Mức nhận trợ cấp tử tuất hàng tháng là bao nhiêu?

Trong hành trình lao động và cống hiến, Bảo hiểm xã hội (BHXH) luôn đóng vai trò là "tấm khiên" bảo vệ người lao động trước những biến cố không lường trước. Tuy nhiên, giá trị nhân văn cao cả nhất của hệ thống an sinh quốc gia không chỉ dừng lại ở việc chăm lo cho người lao động lúc còn sống, mà còn mở rộng đến sự bảo hộ cho thân nhân của họ khi rủi ro lớn nhất – sự ra đi vĩnh viễn – xảy ra. Chế độ tử tuất hàng tháng chính là minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần đó; nó đóng vai trò là nguồn thu nhập thay thế, giúp nuôi dưỡng những đứa trẻ chưa đến tuổi trưởng thành, phụng dưỡng cha mẹ già yếu hoặc hỗ trợ người bạn đời không còn khả năng lao động. Bước sang năm 2026, với việc áp dụng các quy định mới về mức tham chiếu thay cho mức lương cơ sở, cách tính trợ cấp tử tuất hàng tháng đã có những điều chỉnh quan trọng nhằm đảm bảo giá trị thực tế của khoản trợ cấp trước biến động kinh tế. Để quý bạn đọc nắm vững quyền lợi và có sự chuẩn bị vững chắc cho những người ở lại.

1. Trợ cấp tử tuất hàng tháng và xác lập đối tượng thụ hưởng 

Trợ cấp tử tuất hàng tháng được hiểu là một khoản chi trả định kỳ từ quỹ bảo hiểm xã hội dành cho thân nhân của người lao động đã qua đời hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết, nhằm thay thế một phần thu nhập bị mất và duy trì điều kiện sống cơ bản cho họ. Khác với trợ cấp tử tuất một lần mang tính chất tất toán quyền lợi, trợ cấp hàng tháng thể hiện tính nhân văn sâu sắc qua việc đồng hành cùng thân nhân trong suốt thời gian họ đáp ứng các tiêu chuẩn về độ tuổi hoặc tình trạng sức khỏe.

Để quyền lợi tại Điều 87 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (Luật 2024), hồ sơ pháp lý phải thỏa mãn các điều kiện về người tham gia bảo hiểm xã hội đã qua đời quy định tại Điều 86. Các trường hợp người lao động khi chết mà thân nhân được hưởng tiền tuất hàng tháng bao gồm:

• Người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên nhưng chưa hưởng bảo hiểm xã hội một lần. Điểm mới của Luật 2024 là việc giảm điều kiện đóng tối thiểu từ 20 năm xuống 15 năm để hưởng lương hưu, từ đó cũng nới lỏng cơ hội tiếp cận trợ cấp tử tuất hàng tháng cho thân nhân.
• Người đang hưởng lương hưu hoặc đang tạm dừng hưởng lương hưu.
• Người chết do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp phát sinh trong quá trình lao động.
• Người đang hưởng trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp hằng tháng với mức suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.

Sau khi xác định được điều kiện của người đã khuất, Điều 86 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 tiếp tục liệt kê danh mục thân nhân được hưởng trợ cấp, dựa trên nguyên tắc về sự phụ thuộc kinh tế và nghĩa vụ nuôi dưỡng :

Cần lưu ý rằng quy định về thu nhập không áp dụng đối với các khoản trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng. Việc xác định "mức thu nhập thấp hơn mức tham chiếu" là một rào cản kỹ thuật quan trọng để đảm bảo nguồn lực của quỹ được tập trung cho những đối tượng thực sự cần hỗ trợ.

2. Mức trợ cấp tử tuất hàng tháng 

Điều 87 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định rõ ràng về số tiền mà mỗi định suất thân nhân sẽ nhận được. Điểm thay đổi mang tính hệ thống nhất là việc chuyển đổi đơn vị tính từ tỷ lệ phần trăm của lương cơ sở sang tỷ lệ phần trăm của "mức tham chiếu".

2.1. Mức trợ cấp tuất hằng tháng của mỗi thân nhân 

Theo quy định tại khoản 1 Điều 87 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức trợ cấp tuất hằng tháng đối với mỗi thân nhân bằng 50% mức tham chiếu. Đây là mức hưởng cơ bản áp dụng cho những thân nhân vẫn còn người trực tiếp nuôi dưỡng hoặc có khả năng tự chăm sóc một phần.

Giả sử mức tham chiếu được xác định dựa trên mức lương cơ sở hiện hành là M_tc = 2.340.000 đồng , mức trợ cấp cho mỗi suất (T_cb) được tính như sau:

2.1. Mức trợ cấp cho thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng:

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 tiếp tục duy trì chính sách bảo vệ đặc biệt đối với các đối tượng yếu thế hoàn toàn. Đối với trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng, mức trợ cấp tuất hằng tháng bằng 70% mức tham chiếu. Đối tượng này thường là trẻ em mồ côi cả cha lẫn mẹ, hoặc người cao tuổi không còn con cái hay người thân thích nào chịu trách nhiệm chăm sóc tại địa phương cư trú.

Mức trợ cấp nuôi dưỡng (T_nd) tương ứng sẽ là:

Sự chênh lệch giữa hai mức 50% và 70% (20% mức tham chiếu, tương đương 468.000 đồng) phản ánh chi phí bù đắp cho việc thiếu hụt mạng lưới hỗ trợ gia đình. Việc xác định một thân nhân có "người trực tiếp nuôi dưỡng" hay không thường căn cứ vào biên bản xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thân nhân đó cư trú.

Thời điểm hưởng trợ cấp tuất hằng tháng được thực hiện kể từ tháng liền kề sau tháng mà người lao động, người hưởng lương hưu hoặc trợ cấp chết. Có một trường hợp ngoại lệ nhân văn là đối với con được sinh ra sau khi người bố chết, thời điểm hưởng trợ cấp được tính từ tháng con được sinh ra.

3. Cơ chế xác định mức tham chiếu và tác động đến số tiền thực nhận

Sự xuất hiện của khái niệm "Mức tham chiếu" trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024 là kết quả của việc bãi bỏ mức lương cơ sở trong lộ trình cải cách tiền lương của Chính phủ. Mức tham chiếu không chỉ là một con số, mà là một công cụ điều tiết an sinh xã hội linh hoạt hơn.

Trong Luật Bảo hiểm xã hội 2014, mọi tính toán về định suất tuất đều bám sát vào mức lương cơ sở. Tuy nhiên, mức lương cơ sở thường mang tính chất của một chỉ số hành chính, đôi khi không phản ánh kịp thời sự thay đổi của giá cả thị trường hoặc tăng trưởng kinh tế. Mức tham chiếu mới theo Điều 7 Luật 2024 được Chính phủ quyết định dựa trên:

• Chỉ số giá tiêu dùng (CPI).
• Tăng trưởng kinh tế.
• Khả năng cân đối của ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm xã hội.

Khoản 13 Điều 141 Luật 2024 quy định một "chốt chặn an toàn" cho người dân: khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở; tại thời điểm mức lương cơ sở bị bãi bỏ thì mức tham chiếu không thấp hơn mức lương cơ sở đó. Điều này đảm bảo quyền lợi của thân nhân không bị giảm sút do thay đổi thuật ngữ pháp lý.

Việc chuyển sang mức tham chiếu cho phép Chính phủ có dư địa để điều chỉnh mức trợ cấp tử tuất hàng năm mà không cần chờ đợi một cuộc cải cách tiền lương tổng thể. Điều này có nghĩa là khi lạm phát tăng cao, mức tham chiếu có thể được điều chỉnh tăng nhanh hơn để bảo vệ giá trị thực tế của khoản tiền tuất, giúp các đối tượng thụ hưởng — vốn là những người không còn khả năng lao động — có thể duy trì cuộc sống ổn định.

4. Số lượng thân nhân tối đa và quy tắc phân chia quyền lợi

Một trong những giới hạn quan trọng nhất của chế độ trợ cấp tuất hàng tháng là số lượng người hưởng trong một gia đình. Khoản 2 Điều 87 quy định rõ: Số thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng không quá 04 người cho một người chết. Quy định này nhằm đảm bảo tính bền vững tài chính cho quỹ bảo hiểm xã hội, tránh tình trạng chi trả quá mức đối với những gia đình có cấu trúc quá đông người phụ thuộc.

Tuy nhiên, nếu trong một gia đình có từ 02 người chết trở lên mà đều thuộc đối tượng thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng, thì thân nhân đó được hưởng 02 lần mức trợ cấp quy định. Ví dụ, một đứa trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ (cả hai đều đóng BHXH đủ 15 năm) sẽ nhận được mức trợ cấp bằng:

Nếu mức tham chiếu là 2.340.000 đồng, đứa trẻ này sẽ nhận được 3.276.000 đồng/tháng.

Mặc dù không liệt kê một danh sách ưu tiên cứng từ 1 đến 10, nhưng thực tế triển khai và các quy định bổ trợ cho thấy việc phân chia thường tuân theo các nguyên tắc sau :

• Sự thỏa thuận của gia đình: Thân nhân có thể tự thỏa thuận về việc ai sẽ là người đứng tên nhận trợ cấp trong giới hạn 4 định suất.
• Mức độ phụ thuộc: Ưu tiên những người không có nguồn thu nhập nào khác và không có người trực tiếp nuôi dưỡng.
• Hàng thừa kế: Trong trường hợp có tranh chấp, các quy định của pháp luật dân sự về thừa kế và nuôi dưỡng có thể được tham chiếu để xác định đối tượng có quyền lợi sát sườn hơn.
• Chuyển đổi sang tuất một lần: Nếu số lượng thân nhân vượt quá 4 người và không thỏa thuận được, hoặc các thân nhân khác có nguyện vọng, họ có thể chọn nhận trợ cấp tuất một lần thay vì hàng tháng (ngoại trừ các đối tượng bắt buộc nhận hàng tháng như trẻ dưới 6 tuổi).

5. Hồ sơ và thủ tục nhận trợ cấp tử tuất hàng tháng 

Để nhận được trợ cấp, thân nhân và đơn vị sử dụng lao động phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước về hồ sơ và thời hạn nộp theo quy định của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Dựa trên các quy định mới nhất, hồ sơ bao gồm :

• Sổ bảo hiểm xã hội: Của người đang tham gia hoặc bảo lưu thời gian đóng.
• Giấy tờ chứng thực tử vong: Bản sao giấy chứng tử, trích lục khai tử, giấy báo tử hoặc quyết định của Tòa án tuyên bố là đã chết.
• Tờ khai của thân nhân: Sử dụng mẫu số 09-HSB (Bản chính).
• Giấy tờ chứng minh tình trạng sức khỏe: Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động đối với thân nhân bị suy giảm KNLĐ từ 81% trở lên (nếu có).
• Trường hợp chết do TNLĐ/BNN: Biên bản điều tra tai nạn lao động hoặc bệnh án điều trị bệnh nghề nghiệp.
• Xác nhận thu nhập/nuôi dưỡng: Đối với các đối tượng không phải là con cái, cần giấy tờ chứng minh thu nhập thấp hơn mức tham chiếu hoặc xác nhận không có người nuôi dưỡng (nếu hưởng mức 70%).

Quy trình nộp và giải quyết được thực hiện qua các mốc thời gian sau :

Thời hạn nộp hồ sơ của thân nhân: Trong vòng 90 ngày kể từ ngày người lao động hoặc người đang hưởng lương hưu qua đời.

Thời hạn giải quyết của đơn vị sử dụng lao động: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ thân nhân, đơn vị phải nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH.

Thời gian giải quyết của cơ quan BHXH: Trong vòng 10 ngày làm việc (một số văn bản ghi nhận tối đa 15 ngày đối với quy trình liên thông) kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định, cơ quan BHXH phải ban hành quyết định và thực hiện chi trả. Nếu không giải quyết, phải có văn bản trả lời nêu rõ lý do.

Người dân có thể nhận kết quả và tiền trợ cấp trực tiếp tại cơ quan BHXH, qua dịch vụ bưu chính công ích hoặc thông qua tài khoản cá nhân (hình thức được khuyến khích nhất hiện nay).

Kết luận

Tóm lại, mức trợ cấp tử tuất hàng tháng không đơn thuần là một khoản chi trả định kỳ từ quỹ Bảo hiểm xã hội, mà là sự hiện hóa giá trị tình thân và trách nhiệm của người lao động đối với gia đình ngay cả khi họ không còn hiện hữu. Thông qua chính sách này, Nhà nước khẳng định mục tiêu tối thượng của an sinh xã hội: không để bất kỳ người yếu thế nào bị bỏ lại phía sau trước những sóng gió của cuộc đời. Việc nắm rõ định mức trợ cấp – từ mức hưởng cơ bản đến mức hưởng đối với thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng – sẽ giúp gia đình chủ động hơn trong việc sắp xếp kế hoạch tài chính và ổn định cuộc sống sau biến cố. Dù số tiền trợ cấp có thể không khỏa lấp được khoảng trống tình cảm to lớn, nhưng nó chính là sự an ủi về vật chất, là nguồn động viên tinh thần quý báu để những người ở lại có thêm nghị lực bước tiếp. Hy vọng rằng, với những thông tin chi tiết và chuyên nghiệp mà chúng tôi đã chia sẻ, quý bạn đọc sẽ hiểu sâu sắc hơn về "tấm lưới an toàn" BHXH, từ đó tin tưởng và đồng hành cùng chính sách để bảo vệ vẹn toàn tương lai cho những người thân yêu nhất của mình.

Mọi vướng mắc pháp lý vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162 để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty luật Minh Khuê tư vấn, giải đáp chi tiết.Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!