Mục lục bài viết

1. Tổng quan về chương trình toán học lớp 2 theo quy định mới

Theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ban hành Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, môn Toán lớp 2 được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh thay vì chỉ chú trọng ghi nhớ kiến thức. Mục tiêu của chương trình là giúp học sinh biết vận dụng toán học để giải quyết các tình huống gần gũi trong cuộc sống, hình thành tư duy logic, khả năng lập luận và kỹ năng tính toán chính xác.

Nội dung chương trình được tổ chức theo nguyên tắc đồng tâm xoáy ốc. Các kiến thức được học từ lớp 1 sẽ tiếp tục được mở rộng và nâng cao ở lớp 2, tạo nền tảng cho những lớp học tiếp theo. Chương trình gồm ba mạch kiến thức chính:

  • Số và phép tính.
  • Hình học và đo lường.
  • Một số yếu tố thống kê và xác suất.

Trong đó, mạch Số và phép tính chiếm thời lượng lớn nhất vì đây là nền tảng của toàn bộ chương trình Toán tiểu học. Học sinh được rèn luyện các kỹ năng:

  • Đọc, viết, so sánh các số trong phạm vi 1000.
  • Nhận biết số liền trước, số liền sau và các số tròn trăm.
  • Thực hiện phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000 với các dạng không nhớ và có nhớ một lần.
  • Học bảng nhân 2, bảng nhân 5, bảng chia 2 và bảng chia 5.
  • Giải các bài toán có lời văn gắn với thực tiễn.

So với chương trình trước đây, điểm đổi mới quan trọng là học sinh không phải học toàn bộ bảng cửu chương ngay ở lớp 2. Thay vào đó, các em chỉ học bảng nhân và bảng chia 2, 5 để có thời gian hiểu bản chất phép nhân, phép chia trước khi mở rộng sang các bảng khác ở lớp 3. Cách thiết kế này phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh 7–8 tuổi, giúp giảm áp lực học tập nhưng vẫn bảo đảm xây dựng nền tảng toán học vững chắc.

Ngoài ra, chương trình còn đưa học sinh làm quen với việc thu thập, phân loại dữ liệu đơn giản và đọc biểu đồ tranh. Đây là bước khởi đầu để hình thành tư duy phân tích dữ liệu ngay từ bậc tiểu học.

Ở mạch Hình học và Đo lường, học sinh nhận biết các đơn vị đo độ dài như cm, dm, m, km; đơn vị đo khối lượng là kg; đơn vị đo dung tích là lít; đồng thời biết xem giờ, nhận biết ngày, tháng và thực hiện các phép đo đơn giản trong cuộc sống hằng ngày.

Điểm nổi bật của chương trình mới là mọi kiến thức đều hướng đến việc học thông qua trải nghiệm. Thay vì chỉ thực hiện các phép tính trên giấy, học sinh được khuyến khích vận dụng toán học khi mua bán, chia đồ vật, đo chiều dài, xem đồng hồ hoặc xử lý các tình huống thực tế. Điều này giúp các em hiểu rằng toán học là công cụ phục vụ cuộc sống chứ không chỉ là môn học trên lớp.

Đối với phụ huynh, việc nắm rõ mục tiêu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 sẽ giúp đồng hành cùng con đúng cách. Thay vì yêu cầu trẻ chỉ học thuộc kết quả, cha mẹ nên khuyến khích con giải thích cách làm, trình bày suy nghĩ và tự kiểm tra đáp án. Đây cũng chính là định hướng mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra nhằm phát triển năng lực tư duy toán học lâu dài cho học sinh.

 

2. Tổng hợp bảng cộng, trừ có nhớ và không nhớ lớp 2

Trong chương trình Toán lớp 2 theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, bảng cộng và bảng trừ là nền tảng giúp học sinh thực hiện các phép tính nhanh, chính xác và từng bước phát triển kỹ năng tính nhẩm. Khi đã ghi nhớ tốt các bảng tính cơ bản, học sinh sẽ thuận lợi hơn khi học phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000 cũng như giải các bài toán có lời văn.

Điểm quan trọng là học sinh không chỉ học thuộc kết quả mà còn cần hiểu mối quan hệ giữa các số để biết vận dụng linh hoạt trong nhiều tình huống khác nhau.

Phân biệt phép cộng, trừ không nhớ và có nhớ

Phép cộng, trừ không nhớ là dạng phép tính mà kết quả ở mỗi hàng không vượt quá 9 nên không phải chuyển sang hàng kế tiếp.

Ví dụ:

  • 24 + 35 = 59
  • 68 − 25 = 43

Phép cộng, trừ có nhớ xuất hiện khi:

  • Tổng của hai chữ số trong cùng một hàng từ 10 trở lên (đối với phép cộng).
  • Chữ số của số bị trừ nhỏ hơn chữ số tương ứng của số trừ (đối với phép trừ).

Ví dụ:

  • 38 + 27 = 65
  • 52 − 18 = 34

Đây là dạng toán quan trọng vì giúp học sinh hiểu cấu tạo thập phân của số và biết thực hiện thao tác "nhớ" hoặc "mượn" trong tính toán.

Bảng cộng cơ bản trong phạm vi 20

Học sinh cần ghi nhớ các phép cộng cơ bản để tính nhẩm nhanh.

Bảng cộng 1 Bảng cộng 2 Bảng cộng 3 Bảng cộng 4 Bảng cộng 5
1 + 1 = 2 2 + 1 = 3 3 + 1 = 4 4 + 1 = 5 5 + 1 = 6
1 + 2 = 3 2 + 2 = 4 3 + 2 = 5 4 + 2 = 6 5 + 2 = 7
1 + 3 = 4 2 + 3 = 5 3 + 3 = 6 4 + 3 = 7 5 + 3 = 8
1 + 4 = 5 2 + 4 = 6 3 + 4 = 7 4 + 4 = 8 5 + 4 = 9
1 + 5 = 6 2 + 5 = 7 3 + 5 = 8 4 + 5 = 9 5 + 5 = 10
1 + 6 = 7 2 + 6 = 8 3 + 6 = 9 4 + 6 = 10 5 + 6 = 11
1 + 7 = 8 2 + 7 = 9 3 + 7 = 10 4 + 7 = 11 5 + 7 = 12
1 + 8 = 9 2 + 8 = 10 3 + 8 = 11 4 + 8 = 12 5 + 8 = 13
1 + 9 = 10 2 + 9 = 11 3 + 9 = 12 4 + 9 = 13 5 + 9 = 14
Bảng cộng 6 Bảng cộng 7 Bảng cộng 8 Bảng cộng 9
6 + 1 = 7 7 + 1 = 8 8 + 1 = 9 9 + 1 = 10
6 + 2 = 8 7 + 2 = 9 8 + 2 = 10 9 + 2 = 11
6 + 3 = 9 7 + 3 = 10 8 + 3 = 11 9 + 3 = 12
6 + 4 = 10 7 + 4 = 11 8 + 4 = 12 9 + 4 = 13
6 + 5 = 11 7 + 5 = 12 8 + 5 = 13 9 + 5 = 14
6 + 6 = 12 7 + 6 = 13 8 + 6 = 14 9 + 6 = 15
6 + 7 = 13 7 + 7 = 14 8 + 7 = 15 9 + 7 = 16
6 + 8 = 14 7 + 8 = 15 8 + 8 = 16 9 + 8 = 17
6 + 9 = 15 7 + 9 = 16 8 + 9 = 17 9 + 9 = 18

Bảng trừ cơ bản trong phạm vi 20

Bảng trừ giúp học sinh hiểu phép toán ngược của phép cộng và hỗ trợ giải các bài toán tìm thành phần chưa biết.

Bảng trừ 1 Bảng trừ 2 Bảng trừ 3 Bảng trừ 4 Bảng trừ 5
10 − 1 = 9 11 − 2 = 9 12 − 3 = 9 13 − 4 = 9 14 − 5 = 9
9 − 1 = 8 10 − 2 = 8 11 − 3 = 8 12 − 4 = 8 13 − 5 = 8
8 − 1 = 7 9 − 2 = 7 10 − 3 = 7 11 − 4 = 7 12 − 5 = 7
7 − 1 = 6 8 − 2 = 6 9 − 3 = 6 10 − 4 = 6 11 − 5 = 6
6 − 1 = 5 7 − 2 = 5 8 − 3 = 5 9 − 4 = 5 10 − 5 = 5
5 − 1 = 4 6 − 2 = 4 7 − 3 = 4 8 − 4 = 4 9 − 5 = 4
4 − 1 = 3 5 − 2 = 3 6 − 3 = 3 7 − 4 = 3 8 − 5 = 3
3 − 1 = 2 4 − 2 = 2 5 − 3 = 2 6 − 4 = 2 7 − 5 = 2
2 − 1 = 1 3 − 2 = 1 4 − 3 = 1 5 − 4 = 1 6 − 5 = 1
Bảng trừ 6 Bảng trừ 7 Bảng trừ 8 Bảng trừ 9
15 − 6 = 9 16 − 7 = 9 17 − 8 = 9 18 − 9 = 9
14 − 6 = 8 15 − 7 = 8 16 − 8 = 8 17 − 9 = 8
13 − 6 = 7 14 − 7 = 7 15 − 8 = 7 16 − 9 = 7
12 − 6 = 6 13 − 7 = 6 14 − 8 = 6 15 − 9 = 6
11 − 6 = 5 12 − 7 = 5 13 − 8 = 5 14 − 9 = 5
10 − 6 = 4 11 − 7 = 4 12 − 8 = 4 13 − 9 = 4
9 − 6 = 3 10 − 7 = 3 11 − 8 = 3 12 − 9 = 3
8 − 6 = 2 9 − 7 = 2 10 − 8 = 2 11 − 9 = 2
7 − 6 = 1 8 − 7 = 1 9 − 8 = 1 10 − 9 = 1

Khi ghi nhớ bảng cộng và bảng trừ, học sinh nên nhận ra mối liên hệ giữa hai phép tính. Chẳng hạn, nếu biết 8 + 6 = 14 thì có thể suy ra ngay 14 − 6 = 8 và 14 − 8 = 6. Việc học theo mối quan hệ này giúp giảm ghi nhớ máy móc và tăng khả năng suy luận toán học.

 

3. Hướng dẫn học bảng nhân, chia lớp 2 đơn giản và dễ nhớ

Theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, học sinh lớp 2 chỉ học bảng nhân 2, bảng nhân 5 và bảng chia 2, bảng chia 5. Đây là bước chuyển từ phép cộng lặp lại sang phép nhân và từ phép nhân sang phép chia.

Bảng nhân 2

  • 2 × 1 = 2
  • 2 × 2 = 4
  • 2 × 3 = 6
  • 2 × 4 = 8
  • 2 × 5 = 10
  • 2 × 6 = 12
  • 2 × 7 = 14
  • 2 × 8 = 16
  • 2 × 9 = 18
  • 2 × 10 = 20

 

Bảng nhân 5

  • 5 × 1 = 5
  • 5 × 2 = 10
  • 5 × 3 = 15
  • 5 × 4 = 20
  • 5 × 5 = 25
  • 5 × 6 = 30
  • 5 × 7 = 35
  • 5 × 8 = 40
  • 5 × 9 = 45
  • 5 × 10 = 50

 

Bảng chia 2

  • 2 : 2 = 1
  • 4 : 2 = 2
  • 6 : 2 = 3
  • 8 : 2 = 4
  • 10 : 2 = 5
  • 12 : 2 = 6
  • 14 : 2 = 7
  • 16 : 2 = 8
  • 18 : 2 = 9
  • 20 : 2 = 10

 

Bảng chia 5

  • 5 : 5 = 1
  • 10 : 5 = 2
  • 15 : 5 = 3
  • 20 : 5 = 4
  • 25 : 5 = 5
  • 30 : 5 = 6
  • 35 : 5 = 7
  • 40 : 5 = 8
  • 45 : 5 = 9
  • 50 : 5 = 10

Để học hiệu quả, giáo viên và phụ huynh nên giúp trẻ hiểu rằng phép nhân là phép cộng nhiều lần các số bằng nhau, còn phép chia là phép toán ngược của phép nhân. Ví dụ, từ phép tính 5 × 4 = 20, học sinh dễ dàng suy ra 20 : 5 = 4 và 20 : 4 = 5.

 

4. Quy tắc thực hiện phép tính cộng, trừ, nhân, chia lớp 2

Đối với phép cộng và phép trừ theo cột dọc, học sinh cần thực hiện đúng nguyên tắc đặt tính rồi tính.

Trước hết, các chữ số cùng hàng phải được đặt thẳng cột với nhau. Hàng đơn vị thẳng hàng đơn vị, hàng chục thẳng hàng chục và hàng trăm thẳng hàng trăm.

Sau khi đặt tính, học sinh thực hiện phép tính từ phải sang trái.

Đối với phép cộng có nhớ:

  • Cộng hàng đơn vị trước.
  • Nếu tổng từ 10 trở lên thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng kế tiếp.
  • Tiếp tục cộng các hàng còn lại và cộng thêm số đã nhớ.

Đối với phép trừ có nhớ:

  • Thực hiện từ hàng đơn vị.
  • Nếu số bị trừ nhỏ hơn số trừ thì mượn 1 ở hàng bên trái.
  • Sau khi mượn phải giảm hàng vừa mượn đi 1 trước khi tiếp tục tính.

Đối với phép nhân và phép chia lớp 2, học sinh chủ yếu vận dụng các bảng nhân 2, 5 và bảng chia 2, 5 đã học để tính nhẩm và giải toán.

Khi gặp dãy phép tính chỉ gồm phép cộng và phép trừ, học sinh thực hiện lần lượt từ trái sang phải theo đúng yêu cầu của chương trình lớp 2.

Ngoài việc tính đúng, học sinh nên hình thành thói quen kiểm tra lại kết quả bằng phép tính ngược. Ví dụ, sau khi thực hiện phép cộng có thể dùng phép trừ để kiểm chứng kết quả.

 

5. Các phương pháp giúp trẻ lớp 2 ghi nhớ bảng tính nhanh chóng

Việc ghi nhớ bảng tính sẽ hiệu quả hơn khi trẻ hiểu bản chất của phép tính thay vì học thuộc lòng.

Một trong những phương pháp được sử dụng nhiều trong các bộ sách giáo khoa hiện nay là kỹ thuật "gộp cho đủ chục". Ví dụ, với phép tính 9 + 5, học sinh tách số 5 thành 1 và 4, sau đó thực hiện 9 + 1 = 10 rồi tính tiếp 10 + 4 = 14. Cách làm này giúp trẻ tính nhẩm nhanh và hiểu cấu tạo số.

Đối với phép trừ qua 10, có thể áp dụng kỹ thuật "đưa về 10". Chẳng hạn, 14 − 5 được thực hiện bằng cách tách 5 thành 4 và 1, tính 14 − 4 = 10 rồi tiếp tục 10 − 1 = 9.

Bên cạnh đó, phương pháp lặp lại ngắt quãng cũng rất hiệu quả. Thay vì học nhiều lần trong một buổi, trẻ nên ôn lại sau 1 ngày, 3 ngày, 1 tuần và 1 tháng để kiến thức được ghi nhớ lâu hơn.

Giáo viên và phụ huynh cũng nên kết hợp nhiều hình thức học tập như:

  • Sử dụng thẻ học (flashcard).
  • Học qua trò chơi.
  • Học bằng bài hát.
  • Thi đố vui.
  • Ghép phép tính với hình ảnh.
  • Vận dụng trong các hoạt động hằng ngày như chia bánh, đếm đôi giày, tính số bánh xe hoặc xem đồng hồ.

Quan trọng nhất là tạo cho trẻ tâm lý học tập thoải mái. Mỗi ngày chỉ cần luyện tập khoảng 15–20 phút nhưng duy trì đều đặn sẽ mang lại hiệu quả cao hơn nhiều so với việc học dồn trong thời gian dài.

 

6. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về toán lớp 2

Toán lớp 2 theo chương trình mới có khó hơn trước không?

Chương trình không tăng mức độ khó về kiến thức mà thay đổi cách tiếp cận. Học sinh được yêu cầu hiểu bản chất của phép tính và biết vận dụng vào thực tế thay vì chỉ ghi nhớ kết quả.

Học sinh lớp 2 có phải học toàn bộ bảng cửu chương không?

Không. Theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, học sinh lớp 2 chỉ học bảng nhân 2, bảng nhân 5, bảng chia 2 và bảng chia 5. Các bảng nhân, chia còn lại sẽ được học ở lớp 3.

Con thường xuyên quên số nhớ khi cộng hoặc mượn khi trừ thì phải làm sao?

Phụ huynh nên hướng dẫn trẻ viết số nhớ nhỏ phía trên cột tính hoặc đánh dấu khi mượn để tránh quên. Đồng thời, cần hình thành thói quen kiểm tra lại kết quả sau khi làm xong.

Có nên cho con học trước toán lớp 3 không?

Không nên nếu học sinh chưa nắm vững kiến thức lớp 2. Điều quan trọng là trẻ phải thành thạo phép cộng, phép trừ, bảng nhân 2, bảng nhân 5, bảng chia 2, bảng chia 5 và biết giải các bài toán có lời văn trước khi học kiến thức nâng cao.

Làm thế nào để con yêu thích môn Toán hơn?

Cha mẹ nên tạo môi trường học tập tích cực, thường xuyên gắn toán học với các hoạt động trong cuộc sống như mua bán, chia đồ vật, đo chiều dài hoặc xem đồng hồ. Khi trẻ thấy toán học có ích và gần gũi, việc học sẽ trở nên nhẹ nhàng và hứng thú hơn.

Phụ huynh cần lưu ý gì khi kèm con học Toán lớp 2?

Phụ huynh nên đồng hành theo đúng định hướng của chương trình mới, khuyến khích con giải thích cách làm, đặt câu hỏi gợi mở và động viên khi trẻ mắc lỗi. Hạn chế tạo áp lực phải làm nhanh hoặc ghi nhớ máy móc, bởi mục tiêu quan trọng nhất ở lớp 2 là xây dựng nền tảng tư duy và sự tự tin trong học tập.

Ngoài ra, quý phụ huynh và học sinh có thể xem thêm: