Tìm hiểu về phiên tòa xét xử các thủ lĩnh Khơ Me Đỏ phạm tội ác chiến tranh

Khái quát về các giai đoạn lịch sử của Campuchia

Cămpuchia, một quốc gia Đông Nam Á, từ năm 1863 cũng giống như Việt Nam, rơi vào cảnh môt đất nước chịu ách thống trị của thực dân, đế quốc Pháp. Từ năm 1940 đến năm 1945 lại bị Nhật chiếm đóng. Nền độc lập của Cămpuchia được thiết lập cùng thời điểm với Việt Nam và Lào. Trong những năm từ năm 1945 đến năm 1954, Cămpuchia Cùng với Việt Nam và Lào tiến hành cuộc kháng chiến một cách thắng lợi chống lại âm mưu của đề quốc Pháp hòng đặt ách thống trị lên các nước Đông Dương, nhưng sau đó lại cùng nhau kháng chiến chống lại sự xâm lược của đế quốc Mĩ.

Ngày 17.4.1975 quân và dân Cămpuchia giải phóng Phnôm Pênh, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, nhưng nhân dân Cămpuchia, nhất là ở Thủ đô Phnôm Pênh, chưa kịp ăn mừng cuộc kháng chiến chống Mỹ thắng lợi thì tập đoàn phản động Khơ Me Đỏ với thủ lĩnh là Pôn Pôt, lêng Xari chiếm lại được Phnôm Pênh, thực hiện chính sách diệt chủng đối với chính nhân dân mình. Tập đoàn Khơ Me Đỏ dưới sự chỉ đạo, điều hành trực tiếp của Pôn Pôt, lêng Xari đuổi hết những người dân vô tội ra khỏi Phnôm Pênh. Từ đây, bắt đầu một giai đoạn khủng kiếp nhất trong lịch sử đất nước Cămpuchia, cả một dân tộc bị đầy đọa trong điều kiện của một thứ lao động khổ sai, còn tồi tệ tàn bạo hơn cả thời trung cổ. Khơ Me Đỏ tha hồ đánh đập, hành hạ, tàn sát những người dân vô tội và kết quả là hàng triệu người dân trong 4 năm cầm quyền của Khơ Me Đỏ từ năm 1975 đến năm 1979 đã bị sát hại, chỉ sọ người thôi đã có thể chất thành núi.

Đầu năm 1979, với sự giúp đỡ của quân tình nguyện Việt Nam, nhân dân Cămpuchia trong cả nước đã vùng dậy lật đổi tập đoàn Khơ Me Đỏ man rợ. Ngay trong năm 1979 một Toà án nhân dân cách mạng đã được thành lập để xét xử những tên thủ lĩnh Khơ Me Đỏ - Pôn Pôt và lêng Xari.

Trong chiến tranh thế giới lần thứ II (1939-1948) trùm phát xít Hitle đã phạm tội diệt chủng đổi với nhiều dân tộc châu Âu (Xlavơ, Do Thái) và đã bị Toà án quân sự quốc tế Nuyrembe xét xử theo tội phạm này trên cơ sở Điều ước quốc tế về Toà án quân sự quốc tế. Trong chiến tranh xâm lược Việt Nam, đế quốc Mĩ cũng đã bị Toà án Bectơrăng

Xét xử của Toà án

Rutxen - Toà án lương tri nhân loại tiến bộ xét xử phạm tội diệt chủng đối với nhân dân Việt Nam. Cơ sở pháp lí cho việc xét xử tập đoàn Pôn Pôt - lêng Xari là Công ước quốc tế về tội diệt chủng ngày 09.12.1948. Theo Công ước này diệt chủng là "hành ví tiêu diệt một bộ phận hay toàn cộng đồng người theo các dấu hiệu về dân tộc, nòi giống, tôn giáo hoặc chính trị (giết thành viên cộng đồng, xâm phạm nghiêm trọng đến sự toàn vẹn về thể chất hoặc tính thần của thành viên cộng đồng, tạo ra những điều kiện sống làm hao mồn dần dẫn đến tiêu diệt từng cộng đồng đó, kể cả việc ngăn cần sự sinh để tự nhiên của họ, cưỡng bức trẻ em của những người trong cộng đồng này sang một cộng đồng khác". Công ước còn chỉ rõ: “tội diệt chúng dù xảy ra với bất kì lí do nào, người phạm tội với tư cách là cá nhân hay đại diện cho nhà nước, là kê thực hiện, chủ trương, cổ vũ, bao che đều bị trừng trị tại nước đã xây ra nạn diệt chủng hoặc trước một Toà án quốc tế.

Tập đoàn Pôn Pôt - lêng Xari đích thị đã phạm vào tội diệt chủng đối với chính nhân dân nước mình - nhân dân Khơ Me. Sau nhiều ngày tranh tụng, trước những bằng chứng chặt chẽ, tội ác diệt chủng của chúng đã được phơi bày. Cuối cùng, ngày 19.8.1979, Toà án họp phiên cuối cùng và đã tuyên án tử hình vắng mặt đối với cả hai tên Pôn Pôt và lêng Xari.

Chính sách tiêu diệt người Việt

Thẩm phán Nil Nonn chủ trì phiên tòa tuyên đọc phán quyết, khẳng định chế độ Khmer Đỏ đã có chính sách tiêu diệt người Chăm và người Việt Nam để "tạo ra một xã hội vô thần và thuần nhất không phân chia giai cấp".

Phán quyết phạm tội diệt chủng cũng được tòa ECCC tuyên với hai cựu thành viên cấp cao còn sống của Khmer Đỏ là ông Nuon Chea, 92 tuổi và ông Khieu Samphan, 87 tuổi.

Ông Nuon Chea phạm tội diệt chủng với người Chăm và người Việt Nam, còn ông Khieu Samphan phạm tội diệt chủng với người Việt Nam.

Hai ông Nuon Chea và Khieu Samphan hiện cũng đang thụ án tù chung thân vì các tội ác chống lại loài người từng được tuyên trong phiên tòa lần trước, năm 2014.

Với tội diệt chủng lần này, hình phạt cho mỗi người là một án tù chung thân khác nữa, và tòa đã gộp hai án này thành một.

Ở phiên tòa năm 2014, cả hai ông này từng phủ nhận trách nhiệm liên quan tới các hành vi tàn bạo của Khmer Đỏ, mặc dù họ đã là những lãnh đạo cấp cao nhất trong chế độ ấy.

Ông Nuon Chea, còn được biết với tên gọi "người anh em số hai", là cánh tay phải của trùm độc tài đã chết Pol Pot. Trong khi đó, theo thẩm phán Nil Nonn, ông Khieu Samphan từng là cựu chủ tịch nước trong Nhà nước Campuchia dân chủ.

Đã có ít nhất 1,7 triệu người chết vì đói, bị tra tấn (rút bỏ móng tay móng chân, dùng túi nhựa chẹn cho ngạt thở), hành quyết hoặc lao động khổ sai (bắt đi xây dựng các hồ, đập thủy điện) trong suốt 4 năm chế độ Khmer Đỏ nắm quyền, từ 1975-1979.

Ngoài ra, những người Hồi giáo bị bắt ép ăn thịt heo, các viên chức bị chích điện.

Theo giới quan sát, với những thành viên còn sót lại của chế độ diệt chủng Khmer Đỏ nay đều đã lớn tuổi, phiên tòa ngày 16-11 rất có thể sẽ là phiên tòa cuối cùng xét xử những kẻ gây ra tội ác kinh hoàng một thời.

Dù vậy, với những người như bà Iam Yen, 52 tuổi, một nhân chứng từng phải trình bày lời khai trước tòa về những năm tháng bị giam trong một trại trẻ em dưới thời Khmer Đỏ, sự việc có thể đã kết thúc, nhưng với bà, "sẽ mãi mãi bà chẳng thể nào có được sự bình yên".

Hành trình kết án

Trong hơn một thập kỷ qua, kể từ khi thành lập năm 2005, theo báo New York Times, Tòa án ECCC đã phải thẩm duyệt qua hàng trăm ngàn trang hồ sơ, triệu tập hàng trăm nhân chứng và lắng nghe chi tiết về cách thức chế độ diệt chủng Khmer Đỏ vận hành những cánh đồng chết của chúng.

Toàn bộ quá trình đó đã tiêu tốn hơn 300 triệu USD.

Dù vậy tới nay ECCC cũng mới chỉ tuyên án được 3 chỉ huy cao cấp của Khmer Đỏ với những tội ác chống lại loài người là các ông Nuon Chea, Khieu Samphan và Kaing Guek Eav. Chỉ 5 chỉ huy cấp cao của Khmer Đỏ bị bắt và đưa ra xét xử.

Tuy nhiên do quá trình thụ lý quá lâu nên hai bị cáo lớn tuổi khác là Ta Mok và Ieng Sary đã chết khi tòa chưa tuyên án. Trùm thủ lĩnh Pol Pot chết năm 1998. Ngoài ra cũng đã có 4 cựu quan chức khác của Khmer Đỏ bị kết án trong hai phiên tòa khác do ECCC giải quyết.

Sau phán quyết ngày 16-11 của ECCC, Thủ tướng Campuchia Hun Sen bày tỏ rõ quan điểm ông muốn dừng lại công tác xét xử này.

Tuy nhiên cũng có những ý kiến khác muốn ECCC tiếp tục đưa ra công lý nhiều cựu quan chức cấp thấp hơn của Khmer Đỏ, bởi họ tin đó mới chính là những đối tượng từng thực thi các tội ác khủng khiếp nhất của chế độ diệt chủng

Cả bốn bị can đều bị cáo buộc các tội diệt chủng, tội ác chống lại loài người và tội ác chiến tranh trong thời gian cầm quyền từ năm 1975-1979 của chế độ Campuchia Dân chủ. Đây là phiên xử đối với các bị cáo nằm trong hồ sơ số 002. Hồ sơ số 001 xét xử bị cáo Kaing Guek Eav (biệt danh là Duch), Giám đốc nhà tù Tuol Sleng két tiếng, kẻ đã bị tòa tuyên án 35 năm tù giam vào tháng 7/2010.

Cho đến nay, cả bốn bị cáo đều phủ nhận trách nhiệm của mình và dư luận cho rằng phiên tòa sẽ kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Có nhiều ý kiến lo ngại rằng do tuổi đã quá cao (Nuon Chea - 86 tuổi, Khieu Samphan - 80 tuổi, Ieng Sary - 86 tuổi và Ieng Thirith - 79 tuổi), có thể các bị cáo sẽ qua đời trước khi bản án được tuyên.

Trước đó, ngày 14/6, Liên hợp quốc đã bác bỏ những cáo buộc cho rằng tổ chức quốc tế này đã chỉ đạo và can thiệp vào công việc của các nhân viên điều tra và thẩm phán của Tòa án xét xử tội ác Khmer Đỏ (ECCC) ở Campuchia.

Phát ngôn viên của Tổng Thư ký Liên hợp quốc, ông Martin Nesirky khẳng định Liên hợp quốc đề cao nguyên tắc cơ bản là ủng hộ tính độc lập của ECCC tại Campuchia cũng như các tòa án ở các nước khác.

Các nhân viên điều tra và công tố viên thuộc tòa này phải được phép hoạt động tự do và không có sự can thiệp của Chính phủ Hoàng gia Campuchia, Liên hợp quốc, các nước tài trợ và các tổ chức xã hội.

Liên hợp quốc khẳng định "vụ xét xử những kẻ tội phạm này sẽ có ý nghĩa quốc tế thực sự và thu hút sự ủng hộ mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế".

Theo một thỏa thuận giữa Liên hợp quốc và Campuchia, ECCC được thành lập như một tòa án độc lập và sử dụng các nhân viên điều tra, thẩm phán người Campuchia và nước ngoài để xét xử những kẻ chịu trách nhiệm lớn nhất, đã phạm các tội ác diệt chủng trong giai đoạn 1975-1979, sát hại hơn 2 triệu dân thường Campuchia./.

Các tội ác trong vụ án 002/02

Hai cựu thủ lĩnh Khmer Đỏ bị kết án trong vụ án 002/02 vì đã tham gia một loạt tội ác như dùng nhục hình tra tấn và giết người tại các trung tâm an ninh và các khu vực hành quyết, cưỡng ép hôn nhân và cưỡng hiếp, tội diệt chủng cộng đồng người Chăm theo đạo Hồi và người Việt Nam.

Cùng với đó, hai ông Nuon Chea và Khieu Samphan còn vi phạm Công ước Geneva vì chính sách tra tấn, giết hại quân nhân và người dân Việt Nam.