1. Quỹ ETF được hiểu là gì?

ETF (Exchange Traded Fund) là một loại quỹ đầu tư mở được giao dịch trên sàn giao dịch chứng khoán, được hình thành bằng cách thu hút vốn từ các nhà đầu tư và đầu tư vào một danh mục chứng khoán cơ cấu cụ thể. ETF sử dụng chứng chỉ quỹ như một công cụ để biểu diễn quy mô và giá trị của danh mục đầu tư. Thông thường, ETF được thiết kế để theo dõi một chỉ số hoặc một nhóm ngành cụ thể, nhưng cũng có thể theo dõi các tài sản khác như hàng hóa, trái phiếu hoặc tiền tệ.

Khoản 42 Điều 4 của Luật Chứng khoán năm 2019 xác định và quy định về ETF. Điều này cung cấp khung pháp lý cho hoạt động và quản lý của ETF tại Việt Nam, bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của thị trường tài chính.

2. Quy định về danh mục đầu tư của quỹ hoán đổi danh mục ETF?

Theo quy định của Khoản 2 Điều 45 trong Thông tư 98/2020/TT-BTC, danh mục đầu tư của quỹ ETF bao gồm hai thành phần chính: các chứng khoán cơ cấu trong danh mục của chỉ số tham chiếu và các tài sản tại Việt Nam, theo quy định tại các điểm a, b, c, d, e và g của Khoản 2 Điều 35 trong Thông tư này. Việc đầu tư vào chứng khoán phái sinh chỉ nhằm mục đích phòng ngừa rủi ro và giảm thiểu mức sai lệch so với chỉ số tham chiếu.

Danh mục đầu tư của quỹ ETF bao gồm:

- Tiền gửi tại các ngân hàng thương mại theo quy định của pháp luật ngân hàng. Việc quỹ ETF có thể giữ tiền mặt hoặc tiền gửi tại các ngân hàng thương mại để duy trì tính thanh khoản và sẵn sàng chi trả khi cần thiết. Pháp luật ngân hàng quy định các nguyên tắc và quy trình về việc tiếp nhận, sử dụng và bảo vệ tiền gửi tại các ngân hàng thương mại. Điều này giúp bảo đảm rằng quỹ ETF có thể quản lý vốn và thực hiện các giao dịch một cách hiệu quả và đảm bảo tính thanh khoản của quỹ.

- Công cụ thị trường tiền tệ, bao gồm các giấy tờ có giá trị và công cụ chuyển nhượng theo quy định của pháp luật. Tất cả các giao dịch liên quan đến các công cụ thị trường tiền tệ đều phải tuân thủ các quy định, luật lệ và quy trình được quy định bởi pháp luật liên quan, bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư và đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong các hoạt động giao dịch.

- Công cụ nợ của Chính phủ, bao gồm trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu của chính quyền địa phương. Trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh là các trái phiếu mà Chính phủ bảo lãnh về việc trả lãi và trả gốc. Nhờ sự bảo lãnh của Chính phủ, những loại trái phiếu này thường có mức độ rủi ro thấp hơn và lãi suất ổn định, là lựa chọn an toàn cho các nhà đầu tư. Ngoài trái phiếu của Chính phủ trung ương, một quỹ ETF cũng có thể đầu tư vào trái phiếu được phát hành bởi các chính quyền địa phương, chẳng hạn như thành phố, hạt, hoặc tỉnh. Những loại trái phiếu này thường được hỗ trợ bởi thu nhập cố định từ các nguồn thu thuế địa phương và có mức độ rủi ro tương đối thấp.

- Cổ phiếu niêm yết, cổ phiếu đăng ký giao dịch, và trái phiếu niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán, cũng như chứng chỉ quỹ mà công ty quản lý quỹ phát hành. Việc đầu tư vào các loại tài sản này giúp quỹ ETF đạt được mục tiêu đầu tư của mình và tạo ra lợi nhuận cho các cổ đông của nó.

- Chứng khoán phái sinh niêm yết giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán, nhằm mục đích phòng ngừa rủi ro cho các chứng khoán cơ sở mà quỹ đang nắm giữ. Cụ thể, quỹ ETF có thể sử dụng các hợp đồng phái sinh như tùy chọn hoặc hợp đồng tương lai để bảo vệ giá trị của danh mục đầu tư của mình khỏi sự biến động không lường trước trên thị trường. Ví dụ, nếu quỹ sở hữu một danh mục các cổ phiếu và muốn bảo vệ chúng khỏi rủi ro giảm giá, quỹ có thể mua hợp đồng tương lai để bán cổ phiếu ở một mức giá cố định sau một khoảng thời gian nhất định.

- Quyền phát sinh liên quan đến các chứng khoán mà quỹ đang nắm giữ.

3. Quyền và trách nhiệm của thành viên lập quỹ hoán đổi danh mục ETF

Về quyền của các thành viên tham gia trong việc thành lập và quản lý quỹ hoán đổi danh mục (ETF), Khoản 1 của Điều 42 trong Thông tư 98/2020/TT-BTC quy định như sau:

- Các thành viên được cung cấp dịch vụ môi giới cho các nhà đầu tư trong quá trình hoạt động hoán đổi danh mục, tuân thủ theo quy định tại Điều 43 của Thông tư này.

- Các thành viên có quyền thực hiện các giao dịch tự doanh theo cơ chế hoán đổi danh mục chứng khoán cơ cấu của mình, trao đổi các lô chứng chỉ quỹ ETF với quỹ ETF và ngược lại.

- Các thành viên có thể vay các chứng khoán cơ cấu để trao đổi lấy các lô chứng chỉ quỹ ETF, hoặc vay các lô chứng chỉ quỹ ETF để trao đổi lấy danh mục chứng khoán cơ cấu. Những hoạt động vay chứng khoán và chứng chỉ quỹ ETF này phải được thực hiện thông qua hệ thống vay và cho vay chứng khoán, và phải tuân thủ theo hướng dẫn của Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam.

- Các thành viên có quyền thực hiện các giao dịch chứng chỉ quỹ ETF và chứng khoán cơ cấu khi đã có lệnh tương ứng được khớp, đồng thời đảm bảo có đủ tài sản để thanh toán giao dịch theo quy định tại Khoản 2 của Điều 44 trong Thông tư này.

Về trách nhiệm của các thành viên tham gia trong việc thành lập và quản lý quỹ hoán đổi danh mục (ETF), Khoản 2 của Điều 42 trong Thông tư 98/2020/TT-BTC quy định như sau:

- Phải nhận và chuyển tiếp lệnh giao dịch từ nhà đầu tư tới công ty quản lý quỹ hoặc Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, tổ chức cung cấp dịch vụ có liên quan một cách đầy đủ, kịp thời và chính xác. Quy định này chỉ áp dụng đối với các thành viên lập quỹ là các công ty chứng khoán.

- Không được tổng hợp hoặc bù trừ các lệnh giao dịch của các nhà đầu tư. Mỗi lệnh giao dịch của nhà đầu tư phải được xử lý một cách độc lập và riêng biệt, không được kết hợp với việc xử lý các lệnh giao dịch của chính thành viên lập quỹ. Trong quá trình giao dịch để trao đổi lấy các lô chứng chỉ quỹ ETF, các thành viên chỉ được sử dụng tài sản trong tài khoản tự doanh hoặc tài sản của riêng mình để thực hiện giao dịch này, không được sử dụng tài sản của nhà đầu tư.

- Phải đảm bảo rằng các nhà đầu tư có đủ tiền và chứng khoán để thực hiện các giao dịch theo quy định của pháp luật.

- Phải quản lý và giữ tài sản của nhà đầu tư trên tài khoản của mỗi nhà đầu tư một cách tách biệt và độc lập so với tài sản của bản thân mình. Không được sử dụng tài sản của nhà đầu tư dưới bất kỳ hình thức nào; không được thực hiện các giao dịch hoặc chuyển khoản liên quan đến tài sản của nhà đầu tư mà không có sự đồng ý bằng văn bản của nhà đầu tư.

- Phải duy trì kênh liên lạc liên tục và mở cửa với nhà đầu tư, đồng thời đảm bảo cung cấp cho họ thông tin chính xác, đầy đủ và kịp thời về sản phẩm quỹ đã được chào bán và giải đáp mọi thắc mắc của họ.

- Phải thực hiện thống kê, lưu trữ thông tin chi tiết về các nhà đầu tư và các giao dịch của họ, và cung cấp thông tin này cho công ty quản lý quỹ, Sở giao dịch chứng khoán, Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, tổ chức cung cấp dịch vụ có liên quan và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước theo yêu cầu của các cơ quan và tổ chức này. - Phải tuân thủ các nguyên tắc hoạt động của đại lý phân phối.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết: Khi nào công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán bị kiểm soát đặc biệt? 

Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!