Mang thai hộ là gì? Điều kiện và chi phí mang thai hộ

1. Mang thai hộ là gì?

Mang thai hộ theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 được phân chia thành hai loại chính: mang thai hộ vì mục đích nhân đạo và mang thai hộ vì mục đích thương mại.

• Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là khi một người phụ nữ tình nguyện, không vì mục đích lợi nhuận, đồng ý mang thai cho một cặp vợ chồng mà người vợ không thể mang thai hoặc sinh con dù đã áp dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Quá trình này bao gồm việc lấy noãn từ người vợ và tinh trùng từ người chồng để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm. Sau đó, phôi được cấy vào tử cung của người phụ nữ tự nguyện mang thai, từ đó người này sẽ mang thai và sinh con thay cho cặp vợ chồng không có khả năng sinh con.
• Mang thai hộ vì mục đích thương mại là trường hợp một người phụ nữ đồng ý mang thai cho người khác với mục đích nhận lợi ích tài chính hoặc các lợi ích khác. Trong trường hợp này, các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản sẽ được áp dụng, và người mang thai hộ sẽ nhận được đền bù về mặt kinh tế hoặc các lợi ích khác theo thỏa thuận giữa các bên.

(Căn cứ theo Khoản 22 và Khoản 23 Điều 3 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014).

2. Điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải được thực hiện trên cơ sở tự nguyện của tất cả các bên liên quan và cần được ghi nhận bằng văn bản chính thức để đảm bảo tính minh bạch và hợp pháp.

Cặp vợ chồng có thể yêu cầu mang thai hộ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Có xác nhận từ tổ chức y tế có thẩm quyền rằng người vợ không thể mang thai và sinh con dù đã áp dụng các phương pháp hỗ trợ sinh sản;
• Vợ chồng hiện tại không có con chung và không có khả năng sinh con tự nhiên;
• Đã được tư vấn đầy đủ về y tế, pháp lý và tâm lý để hiểu rõ về quy trình và hậu quả liên quan.

Đối với người phụ nữ được nhờ mang thai hộ, cần phải đáp ứng các yêu cầu sau:

• Là người thân thích trong hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ, nhằm đảm bảo sự gắn bó và hiểu biết về hoàn cảnh của cặp vợ chồng;
• Đã từng sinh con và chỉ được thực hiện mang thai hộ một lần, để đảm bảo sức khỏe và an toàn cho cả mẹ và thai nhi;
• Ở độ tuổi phù hợp và có chứng nhận từ tổ chức y tế có thẩm quyền về khả năng thực hiện việc mang thai hộ một cách an toàn;
• Nếu có chồng, phải có sự đồng ý bằng văn bản của người chồng để bảo đảm rằng quyết định này được sự chấp thuận của cả gia đình;
• Đã được tư vấn về y tế, pháp lý và tâm lý để nắm rõ các vấn đề liên quan đến việc mang thai hộ.

Việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật liên quan đến việc sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, nhằm bảo đảm rằng mọi hoạt động đều hợp pháp và an toàn.

Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh muốn thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Có ít nhất hai năm kinh nghiệm trong việc thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm, kể từ khi được Bộ Y tế cấp phép thực hiện kỹ thuật này;
• Đã thực hiện tối thiểu 1.000 chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm mỗi năm trong vòng hai năm liên tiếp, để chứng minh khả năng và kinh nghiệm trong lĩnh vực này.

(Căn cứ theo Điều 95 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 và khoản 3 Điều 1 Nghị định 98/2016/NĐ-CP)

Chi phí mang thai hộ

Để thực hiện việc nhờ mang thai hộ, các bên liên quan phải hoàn thành một quy trình gồm 12 loại giấy tờ và trải qua các bước kiểm tra sức khỏe nghiêm ngặt. Tổng chi phí cho toàn bộ quy trình này dao động khoảng 60-70 triệu đồng.

Hằng năm, tại Việt Nam có khoảng từ 500 đến 700 trường hợp có nhu cầu nhờ mang thai hộ. Chi phí cho một lần thực hiện mang thai hộ có thể lên tới 2.000-3.000 USD, tương đương 60-70 triệu đồng đối với những ca có độ khó cao. Trong các trường hợp bình thường hơn, chi phí thường dao động từ 40-45 triệu đồng. Sự chênh lệch chi phí chủ yếu phụ thuộc vào lượng thuốc hỗ trợ sinh sản cần sử dụng trong quá trình điều trị.

Hiện nay, ba bệnh viện được cấp phép thực hiện kỹ thuật mang thai hộ bao gồm Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Huế và Bệnh viện Từ Dũ TP.HCM. Những cơ sở này đều đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kỹ thuật và chuyên môn để thực hiện quy trình mang thai hộ một cách an toàn và hiệu quả.

3. Mang thai hộ vì mục đích thương mại bị xử lý như thế nào?

Theo quy định tại điểm g khoản 2 Điều 5 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, việc thực hiện mang thai hộ vì mục đích thương mại là hoàn toàn bị cấm. Điều này có nghĩa là không được phép thực hiện các giao dịch hoặc hoạt động mang thai hộ với động cơ lợi nhuận, nhằm đảm bảo rằng các hoạt động liên quan đến mang thai hộ đều được thực hiện với mục đích nhân đạo và vì lợi ích của các bên liên quan, không bị ảnh hưởng bởi yếu tố kinh tế.

3.1 Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi mang thai hộ vì mục đích thương mại

Theo quy định tại Điều 60 của Nghị định 82/2020/NĐ-CP, các hành vi mang thai hộ vì mục đích thương mại sẽ bị xử phạt hành chính với mức tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng. Bên cạnh việc bị phạt tiền, cá nhân hoặc tổ chức vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Cụ thể, họ sẽ phải nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp mà họ đã thu được từ hành vi vi phạm. Các biện pháp này nhằm mục đích răn đe, ngăn chặn và đảm bảo việc thực hiện quy định pháp luật một cách nghiêm túc và đúng đắn.

3.2 Truy cứu trách nhiệm hình sự liên quan đến mang thai hộ vì mục đích thương mại

Theo quy định tại Điều 187 của Bộ luật Hình sự, các hình phạt áp dụng đối với hành vi tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại như sau:

- Những người tổ chức hành vi mang thai hộ với mục đích thương mại sẽ phải chịu hình phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng. Ngoài ra, họ có thể bị phạt cải tạo không giam giữ với thời gian lên đến 02 năm, hoặc bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

- Trong trường hợp phạm tội với các tình tiết tăng nặng sau đây, hình phạt tù có thể dao động từ 01 năm đến 05 năm:

• Thực hiện hành vi vi phạm đối với hai người trở lên;
• Lặp lại hành vi phạm tội từ hai lần trở lên;
• Lợi dụng danh nghĩa của các cơ quan, tổ chức để thực hiện hành vi;
• Có hành vi tái phạm nguy hiểm, tức là đã vi phạm pháp luật nhiều lần và có nguy cơ tiếp tục gây nguy hại.

Ngoài các hình phạt chính, người phạm tội còn có thể phải chịu các biện pháp xử phạt bổ sung. Cụ thể, họ có thể bị phạt tiền thêm từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, bị cấm đảm nhiệm các chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong thời gian từ 01 năm đến 05 năm. Những biện pháp này nhằm đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật và ngăn chặn hành vi vi phạm trong tương lai.

Những quy định trên trong Bộ luật Hình sự và Nghị định 82/2020/NĐ-CP mang ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý và kiểm soát các hoạt động liên quan đến mang thai hộ, đặc biệt là việc ngăn chặn các hành vi mang thai hộ vì mục đích thương mại. Dưới đây là ý nghĩa cụ thể của những quy định này:

• Ngăn chặn các hành vi mang thai hộ vì mục đích thương mại: Việc cấm tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại và áp dụng các hình phạt nghiêm khắc nhằm mục đích bảo vệ sự tôn nghiêm và tính nhân đạo của quá trình mang thai hộ. Quy định này giúp ngăn chặn việc biến việc mang thai hộ thành một hoạt động kinh doanh, điều này có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe và quyền lợi của người phụ nữ mang thai hộ và trẻ em.
• Đảm bảo thực hiện đúng mục đích nhân đạo: Các quy định nhằm đảm bảo rằng mang thai hộ được thực hiện chỉ vì mục đích nhân đạo, tức là để giúp đỡ các cặp vợ chồng không thể sinh con tự nhiên. Điều này góp phần bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, tránh việc lợi dụng mang thai hộ để thu lợi bất chính.
• Tăng cường tính răn đe và xử lý nghiêm khắc: Các mức phạt tiền, phạt tù và các biện pháp xử phạt bổ sung được quy định không chỉ nhằm trừng trị những người vi phạm mà còn để răn đe, ngăn ngừa các hành vi vi phạm tương tự trong tương lai. Hình phạt nghiêm khắc giúp nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật trong cộng đồng và các cơ sở y tế liên quan.
• Bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan: Quy định về việc buộc phải nộp lại số lợi bất hợp pháp và các biện pháp xử phạt bổ sung giúp bảo vệ quyền lợi của người mang thai hộ, cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ và trẻ em sinh ra từ quá trình này. Điều này đảm bảo rằng mọi hoạt động đều được thực hiện công bằng, minh bạch và hợp pháp.
• Cải thiện quản lý và giám sát: Các quy định này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao công tác quản lý và giám sát đối với các cơ sở y tế thực hiện mang thai hộ. Việc yêu cầu các bệnh viện đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về kinh nghiệm và số lượng chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm giúp đảm bảo chất lượng dịch vụ và sự an toàn của các phương pháp hỗ trợ sinh sản.