Mang súng giả đi cướp có bị phạt không?

Tội cướp tài sản là một trong những tội danh nghiêm trọng nhất trong Bộ luật Hình sự Việt Nam. Trong đó, hành vi sử dụng súng giả để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản đặt ra một câu hỏi pháp lý phức tạp nhưng lại rất thực tiễn: Liệu hung khí giả có thể dẫn đến một bản án hình sự thật sự nghiêm khắc hay không?

1. Mang súng giả đi cướp có bị phạt không ?

Hành vi này chắc chắn bị phạt và bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cướp tài sản theo quy định tại Điều 168 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 (BLHS). Pháp luật hình sự Việt Nam khẳng định đây là một hành vi phạm tội nghiêm trọng, bất kể súng là thật hay giả, vì nó gây ra sự đe dọa làm tê liệt ý chí chống cự của nạn nhân.

Hành vi sử dụng súng giả, dù không có khả năng sát thương vật lý, để đe dọa nhằm chiếm đoạt tài sản là một hành vi phạm tội nghiêm trọng và chắc chắn dẫn đến việc truy cứu trách nhiệm hình sự. Pháp luật hình sự Việt Nam không căn cứ vào tính chất thật hay giả của hung khí để xác định tội danh cướp tài sản, mà căn cứ vào hành vi khách quan gây ra sự tê liệt ý chí chống cự của nạn nhân.

Mức án khởi điểm và cơ bản nhất được quy định tại Khoản 1 Điều 168 BLHS 2015 là phạt tù từ 03 năm đến 10 năm đối với người phạm tội cướp tài sản. Tuy nhiên, trong thực tiễn xét xử, mức án này hiếm khi được áp dụng đối với các trường hợp cướp có sử dụng súng giả. Lý do là việc sử dụng vật phẩm có hình dáng súng, dù giả, đã cấu thành một thủ đoạn nguy hiểm đặc biệt, thường dẫn đến việc áp dụng các tình tiết tăng nặng định khung hình phạt ngay từ khung 2 (phạt tù từ 07 năm đến 15 năm).

>> Xem thêm: Tội cướp tài sản theo Điều 168 Bộ luật Hình sự 2015.

2. Vì sao dùng súng giả vẫn bị xem là tội cướp tài sản?

Cơ sở pháp lý then chốt để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi dùng súng giả nằm trong phần mô tả hành vi khách quan của Điều 168 BLHS: "Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản...".

Việc sử dụng súng giả được xem là một "hành vi khác" có tác động làm tê liệt sự chống cự của nạn nhân, bởi các lý do sau:

• Tác động tâm lý là yếu tố quyết định: Trong môi trường phạm tội, nạn nhân không thể xác định ngay lập tức súng là thật hay giả. Hành vi chĩa súng, đe dọa bằng lời nói hoặc hành động đi kèm, tạo ra một áp lực tâm lý cực đoan, khiến nạn nhân tin rằng tính mạng và sức khỏe của mình đang bị đe dọa ngay tức khắc. Mối đe dọa này tạo ra sự sợ hãi tột độ, hay còn gọi là đè bẹp sự kháng cự.
• Hiệu quả đe dọa xác định tội danh: Pháp luật tập trung vào hậu quả của hành vi đe dọa: liệu nạn nhân có bị đẩy vào trạng thái không thể chống cự và buộc phải giao tài sản hay không. Nếu nạn nhân mất ý chí kháng cự và giao tài sản do sợ hãi, cấu thành tội cướp tài sản đã hoàn thành về mặt khách quan. Điều này chứng tỏ người phạm tội đã đạt được mục đích chiếm đoạt tài sản thông qua thủ đoạn đe dọa tính mạng, thể hiện rõ bản chất nguy hiểm của tội cướp.
• Ý định chiếm đoạt: Về mặt chủ quan (Mens Rea), người phạm tội đã có ý định chiếm đoạt tài sản và lựa chọn thủ đoạn nguy hiểm (súng giả) nhằm đạt được mục đích đó bằng cách cưỡng đoạt ý chí của nạn nhân. Sự giả dối trong trường hợp này không nhằm mục đích lừa gạt nạn nhân để nạn nhân tự nguyện giao tài sản (như trong Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản), mà là nhằm mục đích đe dọa sức khỏe/tính mạng để nạn nhân bị buộc phải giao tài sản (như trong Tội cướp tài sản).

Tóm lại, súng giả được xem là một phương tiện để thực hiện hành vi khách quan của tội cướp tài sản, đó là gây ra sự đe dọa làm tê liệt khả năng phòng vệ.

3. Khung phạt tăng nặng khi mang súng giả đi cướp

3.1. Súng giả là "phương tiện nguy hiểm khác"

Một câu hỏi pháp lý quan trọng là liệu việc dùng súng giả có bị xem là sử dụng "vũ khí" để tăng nặng hình phạt hay không. Về mặt kỹ thuật pháp lý, súng giả không được coi là "vũ khí" theo định nghĩa của pháp luật chuyên ngành (vì không có tính năng sát thương thực tế). Tuy nhiên, hành vi này vẫn có thể dẫn đến việc tăng nặng hình phạt một cách nghiêm trọng. Trong thực tiễn xét xử, Tòa án thường áp dụng tình tiết tăng nặng định khung hình phạt theo Điểm d Khoản 2 Điều 168 BLHS 2015: "Sử dụng phương tiện, thủ đoạn nguy hiểm khác".

"Phương tiện nguy hiểm khác" hoặc "thủ đoạn nguy hiểm khác" bao gồm các công cụ hoặc vật dụng mà người phạm tội sử dụng để đe dọa, tấn công, hoặc làm tê liệt sự chống cự của nạn nhân, mặc dù chúng không được pháp luật công nhận là vũ khí. Súng giả, bất kể là súng đồ chơi, bật lửa hình súng, hay vật phẩm giả tạo khác, đã được sử dụng như một thủ đoạn nguy hiểm nhằm cưỡng bức ý chí của người bị hại, gây ra sự hoang mang, sợ hãi, và gián tiếp gây mất an ninh trật tự xã hội.

3.2. Khung hình phạt 

Do tính chất nguy hiểm của thủ đoạn, hành vi cướp tài sản bằng súng giả thường được áp dụng Khung hình phạt 2 của Điều 168 BLHS, với mức phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.

Khung 2 được áp dụng khi người phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

• Phạm tội có tổ chức (Điểm a, Khoản 2).
• Sử dụng phương tiện, thủ đoạn nguy hiểm khác (Điểm d, Khoản 2) – Tình tiết áp dụng cho súng giả.
• Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng (Điểm đ, Khoản 2).

Nếu một người phạm tội chỉ dùng súng giả (thủ đoạn nguy hiểm khác) và chiếm đoạt tài sản có giá trị nhỏ hơn 50.000.000 đồng, mức án tối thiểu vẫn bị đẩy lên Khung 2 (từ 7 năm tù). Hơn nữa, những vụ án sử dụng súng giả thường có sự chuẩn bị, kế hoạch (có tổ chức) hoặc nhắm vào tài sản có giá trị lớn, khiến mức án bị tăng nặng một cách dây chuyền.

Dưới đây là các tình tiết tăng nặng theo Khoản 2, 3 và 4 của Điều 168 BLHS 2015, có thể kết hợp với hành vi sử dụng súng giả, khiến mức án tăng vọt:

Nếu hành vi cướp bằng súng giả không thành công nhưng người phạm tội dùng chính súng giả đập vào nạn nhân, gây ra tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% trở lên, tội phạm sẽ ngay lập tức được định khung theo Khoản 3, bất kể giá trị tài sản chiếm đoạt là bao nhiêu.

Kết luận

Qua phân tích chuyên sâu trên, có thể khẳng định tuyệt đối rằng hành vi mang súng giả đi cướp chắc chắn bị phạt và bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội cướp tài sản theo Điều 168 BLHS 2015. Súng giả, dù không có tính sát thương vật lý, vẫn được xem là "phương tiện, thủ đoạn nguy hiểm khác" (Điểm d, Khoản 2), đẩy mức án tối thiểu của người phạm tội lên Khung hình phạt 2, kéo dài từ 07 năm đến 15 năm tù. Bản chất nguy hiểm của hành vi không nằm ở hung khí mà nằm ở việc đe dọa làm tê liệt khả năng chống cự của nạn nhân. Do đó, dù là súng giả, hậu quả pháp lý là thật và rất nghiêm trọng.

Mọi vướng mắc pháp lý hãy gọi ngay hotline tổng đài: 1900.6162 để được tư vấn pháp luật trực tuyến. Email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ khi có yêu cầu. Trân trọng !