1. Khái niệm xã hội hóa.

Xã hội hóa là một trong những giải pháp cải cách tổ chức, hoạt dộng của bộ máy nhà nước nhằm tăng cường trách nhiệm của các cá nhân tổ chức huy động nguồn lực không nằm trong nhà nước vào công cuộc phát triển đất nước. Về bản chất thì xã hội hóa là sự chuyển giao một số công việc của Nhà nước sang cho các thiết chế phi Nhà nước thực hiện trong phạm vi, tính chất được Nhà nước quy định.

2. Khái niệm xã hội hóa thi hành án dân sự.

Về khía cạnh pháp lý thì xã hội hóa Thi hành án dân sự là việc nhà nước tạo điều kiện cho người dân, xã hội tham gia vào hoạt động tư pháp, người dân có quyền lựa chọn tổ chức thi hành án cho mình hay “xã hội hóa thi hành án dân sự là việc chuyển hoạt động này từ cơ quan thi hành án cho các cá nhân, tổ chức phi Nhà nước thực hiện” 
Để thực hiện xã hội hóa Thi hành án dân sự nhiều nước trên thế giới lựa chọn mô hình tổ chức thi hành án tư nhân hành nghề theo quy chế Thừa phát lại. Xã hội hóa Thi hành án dân sự thông qua thực hiện chế định Thừa phát lại là nâng cao trách nhiệm của các bên có quyền, nghĩa vụ, của cộng đồng và của toàn xã hội trong việc thi hành án; từng bước chuyển hoạt động thi hành án dân sự cho cá nhân, tổ chức thực hiện nhằm thi hành kịp thời, đúng đắn các bản án, quyết định dân sự của Toà án theo quy định của pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, lợi ích của Nhà nước và của toàn xã hội.

3. Nội dung xã hội hóa thi hành án dân sự.

Xã hội hoá thi hành án dân sự tạo ra cơ chế thi hành án dân sự hợp lí, trong đó ngoài Nhà nước, các cá nhân, tổ chức khác đều được đóng góp công, của cho việc thi hành án dân sự làm cho việc thi hành các bàn án, quyết định dân sự được nhanh chóng và hiệu quả. Đây là vấn đề mới, nên cần phải có bước đi phù hợp, phải giải mã được thế nào là xã hội hóa, thi hành án dân sự, xã hội hóa thi hành án dân sự, đến đâu và tổ chức thực hiện như thế nào, đặc biệt là tính hợp lý, hợp pháp của xã hội hóa thi hành án dân sự nhìn dưới góc độ thể chế pháp luật cần phải cân nhắc hết sức thận trọng. Do đó, để xã hội hoá thi hành án dân sự có hiệu quà thì phải bảo đảm được các yêu cầu cơ bản:
Việc xác định được nội dung của thi hành án dân sự sẽ đưa ra được đường lối, chính sách để phát huy tối đa hiệu quả của công tác xã hội hóa thi hành án dân sự. Vấn đề đặt ra là trong thi hành án dân sự các đương sự có quyền lợi ích đến việc thi hành án và có quyền tự định đoạt quyền lợi ích hợp pháp của mình. Nếu các đương sự có nhận thức và hiểu biết đúng đắn về quyền, nghĩa vụ của họ trong thi hành án thì họ sẽ tự nguyện thực hiện vì vậy xã hội hóa vì vậy trước hết phải xã hội hóa thi hành án dân sự việc tuyên truyền giáo dục thuyết phục đương sự tự nguyện thi hành án dân sự. mọi cá nhân, tổ chức đều được tham gia vào việc tuyên truyền, giáo dục thuyết phục đương sự tự nguyện thi hành án.
Xã hội hóa thi hành án dân sự phải tạo cơ sở cho các bên liên quan đến Thi hành án chủ động thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình theo phán quyết của Toà án cũng như xác định rõ trách nhiệm của họ để thực hiện các quyền, nghĩa vụ đó, mà bản chất là xem việc Thi hành án như một loại hình dịch vụ pháp lý công.
Xã hội hóa Thi hành án dân sự không tách rời, làm giảm mà ngược lại phải góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động Thi hành án, bảo đảm quyền, lợi ích của các bên đương sự, của cộng đồng và của toàn xã hội.
Như vậy, xã hội hóa thi hành án đân sự là nâng cao trách nhiệm của các bên có quyền, nghĩa vụ, của cộng đồng và của toàn xã hội trong việc Thi hành án, từng bước chuyển hoạt động Thi hành án dân sự cho cá nhân, tổ chức thực hiện nhằm thi hành kịp thời,đúng đắn các bản án, quyết định dân sự của Toà án theo quy định của pháp luật đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của các bên lợi ích của nhà nước và toàn xã hội.
Xã hội hóa Thi hành án dân sự là xã hội hóa toàn bộ công tác thi hành án dân sự hay chỉ một phần? Thi hành án dân sự phức tạp, các công việc thuộc về tổ chức thi hành án dân sự đòi hỏi phải sử dụng quyền lực của Nhà nước mới thực hiện được như việc ra quyết định thi hành án, cưỡng chế thi hành án... thì không xã hội hoá. Tuy vậy, đối với một số công việc mà việc thực hiện không nhất thiết phải sử dụng quyền lực của Nhà nước mới thực hiện được như việc xác minh tài sản, địa chỉ của người phải thi hành án dân sự, bảo quản, định giá và bán tài sản kê biên.... thì có thể xã hội hoá. Đối với những công việc đó có thể giao cho các cá nhân, tổ chức tư nhân thực hiện và  đương sự phải chi trả các chi phí cho việc thực hiện chúng. Việc để cá nhân tổ chức thực hiện đôi khi còn đem lại hiệu quả ưu thế vượt trội hơn.
Do vậy việc tạo điều kiện cho các tổ chức, tư nhân tham gia thi hành án có thể thiết lập một nô hình tư nhân đảm nhiệm việc thi hành án dân sự nhưng cơ chế này cũng cần phải có sự kiểm tra giám chặt chẽ.
Hoạt động thi hành án dân sự tuân theo pháp luật và chịu sự kiểm sát của Nhà nước hoạt động thi hành án dân sự, với nội hàm là việc làm cho bản án, quyết định dân sự đi vào thực tiễn - là một dạng của hành vi tuân thủ pháp luật và thực thi pháp luật, làm cho quyền của đương sự được thực thi và buộc bị đơn phải thực hiện nghĩa vụ dân sự, có tác động rất lớn tới quyền và nghĩa vụ của người dân, xử lý trị giá tài sản lớn, ... vì vậy cần nhất thiết tuân thủ pháp luật. Những quy phạm trong lĩnh vực thi hành án dân sự rất rộng, về thẩm quyền của chủ thể tổ chức thi hành án, của người phải thi hành án cũng như người được thi hành án, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, về quy trình thực hiện các công việc trong quá trình thi hành án cụ thể như xử lý tài sản, kê biên tài sản cho tới cưỡng chế thi hành án,... bảo đảm bản án được thực thi hiệu quả. Các quy phạm này càng chi tiết và hợp lý thì quá trình thi hành án dân sự càng tránh được những nguy cơ tiêu cực, sai phạm. 
Để tạo điều kiện cho các cá nhân, tổ chức tham gia tổ chức thi hành án dân sự có thể thiết lập mô hình tổ chức thi hành án bán công như Nhật Bản. Hoặc mô hình tổ chức thi hành án tư nhân như Pháp, Bi, Hà Lan.... Nếu theo mô hình tổ chức thi hành án bán công, việc tổ chức thi hành án dân sự sẽ do cả công chức và viên chức đàm nhiệm, thù lao của họ trước hết lấy từ phí thi hành án do đương sự nộp, trường hợp phí thi hành án đương sự nộp không đủ để chi trả thì Nhà nước hỗ trợ. Nếu theo mô hình tổ chức thi hành án tư nhân thì việc tổ chức thi hành án do các văn phòng, tổ chức thi hành án dân sự tư nhân đảm nhiệm. Chính phủ đã ra Nghị định số 08/2020/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại.
Theo quy định về thực hiện chế định thừa phát lại nêu trên, để trang trải cho hoạt động thi hành án dân sự thừa phát lại được thu phỉ thừa phát lại theo nguyên tắc đối với những loại công việc mà Nhà nước đã quy định về phí đang được áp dụng thì khi
thực hiện các công việc này thừa phát lại thu phí theo các quy định đó; đối với những loại công việc mà Nhà nước chưa quy định về phí và một số công việc khó khăn, quan của hoạt động thi hành án dân sự.
Qua các nguyên tắc của luật thi hành án dân sự có thể nhận thấy được các đặc trưng của hoạt động thi hành án dân sự. Tuy vậy, việc quản lí xã hội thuộc chức năng của Nhà nước. Nhà nước quản lí xã hội thông qua việc xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để điều tiết các quan hệ xã hội. Các nguyên tắc của luật thi  hành án dân sự là những quy phạm pháp luật - quy phạm pháp luật chung về thi hành án dân sự do Nhà nước đặt ra. Căn cứ vào quy phạm pháp luật chung này Nhà nước xây dựng và ban hành những quy phạm cụ thể về thi hành án dân sự.
Do vậy để thấy được sự cần thiết và định hướng hoàn thiện vấn đề xã hội hóa thi hành án dân sự thì cần tìm hiểu chủ yếu thông qua hoạt động hiệu quả của Thừa phát lại đã đem cho công tác xã hội hóa thi hành án dân sự.

4. Ý nghĩa của xã hội hóa thi hành án dân sự.

Xuất phát từ bối cảnh tình hình, nhu cầu của các cơ quan tư pháp, thi hành án dân sự và xu hướng phát triển nghề Thừa phát lại trên thế giới thì có thể thấy rằng sự tồn tại của Thừa phát lại ở nước ta trong thời gian tới đây là một tất yếu, phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp, phát triển kinh tế – xã hội.
Xã hội hóa thi hành án dân sự giúp làm giảm gánh nặng về nhân lực, chi phí của Nhà nước cho hoạt động thi hành án
Xã hội hóa Thi hành án dân sự sẽ tạo ra cơ chế mới, nguồn lực mới cho Thi hành án dân sự do có sự cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp Thi hành án tư nhân với nhau và giữa doanh nghiệp Thi hành án tư nhân với cơ quan Nhà nước làm công tác quản lý Thi hành án Qua đó, đòi hỏi các cơ quan, tổ chức làm nhiệm vụ Thi hành án phải tự nâng mình lên để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao và phức tạp của công tác
Thi hành án, do đó, khắc phục được tình trạng quan liêu trong công tác Thi hành án; các bản án, quyết định của Toà án sẽ được Thi hành một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn sẽ góp phần khắc phục tình trạng chây ỳ, quan liêu trong Thi hành án. Xã hội hóa Thi hành án dân sự sẽ tạo ra cơ chế mới, nguồn lực mới cho thi hành án dân sự do có sự cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp thi hành án tư nhân với nhau và giữa doanh nghiệp thi hành án tư nhân với cơ quan Nhà nước làm công tác quản lý thi hành án. Qua đó, đòi hỏi các cơ quan, tổ chức làm nhiệm vụ thi hành án phải tự nâng mình lên để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao và phức tạp của công tác thi hành án , do đó, khắc phục được tình trạng quan liêu trong công tác thi hành án; các bản án, quyết định của Toà án sẽ được thi hành một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Xã hội hóa thi hành án dân sự sẽ nâng cao được tinh thần trách nhiệm cá nhân và sự tận tuỵ của nhân viên thi hành án trong công tác thi hành án.
Với chế độ lương bổng, phụ cấp hợp lý cùng với chính sách đãi ngộ khác sẽ góp phần cải thiện đáng kể thu nhập cho các nhân viên thi hành án, tạo nên sự yên tâm của họ đối với nghề nghiệp của mình, giúp họ thật sự gắn bó và yêu nghề hơn. Xã hội hóa thi hành án dân sự sẽ hình thành nên tổ chức thi hành án tư (Thừa phát lại) qua đó bổ sung thêm một lực lượng thi hành án chuyên nghiệp có trình độ chuyên môn cao giúp bên được thi hành án có điều kiện xác minh chính xác thực trạng tài sản của bên phải thi hành án, nâng cao số lượng án có điều kiện thi hành, đảm bảo quyền lợi cho bên được thi hành án, đồng thời người dân có thêm cơ hội lựa chọn trong việc nhờ cơ quan, tổ chức nào thi hành án, quyết định liên quan. Vì vậy, các cơ quan, tổ chức thi hành án cần phải cạnh tranh, nâng cao năng lực, nâng cao hiệu quả thi hành án để bảo vệ uy tín của mình.

5. Thừa phát lại.

Theo khoản 1 điều 2 Nghị định 08/2020 NĐ-CP “Thừa phát lại là người có đủ tiêu chuẩn được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện tống đạt, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án dân sự, tổ chức thi hành án dân sự theo quy định của Nghị định này và pháp luật có liên quan.”
Thừa phát lại mặc dù cũng là do cơ quan nhà nước bổ nhiệm và thực hiện một số công việc như : thi hành bản án, xác minh điều kiện thi hành án nhưng Thừa phát lại không phải là công chức Nhà nước, họ làm việc và được hưởng thù lao và phí tổn theo giá biểu do Nhà nước quy định và hợp đồng ký kết với khách hàng.
Thừa phát lại hỗ trợ cơ quan thi hành án nói chung và Chấp hành viên nói riêng trong việc tống đạt các văn bản, giấy tờ, tài liệu: Theo quy định hiện nay thì;Văn phòng Thừa phát lại được quyền thỏa thuận để tống đạt văn bản của Tòa án, Cơ quan thi hành án dân sự các cấp trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi đặt Văn phòng Thừa phát lại, bao gồm: Giấy báo, giấy triệu tập, giấy mời, quyết định đưa vụ án ra xét xử, bản án, quyết định trong trường hợp xét xử vắng mặt đương sự của Tòa án; quyết định về thi hành án, giấy báo, giấy triệu tập của Cơ quan thi hành án dân sự. Trong trường hợp cần thiết, trên cơ sở đề nghị của Tòa án, Cơ quan thi hành án dân sự, Văn phòng Thừa phát lại có thể thỏa thuận để tống đạt các loại văn bản, giấy tờ khác.