Việc hỏi cung bị can có ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh của Kiểm sát viên

1. Các trường hợp ghi âm, ghi hình có âm thanh

Ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh là việc sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật để ghi lại âm thanh hoặc hình ảnh có âm thanh trong quá trình hỏi cung bị can; lấy lời khai người đại diện theo pháp luật của pháp nhân thương mại phạm tội; lấy lời khai người làm chứng, người bị hại, đương sự; đối chất; tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.

Những trường hợp ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh

- Việc hỏi cung bị can tại cơ sở giam giữ hoặc trụ sở Cơ quan có thẩm quyền điều tra phải được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh.

- Các trường hợp có thể ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh:

+ Hỏi cung bị can tại địa điểm khác được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh theo yêu cầu của bị can hoặc của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng theo quy định tại khoản 6 Điều 183 Bộ luật tố tụng hình sự (BLTTHS);

+ Trực tiếp tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định tại khoản 1 Điều 146 BLTTHS.

+  Lấy lời khai của người làm chứng theo quy định tại Điều 187, lấy lời khai người bị hại, đương sự theo quy định tại Điều 188 BLTTHS;

+ Đối chất theo quy định tại khoản 4 Điều 189 BLTTHS.

2. Các trường hợp Kiểm sát viên hỏi cung bị can

Theo khoản 4 Điều 183 Bộ luật tố tụng hình sự 2015:

"Kiểm sát viên hỏi cung bị can trong trường hợp bị can kêu oan, khiếu nại hoạt động điều tra hoặc có căn cứ xác định việc điều tra vi phạm pháp luật hoặc trong trường hợp khác khi xét thấy cần thiết."

Việc Kiểm sát viên hỏi cung bị can được tiến hành tương tự như trường hợp Điều tra viên hỏi cung bị can.

Trước khi tiến hành hỏi cung lần đầu, phải giải thích cho bị can biết rõ quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 60 của Bộ luật tố tụng hình sự. Việc này phải ghi vào biên bản.

Trường hợp vụ án có nhiều bị can thì hỏi riêng từng người và không để họ tiếp xúc với nhau. Có thể cho bị can viết bản tự khai của mình.

Không hỏi cung bị can vào ban đêm, trừ trường hợp không thể trì hoãn được nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản.

3. Chuẩn bị ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh

Theo Quyết định số 264/QĐ-VKSTC, ngày 21/7/2020:

- Xây dựng kế hoạch:

Trước khi tiến hành các hoạt động hỏi cung bị can, lấy lời khai thì Kiểm sát viên được phân công thụ lý vụ án, vụ việc phải xây dựng kế hoạch hỏi cung, lấy lời khai có ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh, trình lãnh đạo có thẩm quyền phê duyệt Nội dung kế hoạch phải đề xuất nêu rõ:

a) Địa điểm hỏi cung, lấy lời khai (tại cơ sở giam gia hoặc tại địa điểm khác);

b) Quyết định lựa chọn hình thức ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh (cố định hoặc cơ động).

- Thông báo việc hỏi cung, lấy lời khai:

Nếu vụ án trong giai đoạn điều tra thì Kiểm sát viên phải thông báo cho Điều tra viên, Cán bộ điều tra biết về kế hoạch hỏi cung, lấy lời khai có ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh theo Điều 183 BLTTHS. Nếu vụ án có người bào chữa thì Thông báo cho người bào chữa biết về việc tiến hành hỏi cung bị can, lấy lời khai.

Nếu vụ án trong giai đoạn truy tố thì Kiểm sát viên chỉ cần thông báo cho người bào chữa biết về việc tiến hành hỏi cung bị can. Trường hợp người bào chữa tham gia buổi hỏi cung bị can, lấy lời khai thì hỗ trợ tạo điều kiện cho người bào chữa thực hiện quyền bào chữa theo quy định của pháp luật.

- Đăng ký địa điểm hỏi cung, lấy lời khai:

a) Trường hợp vụ án trong giai đoạn điều tra thi Kiểm sát viên phối hợp với Điều tra viên, cán bộ điều tra đăng ký với cơ sở giam giữ hoặc Cơ quan có thẩm quyền điều tra để được bố trí phòng chuyên dụng, hướng dẫn về quy trình, thao tác kỹ thuật thực hiện việc ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh và trực tiếp thực hiện các thao tác. Cán bộ chuyên môn có trách nhiệm hỗ trợ tại phòng máy hoặc bộ thiết bị ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh cơ động, không tham gia vào việc hỏi cung, lấy lời khai.

b) Trường hợp vụ án trong giai đoạn truy tố thì Kiểm sát viên trực tiếp đăng ký với cơ sở giam giữ hoặc Bộ phận phụ trách kỹ thuật của Viện kiểm sát để bố trí phòng chuyên dụng, hướng dẫn về quy trình, thao tác kỹ thuật thực hiện việc ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh và trực tiếp thực hiện các thao tác. Cán bộ chuyên môn có trách nhiệm hỗ trợ tại phòng máy hoặc bộ thiết bị ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh cơ động, không tham gia vào việc hỏi cung, lấy lời khai.

c) Trường hợp hỏi cung bị can tại địa điểm khác thì Kiểm sát viên đăng ký với Bộ phận phụ trách kỹ thuật để được hỗ trợ thực hiện các hoạt động ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh cơ động và bố trí cán bộ chuyên môn đi cùng (nếu cần thiết); liên hệ với cơ quan, tổ chức hữu quan để được bố trí phòng làm việc (đảm bảo điều kiện về âm thanh, ánh sáng, không gian theo quy định). Kiểm sát viên phải phối hợp với cán bộ kỹ thuật khảo sát trước để bố trí thiết bị, vị trí ngồi của người hỏi cung, bị can và những người khác.

- Trích xuất hoặc triệu tập bị can, người đại diện pháp nhân thương mại Kiểm sát viên làm thủ tục trích xuất bị can bị tạm giam hoặc triệu tập bị can tại ngoại, người đại diện pháp nhân thương mại theo quy định của pháp luật, không được đưa bị can tại ngoại, người đại diện pháp nhân thương mại vào hỏi cung, lấy lời khai ở cơ sở giam giữ, trừ trường hợp đối chất với bị can đang bị tạm giam.

4. Tiến hành ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh

- Việc hỏi cung bị can, lấy lời khai có ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh của Kiểm sát viên tại cơ sở giam giữ, trụ sở Cơ quan Viện kiểm sát hoặc trụ sở Cơ quan có thẩm quyền điều tra thì Kiểm sát viên thực hiện các bước cụ thể như sau:

a) Nhấn nút bắt đầu ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh buổi hỏi cung, lấy lời khai; đọc rõ vã ghi vào biên bản thời gian bắt đầu buổi hỏi cung, lấy lời khai.

b) Thông báo cho bị can, người được lấy lời khai và ghi vào biên bản việc hỏi cung, lấy lời khai có ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh.

c) Trường hợp tạm dừng việc hỏi cung, lấy lời khai thì Kiểm sát viên phải đọc rõ thời gian, lý do vì nhấn nút tạm dừng. Khi tiếp tục hỏi cung hoặc lấy lời khai thì Kiểm sát viên nhấn nút và đọc rõ thời gian tiếp tục hỏi cung, lấy lời khai. Việc tạm dừng và tiếp tục hỏi cung hoặc lấy lời khai phải được ghi vào biên bản hỏi cung hoặc biên bản ghi lời khai.

d) Trường hợp không bố trí được thiết bị ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh thì không được tiến hành hỏi cung bị can, lấy lời khai. Trường hợp đang hỏi cung bị can, lấy lời khai mà thiết bị ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh xảy ra sự cố kỹ thuật thì phải dùng ngay buổi hỏi cung, lấy lời khai và ghi rõ lý do trong biên bản, có xác nhận của cán bộ chuyên môn.

- Việc hỏi cung, lấy lời khai có ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh tại địa điểm khác thì thực hiện các bước theo quy định tại các điểm a, b, c trên.

Trường hợp không bố trí được thiết bị ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh hoặc xảy ra sự cố kỹ thuật thì thông báo cho bị can, người đại diện pháp nhân biết, nếu họ đồng ý thì tiếp tục làm việc, nếu không đồng ý thì dừng buổi hỏi cung, lấy lời khai và ghi rõ lý do trong biên bản, có xác nhận của cán bộ chuyên môn.

5. Kết thúc ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh

- Kết thúc buổi hỏi cung, lấy lời khai, Kiểm sát viên thông báo cho bị can, người được lấy lời khai là buổi hỏi cung kết thúc và nhấn nút kết thúc, phải đọc rõ thời gian kết thúc vì ghi vào biên bản hỏi cung, biên bản ghi lời khai. Trường hợp bị can, người được lấy lời khai muốn khai bổ sung hoặc đề nghị sửa chữa biên bản hỏi cung, biên bản ghi lời khai hoặc tự viết bổ sung vào biên bản hỏi cung, biên bản ghi lời khai thì vẫn phải ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh.

- Trường hợp ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh thực hiện tại trụ sở Cơ quan Viện kiểm sát hoặc tại cơ sở giam giữ thì ngay sau khi kết thúc buổi hỏi cung, lấy lời khai Kiểm sát viên phối hợp với cán bộ chuyên môn sao chép ra 2 thiết bị lưu trữ, lập biên bản giao nhận, 01 đưa vào hồ sơ vụ án, 01 đưa vào hồ sơ kiểm sát.

- Trường hợp thực hiện ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh tại địa điểm khác thì ngay sau khi kết thúc buổi hỏi cung, Kiểm sát viên phải sao chép ngay dữ liệu buổi hỏi cung, lấy lời khai trên máy lưu động ra 02 thiết bị lưu trữ, lập biên bản giao nhận 01 đưa vào hồ sơ vụ án, 01 đưa vào hồ sơ kiểm sát.

Dữ liệu hỏi cung bị can, lấy lời khai tại cơ sở giam giữ hoặc hỏi cung trên thiết bị ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh cơ động phải được sao lưu trên hệ thống lưu trữ điện tử của Cơ quan Viện kiểm sát các cấp.

6. Thực hiện ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh trong các Trường hợp khác

- Khi lấy lời khai người làm chứng, người bị hại, đương sự; đối chất; trực tiếp thực hiện việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố thì có thể được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh theo quy định tại các điều 146, 187, 188 và 189 Bộ luật Tố tụng hình sự. Trình tự, thủ tục thực hiện ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh; sử dụng, bảo quản, lưu trữ dữ liệu ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh được thực hiện như đối với việc hỏi cung, lấy lời khai theo quy định tại Thông tư liên tịch số 03/2018 và Quy trình này. Trường hợp đang ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh mà xảy ra sự cố kỹ thuật thì vẫn tiến hành việc hỏi cung, lấy lời khai và ghi rõ lý do vào biên bản.

- Trường hợp tiến hành đối chất có sự tham gia của bị can tại cơ sở giam giữ, trụ sở Cơ quan có thẩm quyền điều tra và địa điểm khác thì phải ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh. Trình tự, thủ tục thực hiện theo các quy định của Quy trình quy định tại Quyết định số 264/QĐ-VKSTC, ngày 21/7/2020.

LUẬT MINH KHUÊ (Sưu tầm & Biên tập)