải có tỷ lệ nợ xấu dưới 3% theo kỳ phân loại gần nhất. Phải được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận trong Giấy phép thành lập và hoạt động. Tổ chức tín dụng bán nợ không cần xin phép Ngân hàng Nhà nước.

- Quy định nội bộ: Trước khi thực hiện mua, bán nợ, tổ chức tín dụng phải ban hành quy định nội bộ về mua, bán nợ, bao gồm phân cấp thẩm quyền, phương thức mua, bán, thanh toán, định giá khoản nợ và quản trị rủi ro.

- Tuân thủ pháp luật: Tổ chức tín dụng mua nợ phải tuân thủ các quy định pháp luật về an toàn trong hoạt động. Mua lại khoản nợ đã bán: Bên bán nợ không được mua lại nợ đã bán, trừ một số trường hợp đặc biệt. Tổ chức tín dụng thực hiện mua lại nợ theo cam kết trong phương án cơ cấu lại được phê duyệt.

- Hạn chế bán nợ cho công ty con: Tổ chức tín dụng không được bán nợ cho công ty con của mình, trừ các trường hợp theo phương án tái cơ cấu hoặc chuyển giao bắt buộc đã được phê duyệt.

- Công ty quản lý nợ: Công ty con của tổ chức tín dụng chỉ được mua nợ của tổ chức tín dụng khác khi tổ chức tín dụng mẹ có tỷ lệ nợ xấu dưới 3%, trừ trường hợp mua nợ theo phương án tái cơ cấu đã được phê duyệt.

- Bán một phần nợ: Khi bán một phần khoản nợ hoặc cho nhiều bên mua, các bên phải thỏa thuận về tỷ lệ tham gia, phương thức thực hiện, quyền và nghĩa vụ, và phân chia giá trị tài sản đảm bảo.

- Hạch toán và báo cáo: Các khoản nợ mua, bán phải được theo dõi, hạch toán kế toán và báo cáo thống kê theo quy định.

- Không cấp tín dụng để mua nợ của chính mình: Tổ chức tín dụng không được cấp tín dụng cho khách hàng để mua nợ thuộc sở hữu của chính mình.

- Ngoại lệ về tỷ lệ nợ xấu: Tổ chức tín dụng không phải đáp ứng tỷ lệ nợ xấu dưới 3% trong một số trường hợp đặc biệt, như mua nợ đủ tiêu chuẩn của tổ chức tín dụng hỗ trợ hoặc tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt.

Như vậy, cá nhân vẫn có thể mua nợ từ các tổ chức tín dụng được phép bán nợ theo quy định pháp luật hiện hành. Việc mua bán nợ và điều kiện đối với những khoản nợ này được thực hiện dựa trên các nguyên tắc đã nêu.

 

2. Hậu quả của việc cá nhân mua nợ xấu từ tổ chức tín dụng

Hậu quả của việc cá nhân mua nợ xấu từ tổ chức tín dụng có thể bao gồm:

- Vi phạm pháp luật: Theo Luật Các tổ chức tín dụng và các văn bản hướng dẫn, việc mua bán nợ phải tuân thủ các quy định cụ thể. Thông thường, chỉ các tổ chức, công ty quản lý tài sản hoặc các doanh nghiệp có chức năng mua bán nợ được phép tham gia vào hoạt động này. Cá nhân thường không có tư cách pháp nhân phù hợp để thực hiện các giao dịch mua bán nợ. Khi cá nhân mua nợ xấu từ tổ chức tín dụng mà không tuân thủ các quy định pháp luật, họ có thể bị xử phạt. Các hình phạt có thể bao gồm phạt tiền, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm. Cơ quan quản lý nhà nước có thể áp dụng các biện pháp xử lý hành chính hoặc các biện pháp khác theo quy định của pháp luật.

- Mất tiền: Vì nợ xấu là những khoản nợ khó thu hồi, cá nhân mua nợ xấu đối mặt với nguy cơ cao không thể thu hồi được khoản tiền đã đầu tư vào việc mua nợ. Người vay thường không có khả năng thanh toán hoặc đang trong tình trạng tài chính khó khăn, dẫn đến việc thu hồi nợ trở nên phức tạp và không đảm bảo. Việc thu hồi nợ xấu thường đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và chi phí. Cá nhân phải đầu tư thêm vào việc tìm hiểu, theo dõi và thực hiện các biện pháp pháp lý để thu hồi nợ. Các chi phí này bao gồm chi phí pháp lý, chi phí thuê dịch vụ thu hồi nợ và các chi phí khác liên quan.

- Rủi ro pháp lý: Cá nhân mua nợ xấu có thể gặp phải tranh chấp với tổ chức tín dụng về các điều khoản và điều kiện của giao dịch mua bán nợ. Các vấn đề này có thể bao gồm sự thiếu rõ ràng về quyền sở hữu nợ, giá trị thực tế của khoản nợ và các điều kiện đi kèm. Nếu các điều khoản không được thỏa thuận rõ ràng, việc giải quyết tranh chấp có thể trở nên phức tạp và kéo dài. Khi mua nợ xấu, cá nhân có thể phải đối mặt với tranh chấp với con nợ về nghĩa vụ trả nợ. Con nợ có thể không chấp nhận việc chuyển nhượng nợ hoặc có thể tranh cãi về số tiền nợ, điều kiện trả nợ hoặc các chi tiết khác liên quan đến khoản nợ. Những tranh chấp này có thể dẫn đến các vụ kiện tụng kéo dài và phức tạp.

 

3. Giải pháp xử lý nợ xấu

Giải pháp xử lý nợ xấu có thể bao gồm các biện pháp sau:

- Thanh toán đầy đủ khoản nợ: Đây là giải pháp tốt nhất và triệt để nhất để xử lý nợ xấu. Việc thanh toán đầy đủ khoản nợ đảm bảo người vay không gặp phải các vấn đề pháp lý hay ảnh hưởng đến uy tín tài chính. Tuy nhiên, giải pháp này đòi hỏi người vay phải có đủ khả năng tài chính để thanh toán toàn bộ khoản nợ, điều mà không phải lúc nào cũng khả thi đối với người vay đang gặp khó khăn tài chính.

- Thỏa thuận tái cơ cấu nợ: Cá nhân có thể thỏa thuận với tổ chức tín dụng về việc tái cơ cấu nợ. Các hình thức tái cơ cấu có thể bao gồm kéo dài thời hạn vay, giảm lãi suất, miễn giảm phí phạt, hoặc thay đổi các điều khoản khác của khoản vay để làm giảm gánh nặng tài chính cho người vay. Kéo dài thời hạn vay giúp giảm áp lực thanh toán hàng tháng bằng cách kéo dài thời gian trả nợ hoặc giảm lãi suất bằng cách đàm phán giúp giảm tổng số tiền phải trả hoặc thương lượng để được miễn hoặc giảm các khoản phí phạt do trả nợ chậm hoặc điều chỉnh các điều khoản khác của khoản vay để làm giảm gánh nặng tài chính cho người vay. Tái cơ cấu nợ là cách hiệu quả để giảm áp lực tài chính và tránh được tình trạng vỡ nợ.

- Bán tài sản để thanh toán nợ: Nếu có tài sản, cá nhân có thể cân nhắc việc bán tài sản để thanh toán nợ. Điều này có thể giúp giảm bớt hoặc xóa bỏ hoàn toàn khoản nợ xấu, đồng thời tránh được các biện pháp pháp lý từ tổ chức tín dụng. Các tài sản có thể bao gồm bất động sản, xe cộ, hoặc các tài sản có giá trị khác.

- Xử lý nợ theo quy định của pháp luật: Trong trường hợp cá nhân không có khả năng thanh toán nợ, có thể nhờ đến sự can thiệp của pháp luật. Ví dụ, Tòa án có thể ra quyết định xử lý nợ theo quy định của pháp luật, chẳng hạn như tuyên bố phá sản. Việc này giúp cá nhân có cơ hội khởi đầu lại mà không còn bị áp lực từ các khoản nợ cũ, dù quá trình này có thể ảnh hưởng đến uy tín tín dụng và khả năng vay vốn trong tương lai.

Áp dụng các giải pháp trên cần phải được cân nhắc kỹ lưỡng, phù hợp với hoàn cảnh tài chính cá nhân và tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Nợ xấu ngân hàng là gì? Xử lý nợ xấu ngân hàng ra sao?. Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu trực tiếp tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!