Trong hoạt động đấu thầu, nhiều chủ thể khác nhau tham gia vào quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu và thực hiện các dự án, gói thầu theo quy định của pháp luật. Mỗi chủ thể đều có vai trò, chức năng và trách nhiệm riêng nhằm bảo đảm quá trình đấu thầu diễn ra minh bạch, hiệu quả và đúng quy định. Trong đó, bên mời thầu và chủ đầu tư là hai chủ thể quan trọng, thường xuyên xuất hiện trong các hoạt động tổ chức đấu thầu và quản lý dự án. Theo quy định của Luật Đấu thầu 2023, các khái niệm này được giải thích rõ ràng nhằm giúp xác định đúng vai trò và trách nhiệm của từng chủ thể trong quá trình triển khai hoạt động đấu thầu. Việc hiểu đúng khái niệm bên mời thầu và chủ đầu tư có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm quá trình lựa chọn nhà thầu được thực hiện công khai, minh bạch và hiệu quả.
1. Bên mời thầu là gì?
Theo khoản 1 Điều 4 Luật đấu thầu 2023, sửa đổi bởi Điểm a Khoản 3 Điều 1 Luật sửa đổi Luật Đấu thầu; Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư; Luật Hải quan; Luật Thuế giá trị gia tăng; Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; Luật Đầu tư; Luật Đầu tư công; Luật Quản lý, sử dụng tài sản công 2025, Bên mời thầu có thể là cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc cơ quan có thẩm quyền quyết định việc tổ chức đấu thầu nhằm lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh.
Trong nhiều trường hợp, để bảo đảm việc tổ chức đấu thầu được thực hiện hiệu quả và đúng quy trình, cơ quan có thẩm quyền có thể giao cho một đơn vị trực thuộc hoặc một tổ chức có đủ năng lực, kinh nghiệm thực hiện nhiệm vụ tổ chức lựa chọn nhà đầu tư. Đơn vị này sẽ thay mặt cơ quan có thẩm quyền tiến hành các công việc liên quan đến hoạt động đấu thầu như chuẩn bị hồ sơ mời thầu, công bố thông tin về đấu thầu, tiếp nhận hồ sơ dự thầu của các nhà đầu tư, tổ chức đánh giá hồ sơ dự thầu và trình kết quả lựa chọn nhà đầu tư cho cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, bên mời thầu đóng vai trò rất quan trọng vì đây là chủ thể trực tiếp tổ chức và điều phối toàn bộ hoạt động đấu thầu. Bên mời thầu phải bảo đảm việc tổ chức đấu thầu được thực hiện đúng trình tự, thủ tục, bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Đồng thời, bên mời thầu cũng phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của các tài liệu, thông tin được cung cấp trong quá trình đấu thầu cũng như việc đánh giá hồ sơ dự thầu của các nhà đầu tư. Việc quy định rõ về chủ thể bên mời thầu nhằm xác định trách nhiệm cụ thể trong quá trình tổ chức đấu thầu, góp phần bảo đảm hoạt động lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện đúng quy định của Luật Đấu thầu 2023 và nâng cao hiệu quả quản lý trong lĩnh vực đấu thầu.
2. Chủ đầu tư là gì?
Chủ đầu tư là cơ quan hoặc tổ chức có trách nhiệm trực tiếp quản lý, sử dụng nguồn vốn và tổ chức thực hiện dự án hoặc hoạt động mua sắm. Theo quy định khoản 2 Điều 4 của Luật Đấu thầu 2023, chủ đầu tư có thể là cơ quan, tổ chức sở hữu vốn, vay vốn hoặc được giao trực tiếp quản lý và sử dụng nguồn vốn để triển khai dự án. Trong trường hợp này, chủ đầu tư giữ vai trò quan trọng trong toàn bộ quá trình thực hiện dự án, từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, tổ chức lựa chọn nhà thầu, ký kết hợp đồng cho đến việc quản lý, giám sát và nghiệm thu kết quả thực hiện. Chủ đầu tư phải bảo đảm việc sử dụng nguồn vốn đúng mục đích, đúng quy định và đạt được hiệu quả kinh tế – xã hội như mục tiêu của dự án đã đề ra.
Ngoài ra, chủ đầu tư còn có thể là các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước, tức là các cơ quan, tổ chức được Nhà nước giao kinh phí để thực hiện nhiệm vụ quản lý, cung cấp dịch vụ công hoặc triển khai các hoạt động cần thiết phục vụ cho xã hội. Những đơn vị này có trách nhiệm sử dụng nguồn ngân sách được phân bổ một cách hợp lý, minh bạch và hiệu quả, đồng thời phải tuân thủ đầy đủ các quy định về đấu thầu khi tiến hành mua sắm hàng hóa, dịch vụ hoặc thực hiện các gói thầu liên quan. Bên cạnh đó, chủ đầu tư cũng có thể là đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng dự toán mua sắm ngoài ngân sách nhà nước, nghĩa là các đơn vị được giao quyền sử dụng các nguồn tài chính hợp pháp khác để thực hiện hoạt động mua sắm, nhưng vẫn phải bảo đảm tuân thủ các quy định chung về quản lý và sử dụng nguồn vốn.
Trong một số trường hợp, chủ đầu tư còn có thể là đơn vị mua sắm tập trung. Đây là tổ chức được giao nhiệm vụ thực hiện hoạt động mua sắm chung cho nhiều cơ quan, tổ chức khác nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn, giảm chi phí và tăng tính minh bạch trong quá trình mua sắm. Việc tổ chức mua sắm theo hình thức tập trung giúp chuẩn hóa quy trình lựa chọn nhà thầu, hạn chế tình trạng phân tán trong hoạt động mua sắm và góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu. Vì vậy, việc xác định rõ chủ thể chủ đầu tư có ý nghĩa quan trọng trong việc phân định trách nhiệm quản lý vốn, tổ chức đấu thầu và giám sát quá trình thực hiện dự án, qua đó bảo đảm các hoạt động đầu tư và mua sắm được thực hiện đúng quy định và đạt hiệu quả cao.
3. Khi nào hồ sơ đề xuất tài chính của nhà thầu không đạt yêu cầu kỹ thuật được trả lại?
Trong quá trình lựa chọn nhà thầu, việc đánh giá hồ sơ dự thầu thường được thực hiện theo từng bước nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch và cạnh tranh trong đấu thầu. Đối với các gói thầu áp dụng phương thức đánh giá tách riêng giữa kỹ thuật và tài chính, những nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật sẽ không được tiếp tục xem xét phần hồ sơ đề xuất tài chính. Theo quy định của khoản 1 Điều 9 Luật Đấu thầu 2023, hồ sơ đề xuất tài chính của các nhà thầu này phải được trả lại nguyên trạng theo thời hạn nhất định để bảo đảm tính bảo mật của thông tin tài chính trong hồ sơ dự thầu. Cụ thể:
- Đối với gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn: trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ký hợp đồng với nhà thầu được lựa chọn;
Đối với các gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, hồ sơ đề xuất tài chính của nhà thầu không vượt qua bước đánh giá về kỹ thuật sẽ được trả lại nguyên trạng cho nhà thầu trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ký hợp đồng với nhà thầu được lựa chọn. Quy định này nhằm bảo đảm rằng quá trình lựa chọn nhà thầu đã hoàn tất và hợp đồng đã được ký kết chính thức trước khi tiến hành hoàn trả hồ sơ tài chính cho các nhà thầu không được lựa chọn. Đồng thời, việc quy định thời hạn cụ thể giúp bảo đảm quyền lợi của nhà thầu và hạn chế việc kéo dài thời gian lưu giữ hồ sơ không cần thiết.
- Đối với gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp áp dụng phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ: được thực hiện khi hoàn trả hoặc giải tỏa bảo đảm dự thầu của nhà thầu không được lựa chọn hoặc khi đăng tải kết quả lựa chọn nhà thầu.
Đối với các gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp hoặc gói thầu hỗn hợp áp dụng phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ, hồ sơ đề xuất tài chính của nhà thầu không đạt yêu cầu về kỹ thuật sẽ được trả lại khi bên mời thầu thực hiện việc hoàn trả hoặc giải tỏa bảo đảm dự thầu của nhà thầu không được lựa chọn hoặc khi kết quả lựa chọn nhà thầu được đăng tải theo quy định. Quy định này nhằm bảo đảm rằng quá trình lựa chọn nhà thầu đã được công bố chính thức và minh bạch trước khi hồ sơ tài chính được hoàn trả cho nhà thầu, đồng thời góp phần bảo vệ tính bảo mật và quyền lợi hợp pháp của các nhà thầu tham dự thầu.
Từ những quy định trên có thể thấy rằng việc trả lại hồ sơ đề xuất tài chính của nhà thầu không đạt yêu cầu kỹ thuật là cần thiết nhằm bảo đảm tính minh bạch, khách quan và bảo mật thông tin trong quá trình lựa chọn nhà thầu, đồng thời góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà thầu tham dự theo quy định của Luật Đấu thầu 2023.
Kết luận
Việc xác định rõ khái niệm và vai trò của bên mời thầu và chủ đầu tư theo Luật Đấu thầu 2023 giúp phân định cụ thể trách nhiệm của từng chủ thể trong quá trình tổ chức và thực hiện hoạt động đấu thầu. Khi các chủ thể thực hiện đúng chức năng và quyền hạn của mình, quá trình lựa chọn nhà thầu sẽ được tiến hành một cách minh bạch, công bằng và hiệu quả hơn. Đồng thời, sự phối hợp chặt chẽ giữa bên mời thầu và chủ đầu tư cũng góp phần bảo đảm việc triển khai các gói thầu, dự án được thực hiện đúng kế hoạch, tiết kiệm nguồn lực và đạt được mục tiêu đề ra. Những quy định này tạo nền tảng pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn và thúc đẩy sự phát triển bền vững của các hoạt động đầu tư trong thực tiễn.
Còn khúc mắc, quý khách vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
