1.Đối tượng, thời hiệu, thời hạn áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn

1. Biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn được áp dụng đối với các đối tượng quy định tại Khoản 2 Điều này để giám sát, quản lý, giáo dục họ tại nơi cư trú, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, khắc phục các nguyên nhân và điều kiện dẫn đến vi phạm pháp luật.
2. Đối tượng áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn quy định tại Điều 90 Luật xử lý vi phạm hành chính và thời hiệu áp dụng quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều 6 Luật xử lý vi phạm hành chính đối với các đối tượng này được xác định như sau:
a) Đối tượng là người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự, thì thời hiệu là 01 năm, kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm;
b) Đối tượng là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự, thì thời hiệu là 06 tháng, kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm;
c) Đối tượng là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi, trong 06 tháng đã ít nhất hai lần bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công cộng, thì thời hiệu là 06 tháng, kể từ ngày thực hiện lần cuối một trong những hành vi vi phạm hành chính nêu trên bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định;
d) Đối tượng là người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên có nơi cư trú ổn định, thì thời hiệu là 03 tháng, kể từ ngày đối tượng có hành vi sử dụng ma túy bị phát hiện;
đ) Đối tượng là người từ đủ 18 tuổi trở lên, trong 06 tháng đã ít nhất hai lần bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi xâm phạm tài sản của cơ quan, tổ chức; tài sản, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân hoặc người nước ngoài; vi phạm trật tự, an toàn xã hội, thì thời hiệu là 06 tháng, kể từ ngày thực hiện lần cuối một trong những hành vi vi phạm hành chính nêu trên bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
3. Không áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn đối với người nước ngoài.
4. Thời hạn áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn từ 03 tháng đến 06 tháng, tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, nhân thân, tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng của người vi phạm.

2. Xác định tuổi của đối tượng bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn

1. Người có thẩm quyền lập hồ sơ quy định tại Điều 10 của Nghị định 111/2013/NĐ-CP xác định tuổi của đối tượng bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn căn cứ theo giấy khai sinh của đối tượng. Trường hợp không có giấy khai sinh hoặc không thể xác định chính xác ngày, tháng, năm sinh trong giấy khai sinh, thì căn cứ vào chứng minh nhân dân, hộ chiếu, sổ hộ khẩu hoặc các giấy tờ khác được cơ quan có thẩm quyền cấp có ghi rõ ngày, tháng, năm sinh.
Trường hợp không có các giấy tờ trên để xác định tuổi, thì căn cứ vào sổ hộ tịch hoặc các giấy tờ, sổ sách, tài liệu khác của cơ quan nhà nước có liên quan để xác định tuổi của đối tượng.
Trường hợp thông tin ngày, tháng, năm sinh ghi trong các giấy tờ trên không thống nhất, thì xác định theo ngày, tháng, năm sinh trong giấy tờ theo hướng có lợi nhất cho đối tượng.
2. Trường hợp giấy tờ quy định tại Khoản 1 Điều này không ghi rõ ngày, tháng, năm sinh, thì việc xác định ngày, tháng, năm sinh được tính như sau:
a) Nếu xác định được tháng cụ thể, nhưng không xác định được ngày nào trong tháng, thì lấy ngày cuối cùng của tháng đó làm ngày sinh;
b) Nếu xác định được quý cụ thể của năm, nhưng không xác định được ngày tháng nào trong quý, thì lấy ngày cuối cùng của tháng cuối cùng trong quý đó làm ngày sinh;
c) Nếu xác định được cụ thể nửa đầu năm hay nửa cuối năm, nhưng không xác định được ngày, tháng nào trong nửa đầu năm hoặc nửa cuối năm, thì lấy ngày 30 tháng 6 hoặc ngày 31 tháng 12 của năm đó làm ngày sinh;
d) Nếu xác định được năm cụ thể nhưng không xác định được ngày, tháng, thì lấy ngày 31 tháng 12 của năm đó làm ngày sinh.
3. Việc xác định tuổi quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều này phải được thể hiện bằng văn bản.

3. Thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn

Khi miễn trách nhiệm hình sự cho người dưới 18 tuổi phạm tội mà xét thấy có đủ điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn theo quy định của Bộ luật Hình sự thì Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trn đi vi người dưới 18 tui phạm tội trong vụ án do cơ quan mình thụ lý, giải quyết.

4. Trình tự, thủ tục quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn

Trình tự, thủ tục áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn được quy định tại Điều 429 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015

>> Xem thêm: Bổ trợ tư pháp là gì ? Khái niệm về bổ trợ tư pháp ?

Biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn là biện pháp giám sát, giáo dục do Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử quyết định áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự trong vụ án do cơ quan mình thụ lý, giải quyết.

Quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn có các nội dung được quy định tại khoản 2 Điều 429 Bộ luật này.

Trong thời hạn ba ngày làm việc, kể từ ngày nhận được bản án, quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn đối với người chưa thành niên phạm tội, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện phải chuyển bản sao bản án, quyết định của Tòa án cho Ủy ban nhân dân cấp xã, tổ chức xã hội được chỉ định giám sát, giáo dục người được giáo dục. Trường hợp tổ chức xã hội được chỉ định giám sát, giáo dục người được giáo dục, thì cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện phải đồng gửi bản sao bản án, quyết định của Tòa án cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người được giáo dục cư trú để quản lý, theo dõi, chỉ đạo thi hành biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trân đối với người chưa thành niên phạm tội.

Trường hợp người được giáo dục đã thay đổi nơi cư trú, thì Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã kiểm tra, xác minh, báo cáo cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện làm thủ tục chuyển bàn án, quyết định của Tòa án áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn đến nơi cư trú của người được giáo dục để tổ chức thi hành.

Trường hợp người được giáo dục bỏ trốn

>> Xem thêm: Hệ thống các cơ quan tư pháp ở một số nước trên thế giới ?

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã báo cáo cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện ra quyết định truy tìm và tổ chức truy tìm. Khi phát hiện người được giáo dục bỏ trốn đang bị truy tìm, cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình có trách nhiệm báo cho cơ quan Công an hoặc chính quyền nơi gần nhất. Khi tiếp nhận người được giáo dục, cơ quan tiếp nhận phải lập biên bản và đưa ngay người được giáo dục đến cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện nơi người được giáo dục bỏ trốn để thông báo cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện đã ra quyết định truy tìm đến nhận, đưa người được giáo dục trở về nơi cư trú để tiếp tục chấp hành.

5. Tìm hiểu Trình tự, thủ tục ADBP giáo dục tại xã, phường, thị trấn và tại trường giáo dưỡng.

1. BLHS năm 2015 đã đặt ra biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn với tính chất là một biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi được miễn trách nhiệm hình sự. Khi xét thấy có các căn cứ này thì Thủ trưởng, Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện trưởng, Phó viện trưởng Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn.

Quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn phải có những thông tin như số, ngày, tháng, năm; địa điểm ra quyết định; họ tên, chức vụ, chữ ký của người ra quyết định và đóng dấu của cơ quan ra quyết định; lý do căn cứ ra quyết định; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của bị can, bị cáo; tội danh và điểm, khoản, điều của Bộ luật hình sự đã áp dụng; thời hạn áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn và đặc biệt là trách nhiệm của chính quyền xã, phường, thị trấn trong việc giám sát, giáo dục, cân nhắc việc cho phép đi khỏi nơi cư trú. Chính quyền xã, phường, thị trấn cũng có quyền đề xuất cơ quan tiến hành tố tụng chấm dứt thời hạn áp dụng biện pháp này đối với người đã chấp hành một phần thời hạn và có nhiều tiến bộ.

>> Xem thêm: Hình phạt bổ sung là gì ? Các loại hình phạt bổ sung hiện nay

Điều luật quy định trách nhiệm giao ngay quyết định trên cho người dưới 18 tuổi phạm tội, cha mẹ hoặc người đại diện của họ và chính quyền xã, phường, thị trấn nơi bị can, bị cáo cư trú trong thời hạn 3 ngày kể từ ngày ra quyết định áp dụng biện pháp này nhằm bảo đảm quyền được thông báo kết quả giải quyết vụ án, quyền khiếu nại của họ, đồng thời để các bên liên quan chuẩn bị các điều kiện cần thiết để chấp hành và tổ chức thi hành quyết định này khi có hiệu lực pháp luật.

2. Biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng có tính chất nghiêm khắc hơn các biện pháp giám sát, giáo dục trong trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự. Về căn cứ áp dụng, biện pháp này được áp dụng khi xét thấy không cần thiết phải áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi; về thẩm quyền áp dụng, chỉ có Hội đồng xét xử có thẩm quyền áp dụng biện pháp này (thể hiện trong bản thi hành án hình sự về việc lựa chọn biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng sau khi bản án đã được xác định bị cáo có tội và miễn hình phạt đối với bị cáo).

>> Xem thêm: Thế nào là tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội ? Trách nhiệm hình sự đối với người tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội ra sao ?

Khi xét thấy không cần thiết phải áp dụng hình phạt, thì Hội đồng xét xử quyết định trong bản án về việc áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng, tuy nhiên quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là một quyết định tố tụng độc lập trên cơ sở quyết định của bản án hình sự, nên trong quyết định này ngoài các thông tin bắt buộc về thể thức văn bản tố tụng như số, ngày, tháng, năm; địa điểm ra quyết định; họ tên, chữ ký của Hội đồng xét xử đã ra quyết định; các thông tin về bị cáo như họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của bị cáo; tội danh và điểm, khoản, điều của Bộ luật hình sự đã áp dụng; phải chỉ rõ lý do, căn cứ áp dụng, biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng và đặc biệt là thời hạn áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng cũng như trách nhiệm của nhà trường trong việc giáo dục người dưới 18 tuổi. Nội dung giáo dục người dưới 18 tuổi như tổ chức việc học tập, học nghề, lao động, sinh hoạt…được quy định cụ thể trong Luật Thi hành án hình sự.

Điều luật quy định trách nhiệm giao ngay quyết định trên cho người dưới 18 tuổi phạm tội, cha mẹ hoặc người đại diện của họ và trường giáo dưỡng nơi giáo dục người dưới 18 tuổi phạm tội, bảo đảm quyền được thông báo kết quả giải quyết vụ án, quyền khiếu nại của họ, đồng thời để các bên liên quan chuẩn bị các điều kiện cần thiết để chấp hành và tổ chức thi hành quyết định này khi có hiệu lực pháp luật

Điều 429. Trình tự, thủ tục áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn

1. Khi miễn trách nhiệm hình sự cho người dưới 18 tuổi phạm tội mà xét thấy có đủ điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn theo quy định của Bộ luật hình sự thì Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong vụ án do cơ quan mình thụ lý, giải quyết.

2. Quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn có các nội dung chính:

a) Số, ngày, tháng, năm; địa điểm ra quyết định;

b) Họ tên, chức vụ, chữ ký của người ra quyết định và đóng dấu của cơ quan ra quyết định;

c) Lý do, căn cứ ra quyết định;

d) Họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của bị can, bị cáo;

đ) Tội danh, điểm, khoản, điều của Bộ luật hình sự đã áp dụng;

e) Thời hạn áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn;

g) Trách nhiệm của chính quyền xã, phường, thị trấn nơi người bị áp dụng biện pháp này cư trú.

3. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án phải giao quyết định cho người bị áp dụng biện pháp này, cha mẹ hoặc người đại diện của họ và chính quyền xã, phường, thị trấn nơi họ cư trú.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến lĩnh vực hình sự về trách nhiệm hình sự, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp cụ thể.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê