1. Căn cứ pháp lý cho việc Nhà nước thu hồi đất của người dân để lấy mặt bằng làm đường sắt

Theo quy định tại Luật Đất đai 2024, Nhà nước có quyền thu hồi đất của người dân để lấy mặt bằng làm đường sắt trong một số trường hợp nhất định. Các trường hợp cụ thể bao gồm:

- Đất thuộc dự án xây dựng, cải tạo, mở rộng đường sắt: Khi đất nằm trong phạm vi dự án xây dựng mới, cải tạo, hoặc mở rộng hệ thống đường sắt theo quy hoạch đã được các cơ quan chức năng phê duyệt, Nhà nước có quyền thu hồi đất để triển khai dự án.

- Đất thuộc phạm vi bảo vệ hành lang an toàn đường sắt: Để đảm bảo an toàn cho hệ thống đường sắt và hoạt động giao thông, Nhà nước có quyền thu hồi đất nằm trong khu vực hành lang an toàn đường sắt theo các quy định pháp luật hiện hành. Điều này nhằm ngăn chặn và giảm thiểu nguy cơ tai nạn, sự cố liên quan đến đường sắt.

- Đất thuộc khu vực bị ảnh hưởng bởi công trình đường sắt: Trong trường hợp đất nằm trong khu vực bị ảnh hưởng bởi các công trình liên quan đến đường sắt, Nhà nước có quyền thu hồi để đảm bảo an toàn cho công trình cũng như hoạt động khai thác và vận hành đường sắt. Việc này bao gồm các trường hợp đất cần thu hồi để xây dựng các hạng mục hỗ trợ như nhà ga, bãi đỗ, hoặc các công trình phụ trợ khác.

2. Quy trình thu hồi đất của người dân để lấy mặt bằng làm đường sắt

Quy trình thu hồi đất của người dân để lấy mặt bằng làm đường sắt được thực hiện theo các bước chi tiết và cụ thể nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và tuân thủ quy định pháp luật. Dưới đây là các bước chi tiết của quy trình này:

Bước 1. Lập phương án thu hồi đất:

- Phê duyệt dự án: Cơ quan nhà nước có thẩm quyền, như Bộ Giao thông Vận tải hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, phê duyệt dự án xây dựng đường sắt sau khi xem xét các đề xuất và đánh giá tác động của dự án.

- Xác định diện tích và vị trí đất: Cơ quan chức năng tiến hành khảo sát thực địa để xác định chính xác diện tích và vị trí đất cần thu hồi. Các thông tin này bao gồm cả bản đồ địa chính và các tài liệu liên quan khác.

- Lập kế hoạch thu hồi: Kế hoạch thu hồi đất sẽ bao gồm các bước chi tiết từ công tác chuẩn bị, thông báo, bồi thường đến việc bàn giao đất. Kế hoạch này phải được lập một cách kỹ lưỡng, đảm bảo mọi khía cạnh đều được xem xét.

Bước 2. Công khai phương án thu hồi đất:

- Thông báo công khai: Sau khi phương án thu hồi đất được lập xong, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải công khai thông tin này rộng rãi để người dân trong khu vực bị ảnh hưởng biết. Thông báo công khai có thể được thực hiện qua các kênh thông tin như báo chí, đài phát thanh, truyền hình, cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước và các bảng thông báo công cộng.

- Họp dân cư: Tổ chức các cuộc họp dân cư tại địa phương để trực tiếp thông báo và giải thích về phương án thu hồi đất. Tại đây, người dân có thể nêu ý kiến, thắc mắc và yêu cầu giải đáp trực tiếp từ các cơ quan chức năng.

- Tiếp nhận ý kiến: Cơ quan nhà nước có trách nhiệm tiếp nhận, xem xét và phản hồi các ý kiến đóng góp, thắc mắc của người dân về phương án thu hồi đất.

Bước 3: Bồi thường và hỗ trợ

- Xác định giá trị đất và tài sản trên đất: Tiến hành thẩm định giá trị đất và tài sản gắn liền với đất theo giá thị trường, đảm bảo việc bồi thường phản ánh đúng giá trị thực tế. Việc thẩm định này thường được thực hiện bởi các cơ quan chuyên môn hoặc tổ chức định giá độc lập.

- Bồi thường thiệt hại: Người dân bị thu hồi đất sẽ nhận được khoản tiền bồi thường tương ứng với giá trị đất và tài sản trên đất. Ngoài ra, người dân còn được hỗ trợ các chi phí liên quan đến việc di dời, tái định cư và các khoản hỗ trợ khác như hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp.

- Hỗ trợ tái định cư: Đối với những hộ gia đình bị thu hồi toàn bộ đất ở, cơ quan nhà nước có trách nhiệm bố trí tái định cư tại các khu vực có điều kiện sinh hoạt tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Quyền khiếu nại, tố cáo:

- Tiếp nhận khiếu nại, tố cáo: Người dân có quyền khiếu nại hoặc tố cáo nếu cảm thấy việc thu hồi đất không đúng quy định, không công bằng hoặc không được bồi thường thỏa đáng. Cơ quan chức năng có trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết các khiếu nại, tố cáo này theo đúng quy định của pháp luật.

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo: Quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo phải được thực hiện một cách minh bạch, khách quan và kịp thời. Cơ quan chức năng phải tiến hành điều tra, xác minh và đưa ra kết luận rõ ràng, đồng thời thông báo kết quả giải quyết cho người khiếu nại, tố cáo.

- Thực hiện biện pháp khắc phục: Nếu khiếu nại, tố cáo được xác định là đúng, cơ quan nhà nước phải có biện pháp khắc phục hậu quả, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân bị thu hồi đất. Các biện pháp khắc phục có thể bao gồm việc bồi thường bổ sung, điều chỉnh kế hoạch thu hồi đất hoặc thậm chí hủy bỏ quyết định thu hồi đất nếu có sai phạm nghiêm trọng.

3. Chế độ bồi thường, hỗ trợ cho người dân khi bị thu hồi đất để lấy mặt bằng làm đường sắt

Khi Nhà nước thu hồi đất của người dân để phục vụ cho việc lấy mặt bằng làm đường sắt, chế độ bồi thường và hỗ trợ được thực hiện theo quy định của pháp luật nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp và đời sống ổn định cho người dân bị ảnh hưởng. Cụ thể, các chế độ này bao gồm:

Bồi thường về giá trị tài sản gắn liền với đất:

- Cơ quan chức năng tiến hành đánh giá và thẩm định giá trị của đất và các tài sản gắn liền với đất như nhà cửa, cây trồng, công trình xây dựng khác theo giá thị trường tại thời điểm thu hồi. Việc thẩm định này phải được thực hiện bởi các tổ chức chuyên môn để đảm bảo tính chính xác và công bằng.

- Người dân bị thu hồi đất sẽ nhận được khoản tiền bồi thường tương ứng với giá trị đất và tài sản gắn liền với đất. Khoản tiền này phải đủ để người dân có thể tái thiết lập cuộc sống mới mà không bị thiệt thòi về kinh tế.

Hỗ trợ tái định cư:

- Đối với những hộ gia đình bị thu hồi toàn bộ đất ở, cơ quan nhà nước có trách nhiệm bố trí nơi ở mới cho họ tại các khu tái định cư. Nơi tái định cư phải có điều kiện sinh hoạt tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ, bao gồm cả hạ tầng cơ sở như điện, nước, giao thông, y tế và giáo dục.

- Ngoài việc bố trí nơi ở mới, người dân còn được hỗ trợ chi phí di dời, bao gồm chi phí vận chuyển đồ đạc, lắp đặt các thiết bị sinh hoạt và các chi phí khác liên quan đến việc chuyển đến nơi ở mới.

Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp:

- Người dân bị thu hồi đất, đặc biệt là những người mất đất sản xuất nông nghiệp, được hỗ trợ đào tạo nghề mới để có thể chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm công việc phù hợp với kỹ năng mới. Các khóa đào tạo này do các trung tâm dạy nghề hoặc các tổ chức đào tạo nghề uy tín thực hiện.

- Ngoài việc đào tạo nghề, người dân còn được hỗ trợ tài chính trong thời gian chuyển đổi nghề nghiệp để đảm bảo họ có thể ổn định cuộc sống trong giai đoạn thay đổi này.

Các chế độ ưu đãi khác:

- Đối với các hộ gia đình thuộc diện chính sách, hộ nghèo, cận nghèo hoặc các trường hợp đặc biệt khác, Nhà nước có các chế độ hỗ trợ đặc biệt nhằm đảm bảo họ không bị thiệt thòi. Các chế độ này có thể bao gồm hỗ trợ thêm về tài chính, ưu đãi vay vốn hoặc hỗ trợ về giáo dục, y tế.

- Người dân bị thu hồi đất có quyền được tư vấn pháp lý miễn phí để hiểu rõ quyền lợi của mình và có thể khiếu nại nếu cần thiết. Bên cạnh đó, các dịch vụ hỗ trợ tâm lý cũng được cung cấp để giúp người dân vượt qua những khó khăn trong quá trình chuyển đổi cuộc sống.

Xem thêm: Quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng khi bị thu hồi đất?

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Có được thu hồi đất của người dân để lấy mặt bằng làm đường sắt không? mà Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất!