Mục lục bài viết

1. Tội danh lừa đảo chiếm đoạt tài sản?

Thưa luật sư, Tôi có một việc nhờ luật Minh Khuê tư vấn như sau: Tôi quen một người được 2 năm. Anh ta làm trong một cơ quan nửa tư nhân, nửa nhà nước. Cách đây gần một năm anh ta có vay tiền mặt của tôi khoảng 100 triệu đồng.

Anh ta nói với tôi là tiền lương hàng tháng anh ta được khoảng từ 15 triệu đến 17 triệu, hàng tháng anh ta sẽ trả tiền tôi bằng tiền lương và đưa thẻ ATM (cung cấp số tài khoản) cho tôi để hàng tháng tôi tự rút tiền trừ vào tiền vay. Lúc đầu tôi không tin nhưng anh ta đã cho tôi xem tin nhắn tiền lương hàng tháng báo trên điện thoại và anh ta chuyển cả tin nhắn báo tiền lương hàng tháng sang điện thoại của tôi. Thấy vậy tôi tin tưởng anh ta nên tôi đồng ý cho anh ta mượn tiền. Sau một tháng đầu tiên anh ta mượn tiền đến ngày 15 tôi ra rút tiền nhưng máy báo sai mật khẩu, tôi đã gọi điện cho anh ta thì anh ta lại cung cấp cho tôi số mật khẩu khác và tôi cũng đã mở được. Nhưng trong tài khoản lại không có đồng nào.

Cho đến nay tôi đòi tiền anh ta anh ta toàn chặn số điện thoại của tôi và tôi có dùng nhiều số điện thoại khác gọi thì anh ta có nghe máy rồi nói hẹn gặp tôi nói chuyện. Xong anh ta lại không thèm gặp nói chuyện. Xin hỏi luật sư trường hợp của tôi có đủ điều kiện để khởi kiện anh ta: "tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản" được không?.

Xin chân thành cảm ơn!

Trả lời:

Căn cứ Điều 174 Bộ luật hình sự năm 2015

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản thể hiện như sau:

Về hành vi: Dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản

- Dùng thủ đoạn gian dối là đưa ra thông tin giả (không đúng sự thật) nhưng làm cho người khác tin đó là thật và giao tài sản cho người phạm tội. Việc đưa ra thông tin giả có thể bằng nhiều cách khác nhau như bằng lời nói, bằng chữ viết (viết thư), bằng hành động …

Có thể thấy, trong trường hợp của bạn, người vay tiền đã đưa ra những thông tin là lương làm việc từ 15-17 triệu đồng và đưa thẻ ATM cho bạn để bạn tin tưởng và cho người đó vay tiền, bạn có đi rút tiền nhưng trong tài khoản không có số dư, sau khi vay được tiền thì người vay chặn số điện thoại của bạn và không trả lời về vấn đề trả tiền bạn đồng thời số tiền vay là 100 triệu hoàn toàn đủ điều kiện theo quy định tại Điều 174 Bộ luật hình sự năm 2015. Từ các dữ liệu như trên, bạn hoàn toàn có quyền tố giác người vay lên Tòa án nhân dân quận, huyện nơi người đó cư trú về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

2. Tư vấn về lừa đảo chiếm đoạt tài sản?

Kính chào Luật Sư, Em 34 tuổi đã có chồng và 2 con (bé 8 tuổi và 20 tháng tuổi). Cả 2 vợ chồng đều làm việc tại Bưu Điện ở xã, thu nhập cả 2 khoảng 3 triệu đồng/ tháng.
Đầu năm 2006, cha em bị tai nạn giao thông chấn thương sọ não. Em có đi vay tiền của nhiều người số tiền trên 100 triệu đồng lãi suất 5.000 đ/1 triệu đồng/ 1 ngày để lo điều trị cho cha, từ đó em cứ đi hỏi vốn để đóng lãi, nếu lãi không đóng là nhập vào vốn. Năm 2008, cha em bán đất nền nhà được 120 triệu cho em trả nợ nhưng không đủ. Từ năm 2014, em đi vay tiền của nhiều chủ nợ ( vay vốn để đóng lãi và trả cho vài chủ nợ cũ) trong đó có 5 chủ nợ là cho tiền ngày,lãi suất 5.000 đ/1 triệu đồng/ 1 ngày,vay hôm trước là hôm sau trả lại tiền vốn và tiền lãi. Khi đi vay em nói là vay tiền về cho người khác vay lại để trả nợ đáo hạn ngân hàng, nhưng thực tế số tiền vay đó em đem về đóng lãi và trả vốn cho các chủ nợ. Ngày sau vay cao hơn ngày trước, vì số tiền lãi tăng lên rất nhanh,1 vài lần đầu thì em nhận tiền viết giấy ký nhận mượn tiền. Sau đó,hàng ngày khoảng 7 giờ sáng là em giao dịch qua điện thoại với các chủ nợ số tiền cần vay. Khoảng 9 giờ em nhờ chồng đi viết giấy, nhận tiền đem về giao cho em rồi chồng em đi làm, em sắp xếp lại tiền và tính tiền lãi để trả vốn và lãi cho số tiền vay của ngày trước rồi để vào trong giỏ, chiều khoảng 3 giờ 30 em nhờ chồng đem giỏ tiền đi trả. Số tiền vay càng lúc càng tăng vì một ngày phải đóng lãi gần 20 triệu, lúc đó em không biết làm sao lỡ phóng lao thì phải theo lao sợ đỗ bể ra thì bị mất việc làm không có tiền trả nợ, con còn nhỏ không ai nuôi dạy và sợ ảnh hưởng đến xã đảng bộ vì em là cán bộ quy hoạch của xã nhiệm kỳ 2015-2020.
Vì số tiền tăng theo cấp số nhân nên các chủ nợ không có cho em vay tiếp nên em không còn khả năng trả nợ. Chiều ngày 04/02/2018 em không vay được tiền nên tuyên bố vỡ nợ.Hiện tại số nợ em thiếu khoảng 8 tỷ, nhưng thực tế em đã đóng lãi trên 8 tỷ.
Khoảng 18 giờ ngày 04/02/2018, vợ chồng em qua nhà chủ nợ trình bày sự việc, chủ nợ hâm dọa nếu không trả sẽ thuê xã hội đen xử và không cho vợ chồng em bước ra khỏi cửa, nếu không trả chủ nợ quen bạn làm ở tỉnh rất nhiều chỉ cần bỏ ra khoảng 50 triệu là chồng em ngồi tù suốt đời và bắt vợ chồng em phải viết giấy cam kết bán đất trả nợ ( đất ruộng của cha mẹ ruột em) thì mới cho ra về, trong lúc hoảng sợ vì không tiền trả nợ và bị hâm dọa nên vợ chồng em đã viết giấy theo lời đọc của các chủ nợ. Ngày 10/02/2018, công an huyện mời vợ chồng em lấy lời khai và yêu cầu em về kê toàn bộ số tiền vay cũng như số tiền lãi đã đóng cho các chủ đã làm đơn thưa, 2 ngày sau em đem nộp cho công an huyện. Ngày 12/3/2018, phòng PC 44 công an tỉnh mời vợ chồng em lên lấy lời khai, yêu cầu em về kê khai toàn bộ số tiền nợ và lãi đã đóng cho các chủ nợ, ngày 23/3/2015 em nộp toàn bộ bảng kê cũng như sổ nợ (photo) của em ghi cho điều tra viên. Ngày 01/4/2018, điều tra viên mời em lên trao đổi 1 số vấn đề về các bảng kê, rồi nói khi nào cần sẽ liên hệ, nhưng đến nay vẫn không thấy gì. Em đang hoang mang lo sợ, bên chồng thì ruồng bỏ, vợ chồng cũng không được hạnh phúc, con thì còn nhỏ,dư luận xã hội rất độc, nhiều lúc em định tự tử nhưng nếu em chết thì không có ai hiểu được sự việc như thế nào nên em cố gắng sống, bình tĩnh để vượt qua.
Luật Sư cho em hỏi :
- Đây là án hình sự hay dân sự? Em không biết em có bị khép vào tội lừa đảo hay không? Em muốn đi TP.HCM tìm việc làm có thu nhập cao hơn để trả nợ không biết có đi được hay không? lúc nào cũng lo sợ không biết bị mời làm việc lúc nào?
- Chồng em là người viết giấy vay tiền, nhận giỏ tiền mà chủ nợ đã để sẵn đem về cho em rồi chiều lấy giỏ tiền em đã để sẵn trả cho chủ nợ, nhưng thực tế em là người giao dịch và tính toán lời lãi ra sao, trả ai như thế nào chỉ có em mới biết. Vậy chồng em có bị phạm tội gì không?
- Gia đình cha mẹ ruột em có bị ảnh hưởng gì không? Cha mẹ chỉ có 5 công đất ruộng và nhà cấp 4 đang ở? Hiện tại cha em còn nợ ngân hàng nông nghiệp 100 triệu đồng, nợ ngân hàng chính sách khoảng 60 triệu đồng tiền vay sinh viên lúc em và em trai đi học đại học.
Em chân thành cám ơn Luật Sư!
Người gửi: P.T.H

>> Luật sư tư vấn luật hình sự trực tuyến, gọi: 1900.6162

Trả lời:

Yêu cầu thứ nhất: Theo như nội dung thư mà bạn trình bày thì bạn có vay tiền của các chủ nợ và hàng ngày có tiến hành việc trả lãi theo hợp đồng mà các bên đã thỏa thuận. Tuy nhiên, hiện nay, bạn đang gặp một số vấn đề khó khăn về tài chính nên chưa thể thanh toán hết các khoản vay của mình. Dựa trên các thông tin mà bạn cung cấp và đối chiếu theo Điều 174 của Bộ luật Hình sự 2015 về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Có thể thấy rằng hành vi của bạn chưa đủ điều kiện cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản bởi lẽ bạn không hề có thủ đoạn gian đối nhằm chiếm đoạt tài sản của các chủ nợ. Trong trường hợp này, bạn có nghĩa vụ trả nợ theo các quy định tại Điều 466 của Bộ luật Dân sự 2015. Có nghĩa là bạn sẽ phải trả cho các chủ nợ bằng tiền, nếu tài sản bằng vật thì phải trả vật cùng loại đúng với số lượng, chất lượng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Do đó, xét về bản chất, quan hệ vay tài sản giữa bạn và các chủ nợ chỉ đơn thuần là quan hệ dân sự và phải được giải quyết theo thủ tục giải quyết vụ án dân sự. Về vấn đề bạn có thể đi thành phố Hồ Chí Minh làm việc kiếm thêm thu nhập để trả nợ hay không là phụ thuộc vào quyết định của bản thân bạn, tuy nhiên, có thể thỏa thuận thêm với các chủ nợ để tránh việc họ cho rằng bạn bỏ trốn để trốn nợ. Bạn cũng cần lưu ý vấn đề này vì nếu chủ nợ nộp đơn khởi kiện bạn tại tòa án nhân dân để yêu cầu bạn trả nợ thì bạn sẽ phải tham gia vụ kiện này nếu vụ án được tòa thụ lý và giải quyết.

Yêu cầu thứ hai: theo như nội dung thư mà bạn trình bày thì bạn là bên vay trong hợp đồng vay đồng thời quan hệ giữa bên bạn và bên cho vay chỉ là quan hệ dân sự, chồng bạn không tham gia vào quan hệ này vì thế chồng bạn sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, nếu nghĩa vụ trả nợ được xác định là nghĩa vụ chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân thì chồng bạn cũng sẽ phải có trách nhiệm trả nợ với bạn theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình 2014.

Yêu cầu thứ ba: Bạn là người đã thành niên đồng thời trong hợp đồng vay tiền, bạn là bên vay, không có sự tham gia của bố mẹ bạn vì thế, bố mẹ bạn sẽ không phải chịu trách nhiệm trả nợ thay cho bạn.Nghĩa vụ trả nợ của bạn ( và có thể của cả chồng bạn) là hoàn toàn độc lập với tài sản của bố mẹ bạn, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Trân trọng./.

3. Tố cáo hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản?

Chào hội đồng luật sư, Gia đình em có một sự việc mong được giải đáp. Anh của em bị công an quận A bắt vì tội danh cờ bạc. Sau khi bị bắt, anh B là bạn của anh em tìm đến và giới thiệu anh C, nói rằng có thể giúp đỡ lo cho anh em ra ngoài.
Khi gặp mặt bên công an quận A để nói chuyện thì anh C để cho bạn mình là anh D đứng ra để gặp mặt gia đình em và bên công an quận A nhưng thực ra trong những người ấy không có ai là công an quận A cả. Sau khi gặp mặt xong, gia đình em cũng tin và giao tiền cho anh B,C 100 triệu vnđ và lần sau đưa thêm 50 triệu vnđ. Khi đưa tiền thì gia đình em có ghi âm lại và quay được mặt anh B, C khi cầm tiền. Nhưng sau khi cầm đủ 150 triệu thì anh C và D không làm gì cả. Chỉ cầm tiền và hứa là sẽ xong việc, đã đưa tiền cho các anh công an quận A rồi. Đến khi anh em bị khởi tố thì mới lộ ra là họ chưa hề làm gì cho anh em, họ hứa trả tiền nhưng đến nay đã 1 tháng trôi qua vẫn chưa được trả lại. Gia đình em doạ sẽ tố cáo anh B, C tội lừa đảo thì anh có đe doạ lại gia đình là sẽ không để yên cho anh em ở trong trại và sẽ cản trở việc nhà em lo liệu cho anh em. Khi được giới thiệu thì anh B có giới thiệu anh C và D làm trong bộ công an nhưng bây giờ lại quay sang bảo không biết thông tin gì về 2 người này. Anh B cũng đã tránh mặt gia đình.
Vậy bây giờ em muốn hỏi chỉ với chút ít thông tin về tên, số điện thoại và quê quán của anh B, C cộng với video và ghi âm nhận tiền thì gia đình có thể tố cáo anh B, C tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được không. Và nếu làm vậy có ảnh hưởng đến án của anh em không ạ ?
Rất mong được hội đồng giải đáp.

>> Luật sư tư vấn pháp luật Hình sự, gọi: 1900.6162

Trả lời:

Thứ nhất, Về Tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 174 Bộ luật hình sự năm 2015

Có hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản:

- Dùng thủ đoạn gian dối là đưa ra thông tin giả (không đúng sự thật) nhưng làm cho người khác tin đó là thật và giao tài sản cho người phạm tội. Việc đưa ra thông tin giả có thể bằng nhiều cách khác nhau như bằng lời nói, bằng chữ viết (viết thư), bằng hành động … (ví dụ: kẻ phạm tội nói là mượn xe đi chợ nhưng sau khi lấy được xe đem bán lấy tiền tiêu xài không trả xe cho chủ sở hữu) và bằng nhiều hình thức khác như giả vờ vay, mượn, thuê để chiếm đoạt tài sản.

Vậy có thể khẳng định anh B, anh C đủ yếu tố cấu thành về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo điểm c khoản 2 Điều 174 nêu trên.

Thứ hai Về việc gia đình bạn dùng tiền để chạy án cho người nhà thì những người có hành vi chạy án có thể phạm vào tội đưa hối lộ theo quy định tại điều 364 BLHS hiện hành như sau :

Về mặt ý chí , gia đình bạn hoàn toàn mong muốn được đưa hối lộ cho người có thẩm quyền để chạy án cho người thân của mình, tuy mong muốn này chưa đạt được nhưng về mặt ý chí và hành vi đều đã thỏa mãn tội này , do vậy gia dịnh bạn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy dịnh nêu trên .

Nếu việc chạy án cho anh của bạn ( đang bị tạm giam ) yêu cầu thì điều này sẽ ảnh hưởng đến mức án của anh bạn , nhưng nếu anh bạn không yêu cầu gia đình chạy án cho mình và không biết về việc này thì điều này sẽ không làm ảnh hưởng đến việc phán quyết của tòa án với anh bạn .

4. Tư vấn về hình phạt của tội lừa đảo qua mạng?

Thưa Luật sư, tôi có câu hỏi cần tư vấn như sau: Tôi bị lừa đảo qua mạng. Theo tìm hiểu trên mạng, tôi thấy cũng có người bị lừa giống như tôi. Tôi đã liên hệ với người này qua điện thoại và thấy thông tin của kẻ lửa đảo đúng với kẻ đã lừa tôi (với cùng loại sản phẩm, mẫu giấy bảo hành giả có ghi số imei máy, chữ ký người bán...).
Tôi muốn hỏi pháp luật quy định hành vi này vào tội gì và hai chúng tôi phải làm những gì để hắn chịu sự trừng phạt của pháp luật ?
Xin anh, chị tư vấn giúp. Tôi xin chân thành cảm ơn!
Người gửi: H.T

>> Luật sư tư vấn luật hình sự gọi số: 1900.6162

Trả lời:

Hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của bạn: mẫu bảo hành giả với tên sản phẩm và chữ ký người bán .

+ Trường hợp thứ nhất, tài sản mà bạn bị lừa đảo có giá trị từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng mà đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc gây hậu quả nghiêm trọng theo quy định tại điểm b, điểm c, điểm d khoản 1 Điều 174 Bộ luật hình sự 2015 thì đầy đủ các yếu tố cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

+ Trường hợp thứ hai, tài sản của bạn bị lừa đảo dưới 2 triệu đồng nhưng tổng hợp tài sản của bạn và người khác cùng bị đối tượng đó lừa đảo có giá trị trên 2 triệu đồng thì cũng cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

+ Trường hợp thứ ba, tổng tài sản mà bạn cùng những người khác bị lừa đảo có giá trị dưới 2 triệu đồng và không gây hậu quả nghiêm trọng thì hành vi trên không cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Trong trường hợp này, bạn có thể làm đơn tố cáo gửi ra cơ quan cảnh sát điều tra, công an quận/huyện nơi anh ta cư trú, nếu không xác định được nơi cư trú của anh ta bạn có thể làm đơn tố cáo gửi ra công an quận/huyện nơi bạn cư trú. Trong thư tố cáo bạn trình bày rõ nội dung sự việc và gửi kèm thư tố cáo các bằng chứng, để chứng minh nội dung tố cáo là có cơ sở. Hành vi của người đó có thể bị khởi tố theo quy định tại Điều 174 về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản - Bộ luật hình sự 2015.

Tham khảo: Mẫu đơn tố cáo

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo. Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua email:Lienhe@luatminhkhue.vnđể nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận Tư vấn luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê