1. Định nghĩa tài khoản Vostro (VOSTRO ACCOUNT)

Tài khoản Vostro là tài khoản được một ngân hàng sử dụng để mô tả tài khoản tiền gửi không kỳ hạn được giữ bởi một ngân hàng nước ngoài. Đó là tài khoản Nostro đối với ngân hàng khác, và được sử dụng chủ yếu để đàn xếp việc chuyển ngoại hối giữa các ngân hàng tương ứng.

Giả sử có hai ngân hàng, A và B:

+ Tài khoản Nostro là tài khoản của ngân hàng A mở tại ngân hàng B nhằm phục vụ cho các hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng A, theo cách gọi của ngân hàng A.

+ Tài khoản Vostro là tài khoản do ngân hàng B mở cho ngân hàng A theo đề nghị của ngân hàng A, cũng nhằm phục vụ cho các hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng A, nhưng theo cách gọi của ngân hàng B. Ví dụ như sau: Ngân hàng A ở Việt Nam có nhu cầu mở tài khoản USD tại nước Mỹ để phục vụ cho nghiệp vụ thanh toán bằng đồng USD, ngân hàng A làm thủ tục mở tài khoản USD tại ngân hàng B tại Mỹ. Tài khoản USD này, theo cách gọi của ngân hàng A là tài khoản Nostro, còn theo cách gọi của ngân hàng B là tài khoản Vostro.

Lấy ví dụ khác để minh họa cho bài viết: Vietcombank sẽ mở một tài khoản Nostro tại ngân hàng nước ngoài (Overseas Bank) như HSBC London. Và ngược lại, ngân hàng HSBC London sẽ mở một tài khoản Vostro tại Vietcombank.

Có thể thấy được rằng tài khoản Nostro là tài khoản tiền gửi không kỳ hạn mở tại ngân hàng đại lý. Hay cụ thể ở ví dụ trên, tài khoản Nostro là tài khoản của Vietcombank mở tại HSBC London (Vietcombank là chủ tài khoản; HSBC London là người giữ tài khoản cho Vietcombank). Tài khoản này có số dư bằng ngoại tệ. Cụ thể trong trường hợp này là GBP (đồng bảng Anh). Còn tài khoản Vostro là tài khoản tiền gửi không kỳ hạn “của quý vị” mở tại ngân hàng chúng tôi. Hay ở ví dụ trên là tài khoản của HSBC London mở tại Vietcombank (HSBC London là chủ tài khoản, còn Vietcombank là người giữ tài khoản). Tài khoản này có số dư bằng nội tệ (VND). Điều đặc biệt là tài khoản Nostro và Vostro có thể được duy trì bằng một ngoại tệ tự do chuyển đổi; được sử dụng phổ biến trong thanh toán quốc tế. Với các nước có đồng tiền chưa được tự do chuyển đổi thì phải dùng ngoại tệ mạnh trong Thanh toán quốc tế.

Xét trên góc độ HSBC London: Tài khoản Nostro là tài khoản HSBC mở tại Vietcombank. Tài khoản Vietcombank mở tại HSBC là Vostro.

Đối với tiền được chuyển từ Việt Nam ra nước ngoài Nếu bằng ngoại tệ thì Tài khoản Nostro sẽ được sử dụng (ghi nợ tài khoản Nostro). Nếu bằng VND, thì Tài khoản Vostro sẽ được sử dụng (ghi có tài khoản Vostro). Ví dụ: Khi một khách hàng của Vietcombank muốn chuyển tiền cho một người thụ hưởng (Beneficiary) ở nước ngoài có Tài khoản tại HSBC London: Nếu chuyển tiền bằng VND: Vietcombank sẽ ghi Nợ Tài khoản của khách hàng Việt Nam bằng VND (cộng với phí chuyển tiền), và ghi Có bằng VND vào Tài khoản Vostro của HSBC London số tiền bằng với số tiền khách hàng muốn gửi đi. Và gửi thông báo kèm báo Có cho HSBC London. Khi nhận được báo Có, HSBC London sẽ thực hiện một trong 2 bút toán sau:

+ Ghi Có cho người thụ hưởng bằng VND (Nếu quy chế quản lý ngoại hối cho phép; và người thụ hưởng yêu cầu) sau khi trừ một khoản phí.

+ Quy đổi VND ra đồng tiền nước mình, sau khi trừ phí; ghi Có bằng nội tệ tương đương cho người thụ hưởng. (Nếu quy chế quản lý ngoại hối quy định như vậy và khách hàng yêu cầu).

Nếu chuyển tiền bằng ngoại tệ: Nếu khách hàng có Tài khoản bằng ngoại tệ, Vietcombank sẽ ghi Nợ Tài khoản của khách hàng bằng ngoại tệ (cộng với phí); và thông báo cho HSBC London ghi Nợ Tài khoản Nostro của mình. Nếu khách hàng có tài khoản bằng VND, thì Vietcombank sẽ ghi Nợ tài khoản của khách hàng bằng VND tương đương số ngoại tệ chuyển đi (cộng phí); và thông báo cho HSBC London ghi Nợ Tài khoản Nostro. Khi nhận được báo Có, HSBC London sẽ ghi Nợ tài khoản Nostro; và ghi Có vào tài khoản của người thụ hưởng (sau khi đã trừ phí).

Lưu ý: Một điều cần lưu ý là hiện nay có 2 hình thức chuyển tiền là chuyển tiền bằng thư (Mail transfer – M/T); và chuyển tiền bằng điện (Telegraphic Transfer – T/T). Cho dù chuyển tiền dưới hình thức nào thì bản chất các bút toán cũng không thay đổi. Có thể phân biệt được đâu là chuyển tiền bằng thư; đâu là chuyển tiền bằng điện phụ thuộc vào việc HSBC London nhận được thông báo về việc chuyển tiền bằng thư, Telex, hay SWIFT.

2. Sự khác nhau giữa tài khoản Nostro và Vostro

Nostro và vostro chỉ đơn giản là hai tên khác nhau, hoặc các thuật ngữ, được sử dụng để mô tả cùng một tài khoản ngân hàng. Các điều khoản được sử dụng khi một ngân hàng có tiền gửi tiền của một ngân hàng khác, thường là liên quan đến giao dịch quốc tế hoặc các giao dịch tài chính khác. Cả hai ngân hàng phải ghi lại số tiền được lưu trữ bởi một ngân hàng thay mặt cho ngân hàng khác. Thuật ngữ nostro và vostro được sử dụng để phân biệt giữa hai bộ hồ sơ kế toán được lưu giữ bởi mỗi ngân hàng. Một tài khoản nostro là thuật ngữ được sử dụng bởi ngân hàng A để tham khảo tài khoản "của chúng tôi" được giữ bởi một ngân hàng khác, ngân hàng B. Nostro có nghĩa là "của chúng tôi" và đó là một cách viết tắt để nói về "tiền của chúng tôi có trong tiền gửi tại ngân hàng của bạn" Tài khoản nostro là hồ sơ của ngân hàng có tiền đặt cọc tại ngân hàng khác. Các tài khoản này thường được sử dụng để đơn giản hóa các giao dịch thương mại và ngoại hối. Tài khoản Vostro là thuật ngữ được sử dụng bởi ngân hàng B, trong đó tiền của ngân hàng A được gửi. Vostro có nghĩa là "của bạn" và nói đến "tiền của bạn có trong tiền gửi tại ngân hàng của chúng tôi." Tài khoản vostro cũng giống như bất kỳ tài khoản khác được giữ bởi ngân hàng. Tài khoản là một khoản tiền nợ hoặc được duy trì bởi một bên thứ ba, thường là một ngân hàng khác, nhưng nó có thể là một công ty hoặc một cá nhân. Các ngân hàng ở Anh Quốc hoặc Hoa Kỳ thường có một tài khoản vostro thay mặt ngân hàng nước ngoài. Tài khoản vostro được giữ bằng tiền của quốc gia có tiền đặt cọc.

Hãy xem ví dụ. GTBank, một ngân hàng Nigeria, nhận được rất nhiều tiền được gửi đến cho khách hàng ở nhà từ Mỹ dưới hình thức chuyển tiền. Vì GTBank không có mặt tại Hoa Kỳ, nên nó ký một hợp đồng với Citibank, nơi nó có một tài khoản mở từ xa cho GTBank bằng đô la Mỹ. Bằng cách này, số tiền mà khách hàng và doanh nghiệp Hoa Kỳ gửi cho người giữ tài khoản GTBank tại Nigeria sẽ được gửi vào tài khoản mà GTBank có với Citibank. Khoản tiền gửi này sẽ được Citibank chuyển qua SWIFT đến tài khoản USD của GTBank tại Nigeria. GTBank nhận được các khoản tiền bằng đô la, chuyển đổi nó thành tiền tệ địa phương i. e. naira, và gửi nó vào tài khoản địa phương của người nhận. Theo quan điểm của GTBank, tài khoản USD của ngân hàng Citibank là tài khoản Nostro. Theo quan điểm của Citibank, họ đang nắm giữ một tài khoản Vostro cho GTBank bằng đô la Mỹ. Đối với cả hai tài khoản nostro và vostro, ngân hàng trong nước i. e. ngân hàng đang giữ tài khoản, hoạt động như người chăm sóc cho tài khoản và đôi khi được gọi là ngân hàng "facilitator". Tài khoản Nostro có số dư nợ được coi là tài sản tiền mặt.Ngược lại, các tài khoản vostro với số dư tín dụng được coi là nợ. Kế toán trên máy vi tính cho phép dễ dàng kết hợp các tài khoản nostro và vostro bằng cách sử dụng dấu hiệu "+" hoặc "-" trong hệ thống kế toán tương ứng của ngân hàng.

3. Vai trò tài khoản Vostro hiện nay

Tài khoản Vostro có vai trò quan trọng trong hoạt động thanh toán quốc tế giữa các ngân hàng. Tài khoản Vostro giúp ngân hàng nước ngoài có thể gửi tiền cho ngân hàng trong nước mà không cần mở tài khoản tại địa phương. Tài khoản Vostro cũng giúp ngân hàng trong nước có thể nhận được các lệnh giao dịch từ ngân hàng nước ngoài và xử lý chúng một cách nhanh chóng và tiện lợi. Tài khoản Vostro cũng là một phần của hệ thống bù trừ và chuyển tiền quốc tế cụ thể như sau:

- Tài khoản Vostro có vai trò quan trọng trong hoạt động thanh toán quốc tế giữa các ngân hàng: Đây là một loại tài khoản mà một ngân hàng trong nước mở cho một ngân hàng nước ngoài để giữ tiền gửi không kỳ hạn bằng nội tệ hoặc ngoại tệ. Tài khoản này giúp các ngân hàng có thể thực hiện các giao dịch quốc tế một cách an toàn và hiệu quả, bởi vì họ không cần phải quy đổi ngoại tệ hoặc tuân thủ các quy định pháp lý của các quốc gia khác nhau. Tài khoản Vostro cũng là một công cụ để ngân hàng trong nước quản lý rủi ro và kiểm soát số dư của mình.

- Tài khoản Vostro giúp ngân hàng nước ngoài có thể gửi tiền cho ngân hàng trong nước mà không cần mở tài khoản tại địa phương: Đây là một lợi ích lớn cho ngân hàng nước ngoài, bởi vì họ có thể tiết kiệm chi phí và thời gian khi muốn gửi tiền cho các đối tác trong nước. Họ chỉ cần chuyển tiền vào tài khoản Vostro của họ tại ngân hàng trong nước, và ngân hàng này sẽ chuyển tiền cho người nhận theo yêu cầu. Ngân hàng nước ngoài không cần phải lo lắng về việc mở tài khoản, duy trì số dư, hoặc tuân thủ các quy định của quốc gia nhận tiền.

- Tài khoản Vostro cũng giúp ngân hàng trong nước có thể nhận được các lệnh giao dịch từ ngân hàng nước ngoài và xử lý chúng một cách nhanh chóng và tiện lợi: Đây là một lợi ích khác cho ngân hàng trong nước, bởi vì họ có thể nhận được các lệnh giao dịch từ ngân hàng nước ngoài mà không cần phải có tài khoản tại ngân hàng này. Họ chỉ cần kiểm tra số dư của tài khoản Vostro của họ, và xử lý các lệnh giao dịch theo yêu cầu. Ngân hàng trong nước không cần phải lo lắng về việc chuyển tiền, thu phí, hoặc tuân thủ các quy định của quốc gia gửi tiền.

- Tài khoản Vostro cũng là một phần của hệ thống bù trừ và chuyển tiền quốc tế: Đây là một hệ thống mà các ngân hàng sử dụng để thanh toán cho nhau khi có các giao dịch quốc tế. Thay vì phải chuyển tiền qua từng ngân hàng, các ngân hàng có thể sử dụng tài khoản Vostro của họ để bù trừ số dư với nhau. Ví dụ, nếu ngân hàng A ở Việt Nam muốn gửi 100 USD cho ngân hàng B ở Mỹ, và ngân hàng C ở Mỹ muốn gửi 100 USD cho ngân hàng D ở Việt Nam, thì họ có thể sử dụng tài khoản Vostro của họ để bù trừ số dư với nhau. Ngân hàng A sẽ chuyển 100 USD vào tài khoản Vostro của họ tại ngân hàng C, và ngân hàng C sẽ chuyển 100 USD vào tài khoản Vostro của họ tại ngân hàng B. Ngược lại, ngân hàng D sẽ chuyển 100 USD vào tài khoản Vostro của họ tại ngân hàng B, và ngân hàng B sẽ chuyển 100 USD vào tài khoản Vostro của họ tại ngân hàng C. Như vậy, các giao dịch được hoàn thành mà không cần phải chuyển tiền qua từng ngân hàng.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung bài viết sau của Luật Minh Khuê để nắm được quy định pháp luật về vấn đề này: So sánh cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi khác nhau như thế nào? và Cổ phiếu ưu đãi dự phần (PARTICIPATING PREFERRED STOCK) là gì?

4. Một số thuật ngữ khác liên quan đến tài khoản thường dùng

4.1 Đối chiếu tài khoản là gì?

Đối chiếu tài khoản (ACCOUNT RECONCILEMENT) là dịch vụ quản lý tiền mặt cho các khách hàng doanh nghiệp. Thường khách hàng nhận được một bản liệt kê bằng giấy hay bằng điện tử các séc đã trả, các séc chưa thanh toán, và các số dư tài khoản tính đến thời điểm đó. Dịch vụ này làm giảm các chi phí văn phòng của Công ty, và còn hoạt động như kiểm toán bên ngoài trên khoản thu-chi các quỹ.

4.2 Hoạt động của tài khoản là gì?

Hoạt động của tài khoản (ACCOUNT ACTIVITY) là số tiền gửi, tiền rút ra, tín dụng có lãi của các số dư tiền gửi, và các khoản lệ phí dịch vụ theo tài khoản séc hay tài khoản tiết kiệm trong một thời hạn cụ thể. Tất cả các hoạt động này được tổng hợp trên báo cáo tài khoản.

4.3 Chuyển qua điện thoại/Qua tài khoản là gì?

Chuyển qua điện thoại/Qua tài khoản (TELEPHONE TRANSFER) là chuyển số dư tài khoản từ một tài khoản này sang một tài khoản khác, hoặc từ người thanh toán sang người nhận được thực hiện thông qua lệnh điện thoại, thay vì bản ủy quyền hay công cụ truyền thống. Những tài khoản được ghi nợ có thể là tài khoản séc, tài khoản tiết kiệm, hoặc nếu tối đa ba giao dịch điện thoại trong một tháng, là ghi nợ tài khoản tiền gửi của thị trường tiền tệ.

Trên đây là tư vấn của luật Minh Khuê về vấn đề "Tài khoản Vostro (VOSTRO ACCOUNT) là gì ?" Mong rằng bài viết trên của chúng tôi sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Bạn đọc nếu có bất kỳ thắc mắc nào vui lòng liên hệ tổng đài 19006162 của chúng tôi để được tư vấn trực tiếp, giải đáp thắc mắc một cách nhanh chóng và kịp thời. Quý khách hàng có yêu cầu báo giá dịch vụ tư vấn vui lòng gửi yêu cầu về địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Cảm ơn bạn đọc đã quan tâm theo dõi nội dung tư vấn của chúng tôi. Xin trân trọng cảm ơn quý khách.