Trong đời sống xã hội, việc nhận quà tặng hoặc thừa kế tài sản từ người thân, bạn bè hay các cá nhân, tổ chức khác là điều diễn ra khá phổ biến. Những tài sản này có thể là tiền, bất động sản, cổ phiếu, phần vốn góp hoặc các tài sản có giá trị khác. Theo quy định của pháp luật thuế hiện hành, một số khoản thu nhập từ quà tặng và thừa kế có thể phải chịu thuế thu nhập cá nhân. Vì vậy, việc hiểu rõ cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản thu nhập này là cần thiết để cá nhân thực hiện đúng nghĩa vụ thuế theo quy định. Bên cạnh đó, việc nắm rõ các quy định liên quan còn giúp người nhận tài sản chủ động hơn trong quá trình kê khai, thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước cũng như tránh những sai sót hoặc vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện thủ tục liên quan.
1. Cá nhân không cư trú là gì?
Theo khoản 2 Điều 2 Luật thuế thu nhập cá nhân 2025, cá nhân không cư trú là người không đáp ứng các điều kiện để được xác định là cá nhân cư trú tại Việt Nam. Việc xác định tình trạng cư trú có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định phương pháp tính thuế và nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân đối với từng đối tượng. Các tiêu chí được xem xét bao gồm thời gian hiện diện tại Việt Nam và nơi ở thường xuyên của cá nhân.
- Không có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục
Một trong những căn cứ quan trọng để xác định tình trạng cư trú của cá nhân là thời gian có mặt tại Việt Nam. Theo đó, cá nhân được xem là cá nhân cư trú khi có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc tính trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam. Vì vậy, nếu cá nhân không đáp ứng điều kiện về thời gian hiện diện này, tức là tổng số ngày có mặt tại Việt Nam dưới 183 ngày theo các khoảng thời gian nêu trên, thì cá nhân đó được xem là không đáp ứng tiêu chí về thời gian cư trú.
Tiêu chí này giúp xác định mức độ gắn bó thực tế của cá nhân với lãnh thổ Việt Nam. Những người chỉ có mặt trong thời gian ngắn, mang tính tạm thời hoặc không thường xuyên thường được xếp vào nhóm cá nhân không cư trú.
- Không có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam
Ngoài yếu tố thời gian hiện diện, việc xác định cá nhân cư trú còn căn cứ vào nơi ở thường xuyên tại Việt Nam. Nơi ở thường xuyên có thể được xác định thông qua đăng ký thường trú hoặc thông qua nhà thuê để ở tại Việt Nam theo hợp đồng thuê có thời hạn. Nếu cá nhân không có đăng ký thường trú tại Việt Nam và cũng không có nhà thuê để ở với thời hạn theo quy định, thì cá nhân đó không đáp ứng tiêu chí về nơi ở thường xuyên.
Tiêu chí này phản ánh mối liên hệ ổn định của cá nhân với Việt Nam về mặt sinh sống. Khi cá nhân không có nơi ở thường xuyên, điều đó cho thấy việc sinh sống tại Việt Nam không mang tính lâu dài hoặc ổn định, từ đó được xem là một dấu hiệu để xác định cá nhân không cư trú.
Từ hai tiêu chí trên có thể xác định rằng cá nhân không cư trú là người không đáp ứng điều kiện về thời gian có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên hoặc không có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, qua đó làm cơ sở để áp dụng phương thức tính thuế thu nhập cá nhân phù hợp đối với đối tượng này. 📄
2. Cách tính thuế TNCN từ kinh doanh đối với cá nhân không cư trú theo quy định mới nhất
Theo Điều 20 Luật thuế thu nhập cá nhân năm 2025, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của cá nhân không cư trú được xác định dựa trên doanh thu từ hoạt động kinh doanh và thuế suất tương ứng với từng loại hình hoạt động.
Trước hết, thuế thu nhập cá nhân phải nộp được xác định theo công thức sau:
Thuế thu nhập cá nhân phải nộp = Doanh thu từ hoạt động kinh doanh × Thuế suất
Trong đó: doanh thu từ hoạt động kinh doanh được hiểu là toàn bộ số tiền mà cá nhân không cư trú nhận được từ hoạt động bán hàng hóa, gia công hoặc cung ứng dịch vụ. Doanh thu này bao gồm cả các khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cá nhân được hưởng trong quá trình kinh doanh, không phụ thuộc vào việc khoản tiền đó đã được thanh toán hay chưa. Ngoài ra, doanh thu còn bao gồm cả các khoản chi phí do bên mua hàng hóa hoặc dịch vụ trả thay cho cá nhân không cư trú mà cá nhân đó không phải hoàn trả.
Trường hợp hợp đồng thỏa thuận giữa các bên không bao gồm thuế thu nhập cá nhân, doanh thu dùng để tính thuế phải được quy đổi. Khi đó, doanh thu tính thuế được xác định là toàn bộ số tiền mà cá nhân không cư trú nhận được dưới bất kỳ hình thức nào từ việc cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ tại Việt Nam, không phụ thuộc vào địa điểm thực hiện các hoạt động kinh doanh.
Mức thuế suất áp dụng đối với từng loại hoạt động kinh doanh của cá nhân không cư trú được quy định như sau:
- Phân phối, cung cấp hàng hóa: áp dụng thuế suất 1% trên doanh thu.
- Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: áp dụng thuế suất 5% trên doanh thu.
- Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa hoặc xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: áp dụng thuế suất 2% trên doanh thu.
- Hoạt động cung cấp sản phẩm và dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí như trò chơi điện tử, phim số, ảnh số, nhạc số, quảng cáo: áp dụng thuế suất 5% trên doanh thu.
- Các hoạt động kinh doanh khác: áp dụng thuế suất 2% trên doanh thu.
Như vậy, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân không cư trú được xác định trực tiếp trên doanh thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, đồng thời áp dụng mức thuế suất tương ứng với từng loại hình kinh doanh để xác định số thuế phải nộp.
3. Thời điểm xác định thu nhập tính thuế đối với cá nhân không cư trú được xác định khi nào?
Theo khoản 1 Điều 28 Luật thuế thu nhập cá nhân 2025, thời điểm xác định thu nhập tính thuế đối với thu nhập của cá nhân không cư trú từ hoạt động kinh doanh được xác định dựa trên thời điểm phát sinh thu nhập trong quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh. Việc xác định đúng thời điểm này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định nghĩa vụ thuế cũng như thời điểm kê khai và nộp thuế của cá nhân.
Cụ thể, thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm cá nhân không cư trú nhận được thu nhập hoặc thời điểm xuất hóa đơn bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Điều này có nghĩa là khi cá nhân không cư trú nhận được khoản tiền từ hoạt động kinh doanh hoặc khi việc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ được xác nhận thông qua việc lập hóa đơn thì thu nhập được xem là đã phát sinh và trở thành căn cứ để xác định thu nhập tính thuế.
Việc xác định thời điểm phát sinh thu nhập theo một trong hai căn cứ trên giúp phản ánh đúng bản chất của hoạt động kinh doanh. Trong nhiều trường hợp, việc nhận tiền và việc xuất hóa đơn có thể diễn ra vào các thời điểm khác nhau, do đó quy định này tạo cơ sở để xác định thu nhập phát sinh một cách rõ ràng và phù hợp với thực tế hoạt động kinh doanh.
Thông qua việc xác định thời điểm nhận thu nhập hoặc thời điểm xuất hóa đơn, cơ quan quản lý thuế có thể xác định chính xác thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế đối với cá nhân không cư trú, từ đó bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ thuế được đầy đủ và minh bạch. 📄
Kết luận
Quy định về thuế thu nhập cá nhân đối với quà tặng và tài sản thừa kế được xây dựng nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong việc quản lý các khoản thu nhập phát sinh của cá nhân trong xã hội. Thông qua việc xác định các loại tài sản thuộc diện chịu thuế, mức giá trị phải chịu thuế cũng như những trường hợp được miễn thuế, pháp luật đã tạo ra cơ sở pháp lý rõ ràng để cá nhân thực hiện nghĩa vụ tài chính một cách đầy đủ và đúng quy định. Đồng thời, các quy định này cũng thể hiện tính nhân văn của chính sách thuế khi cho phép miễn thuế đối với những tài sản được tặng cho hoặc thừa kế giữa những người có quan hệ thân thích như vợ chồng, cha mẹ và con cái, ông bà và cháu hoặc anh chị em ruột. Việc hiểu và áp dụng đúng cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với quà tặng và thừa kế không chỉ giúp cá nhân bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình mà còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, từ đó xây dựng một hệ thống quản lý thuế minh bạch, hiệu quả và phù hợp với sự phát triển của đời sống kinh tế – xã hội.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
