Mục lục bài viết

1. Thông tin về bản án và thời hạn tù của Ngô Bá Khá (Khá Bảnh)

Ngô Bá Khá, thường được biết đến với biệt danh Khá Bảnh, bị bắt vào ngày 1 tháng 4 năm 2019 để điều tra về các hành vi liên quan đến đánh bạc và tổ chức đánh bạc.

Ngày 13 tháng 11 năm 2019, Tòa án nhân dân thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh tuyên phạt Ngô Bá Khá 6 năm 6 tháng tù về tội “Tổ chức đánh bạc” và 4 năm tù về tội “Đánh bạc”. Sau khi tổng hợp hình phạt, mức án chung là 10 năm 6 tháng tù. Ngoài hình phạt tù, bản án còn tuyên phạt tiền và buộc bị cáo thực hiện các nghĩa vụ tài chính liên quan đến số tiền thu lợi bất chính.

Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 10 tháng 1 năm 2020, Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh giữ nguyên mức hình phạt 10 năm 6 tháng tù. Một số nội dung về nghĩa vụ tài sản được điều chỉnh so với bản án sơ thẩm. Bản án phúc thẩm được công khai trên Cổng thông tin công bố bản án của Tòa án nhân dân. Bản án hình sự phúc thẩm đối với Ngô Bá Khá

Theo thông tin được công bố, hình phạt tù được tính từ thời điểm Ngô Bá Khá bị bắt tạm giam, tức ngày 1 tháng 4 năm 2019. Nếu không được giảm thời hạn chấp hành án, thời điểm kết thúc 10 năm 6 tháng tù về lý thuyết vào khoảng ngày 1 tháng 10 năm 2029. Khi tính ngày ra trại thực tế, cơ quan thi hành án còn phải căn cứ vào quyết định thi hành án, cách tính ngày chấp hành và các quyết định giảm án hoặc thay đổi hình phạt nếu có.

Mức án của Ngô Bá Khá gồm hai tội danh độc lập, sau đó được tổng hợp theo quy định của Bộ luật Hình sự. Đây là điểm cần phân biệt với trường hợp một người chỉ bị kết án về một tội. Việc được giảm thời hạn đối với một người đang chấp hành án không làm cho mức án ban đầu bị xóa bỏ mà chỉ làm giảm phần thời gian còn lại khi người đó đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật.

Cần thận trọng với những thông tin cho rằng Ngô Bá Khá chắc chắn được ra tù vào tháng 10 năm 2024. Đây chỉ có thể là mốc tính toán lý thuyết dựa trên thời gian đã chấp hành và khả năng được xét giảm án. Mốc ra tù thực tế phải được xác định bằng quyết định của Tòa án hoặc quyết định đặc xá của Chủ tịch nước, không thể chỉ dựa trên phép tính thời gian.

 

2. Các quy định pháp luật về giảm thời hạn chấp hành án phạt tù tại Việt Nam

Giảm thời hạn chấp hành án phạt tù là chính sách khoan hồng, nhằm khuyến khích phạm nhân cải tạo tốt, chấp hành nội quy, tích cực học tập, lao động và khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội gây ra. Tuy nhiên, đây là cơ chế có điều kiện, không phải quyền được hưởng đương nhiên.

Theo Điều 63 Bộ luật Hình sự, người bị kết án phạt tù có thời hạn có thể được xem xét giảm khi đáp ứng các yêu cầu cơ bản sau:

  • Đã chấp hành được một thời gian nhất định, thông thường lần đầu là ít nhất một phần ba thời hạn hình phạt;
  • Có nhiều tiến bộ trong quá trình chấp hành án;
  • Chấp hành tốt nội quy cơ sở giam giữ, tích cực học tập, lao động, cải tạo;
  • Có kết quả xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá trở lên theo quy định;
  • Đã bồi thường hoặc thực hiện một phần nghĩa vụ dân sự theo bản án;
  • Được cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền lập hồ sơ đề nghị.

Toàn văn Bộ luật Hình sự quy định người chấp hành án phải có nhiều tiến bộ và đã bồi thường được một phần nghĩa vụ dân sự; vì vậy, không nên đồng nhất điều kiện giảm án với yêu cầu bắt buộc phải thanh toán toàn bộ mọi khoản tiền trong mọi trường hợp. Điều 63 Bộ luật Hình sự

Nghị quyết số 03/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn cụ thể hơn về điều kiện xét giảm. Đối với người bị phạt tù từ trên 10 năm đến 15 năm, người đó thường phải có ít nhất 8 quý liền kề thời điểm xét giảm được xếp loại chấp hành án từ khá trở lên. Trường hợp người bị kết án có tiền án, số kỳ xếp loại khá trở lên có thể phải nhiều hơn; mỗi tiền án được tính thêm 2 quý theo hướng dẫn. Ngô Bá Khá có tiền án trước đó theo nội dung bản án công khai, nên điều kiện về quá trình xếp loại cần được xem xét chặt chẽ hơn. Nghị quyết số 03/2024/NQ-HĐTP

Về nghĩa vụ dân sự, Nghị quyết số 03/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn người bị kết án phải bồi thường ít nhất một phần hai nghĩa vụ dân sự theo bản án để được xem xét giảm trong trường hợp thông thường. Trường hợp có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn hoặc có căn cứ khác theo quy định, mức thực hiện nghĩa vụ có thể được xem xét theo điều kiện cụ thể và phải có tài liệu chứng minh.

Việc xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù được tổ chức mỗi năm 3 đợt, thường vào các dịp:

  • Ngày 30 tháng 4;
  • Ngày Quốc khánh 2 tháng 9;
  • Tết Nguyên đán.

Đối với trại giam thuộc Bộ Quốc phòng, đợt xét giảm vào dịp Tết có thể được thay bằng dịp 22 tháng 12. Mỗi năm, một phạm nhân về nguyên tắc chỉ được xét giảm một lần, trừ các trường hợp đặc biệt theo quy định.

Trình tự thường được thực hiện theo các bước: cơ sở giam giữ tổ chức bình xét, đánh giá quá trình cải tạo; lập danh sách và hồ sơ đề nghị; cơ quan có thẩm quyền thẩm định; Viện kiểm sát thực hiện chức năng kiểm sát; sau đó hồ sơ được chuyển đến Tòa án có thẩm quyền. Hội đồng gồm 3 Thẩm phán sẽ xem xét và quyết định có giảm án hay không.

Mức giảm không cố định cho mọi trường hợp. Đối với người bị phạt tù đến 30 năm, mỗi lần có thể được giảm từ 1 tháng đến 3 năm, nhưng phải bảo đảm thời gian thực tế chấp hành theo giới hạn của Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn. Việc giảm án nhiều lần cũng không đồng nghĩa với việc người bị kết án chắc chắn được trả tự do ngay sau khi đủ một phần hai thời hạn, bởi còn phụ thuộc vào hồ sơ, mức giảm được Tòa án quyết định và các điều kiện cụ thể.

 

3. Khả năng Khá Bảnh được giảm án hoặc đặc xá theo quy định pháp luật

Đối với khả năng được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, Ngô Bá Khá chỉ có thể được xem xét nếu đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện: đã chấp hành đủ thời gian tối thiểu, có quá trình cải tạo tốt, không bị xử lý kỷ luật nghiêm trọng, có đủ số kỳ xếp loại từ khá trở lên và đã thực hiện phần nghĩa vụ tài sản theo yêu cầu pháp luật.

Với mức án 10 năm 6 tháng, một phần ba thời hạn tương đương 3 năm 6 tháng. Tính từ ngày 1 tháng 4 năm 2019, thời điểm này rơi vào khoảng tháng 10 năm 2022. Tuy nhiên, hoàn thành một phần ba thời hạn chỉ là điều kiện về thời gian, không làm phát sinh quyền tự động được giảm án. Việc có đủ số quý xếp loại và việc thực hiện nghĩa vụ dân sự mới là những yếu tố cần được kiểm tra trong hồ sơ thực tế.

Do đó, mốc tháng 10 năm 2024 trong báo cáo trước đây chỉ nên trình bày như một kịch bản giả định: người chấp hành án có thành tích cải tạo tốt, được xét giảm qua các đợt và được Tòa án quyết định giảm hết phần hình phạt còn lại. Nếu thiếu một trong các điều kiện này, thời điểm ra tù có thể muộn hơn.

Đối với biện pháp tha tù trước thời hạn có điều kiện, Điều 66 Bộ luật Hình sự yêu cầu người chấp hành án phải đáp ứng nhiều điều kiện, trong đó có điều kiện “phạm tội lần đầu”, có nhiều tiến bộ, đã chấp hành ít nhất một phần hai thời hạn tù và thuộc trường hợp được xem xét theo quy định. Hướng dẫn của Bộ Tư pháp về tha tù trước thời hạn có điều kiện

Bản án công khai thể hiện Ngô Bá Khá từng bị kết án trước đó. Nếu tại thời điểm thực hiện hành vi phạm tội mới, bản án trước vẫn còn án tích thì điều kiện “phạm tội lần đầu” không được đáp ứng. Vì vậy, dựa trên thông tin công khai, khả năng áp dụng tha tù trước thời hạn có điều kiện là rất hạn chế. Tuy nhiên, kết luận cuối cùng vẫn phải căn cứ hồ sơ lý lịch tư pháp, tình trạng án tích và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Đặc xá là cơ chế khác với giảm án và tha tù trước thời hạn có điều kiện. Đặc xá do Chủ tịch nước quyết định nhân sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn hoặc trong trường hợp đặc biệt. Người đang chấp hành án muốn được đề nghị đặc xá phải đáp ứng các điều kiện của Luật Đặc xá và quyết định đặc xá của từng đợt.

Theo Điều 11 Luật Đặc xá, các điều kiện thường bao gồm: có nhiều tiến bộ, cải tạo khá hoặc tốt; đã chấp hành ít nhất một phần ba thời hạn tù, trừ trường hợp đặc biệt; đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền và án phí; thực hiện nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường hoặc nghĩa vụ dân sự khác theo quy định; việc đặc xá không ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự và không thuộc trường hợp bị loại trừ. Luật Đặc xá năm 2018

Một tiền án không đồng nghĩa với việc chắc chắn bị loại khỏi mọi đợt đặc xá. Tuy nhiên, tiền án, vai trò trong vụ án, quá trình cải tạo, việc chấp hành nghĩa vụ tài chính và đánh giá về nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự đều có thể được xem xét. Vì vậy, không có đủ căn cứ để khẳng định Khá Bảnh chắc chắn được đặc xá hoặc chắc chắn không được đặc xá.

Tính đến thời điểm biên tập, thời gian ra tù thực tế của một phạm nhân không thể xác định chỉ bằng thông tin trên mạng. Muốn khẳng định một người đã được giảm án, tha tù hoặc đặc xá phải có quyết định chính thức của cơ quan có thẩm quyền. Do đó, bài viết nên dùng các cụm từ “có thể được xem xét”, “phụ thuộc vào hồ sơ thực tế” và “không phải là mốc tự động ra tù”.

 

4. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về thời gian ra tù của Khá Bảnh

Câu hỏi 1: Nếu không được giảm án thì Khá Bảnh có thể ra tù khi nào?

Nếu mức án 10 năm 6 tháng được chấp hành đầy đủ và không có quyết định làm thay đổi thời hạn, mốc kết thúc về lý thuyết là khoảng ngày 1 tháng 10 năm 2029, tính từ ngày 1 tháng 4 năm 2019. Ngày trả tự do thực tế sẽ căn cứ vào hồ sơ thi hành án và cách tính ngày cụ thể của cơ quan quản lý.

Câu hỏi 2: Mốc tháng 10 năm 2024 có phải thời điểm chắc chắn Khá Bảnh ra tù không?

Không. Đây chỉ là mốc giả định trong trường hợp người chấp hành án được xét giảm nhiều lần và được giảm hết phần hình phạt còn lại. Không đủ điều kiện cải tạo, chưa thực hiện nghĩa vụ dân sự hoặc không được Tòa án ra quyết định giảm án thì mốc này không có giá trị xác định thời điểm ra tù.

Câu hỏi 3: Chấp hành một phần ba thời hạn tù có được giảm án ngay không?

Không. Một phần ba thời hạn chỉ là điều kiện về thời gian để được xem xét lần đầu. Người chấp hành án còn phải có quá trình cải tạo tốt, đủ số kỳ xếp loại theo quy định, chấp hành nội quy và thực hiện nghĩa vụ dân sự ở mức luật định.

Câu hỏi 4: Có phải nộp toàn bộ hơn 900 triệu đồng mới được giảm án không?

Không nên khẳng định tuyệt đối như vậy. Đối với giảm thời hạn chấp hành án, pháp luật và văn bản hướng dẫn xem xét việc người bị kết án đã thực hiện một phần nghĩa vụ dân sự, trong đó có yêu cầu cụ thể về mức bồi thường trong trường hợp thông thường. Đối với đặc xá, yêu cầu về phạt tiền, án phí và nghĩa vụ dân sự có thể chặt chẽ hơn theo Điều 11 Luật Đặc xá và quyết định của từng đợt.

Câu hỏi 5: Khá Bảnh có được tha tù trước thời hạn có điều kiện không?

Khả năng này bị hạn chế do điều kiện “phạm tội lần đầu” và thông tin bản án cho thấy người này từng có tiền án. Tuy nhiên, việc có được xem xét hay không phải dựa trên hồ sơ chính thức, tình trạng án tích, kết quả cải tạo và các điều kiện khác tại thời điểm lập hồ sơ.

Câu hỏi 6: Giảm án, tha tù trước thời hạn và đặc xá có giống nhau không?

Không. Giảm án là việc Tòa án rút ngắn thời hạn chấp hành hình phạt. Tha tù trước thời hạn có điều kiện là cho người đủ điều kiện ra khỏi trại giam nhưng phải chấp hành thời gian thử thách tại cộng đồng. Đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt do Chủ tịch nước quyết định theo từng dịp hoặc trường hợp đặc biệt.

Câu hỏi 7: Ai có thẩm quyền quyết định Khá Bảnh được giảm án?

Cơ sở giam giữ chỉ có thẩm quyền bình xét, lập hồ sơ và đề nghị. Tòa án có thẩm quyền mới là cơ quan xem xét, quyết định giảm thời hạn chấp hành án. Đối với đặc xá, thẩm quyền quyết định thuộc Chủ tịch nước.

Câu hỏi 8: Có thể tra cứu chính xác thời điểm ra tù của Khá Bảnh ở đâu?

Thông tin chính xác phải được xác định từ bản án, quyết định thi hành án, quyết định giảm thời hạn chấp hành án, quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện hoặc quyết định đặc xá. Các bài đăng trên mạng xã hội, video và thông tin truyền miệng không đủ giá trị để khẳng định ngày ra tù.

Như vậy, mức án gốc của Ngô Bá Khá là 10 năm 6 tháng tù, dự kiến kết thúc vào khoảng tháng 10 năm 2029 nếu chấp hành đủ thời hạn. Việc có thể ra tù sớm hơn hay không phụ thuộc vào quá trình cải tạo, tình trạng án tích, nghĩa vụ dân sự, hồ sơ đề nghị và quyết định của cơ quan có thẩm quyền; không thể kết luận chắc chắn chỉ từ một mốc thời gian tính toán trên giấy.

Quý bạn đọc cũng có thể xem thêm: