1. Giới thiệu tác giả

Cuốn sách chuyên khảo "Nhận thức khoa học về phần chung pháp luật hình sự Việt Nam sau pháp điển hóa lần thứ ba" được biên soạn bởi TSKH.GS. Lê Văn Cảm Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Luật hình sự và Tội phạm học, Giảng viên cao cấp hạng I của Khoa luật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

GS. Lê Văn Cảm nguyên là chuyên viên Vụ nghiên cứu pháp luật của Tòa án nhân dân tối cao nay là Vụ Pháp chế - Quản lý khoa học, nguyên chủ nhiệm Khoa luật trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, đã có hơn 30 năm làm công tác nghiên cứu khoa học, là một trong các nhà khoa học - luật gia hàng đầu của Việt Nam đương đại. 

Ông đã công bố 310 công trình khoa học pháp lý gồm 45 sách, giáo trình và 265 bài báo.

2. Giới thiệu hình ảnh sách

Sách Nhận thức khoa học về phần chung pháp luật hình sự Việt Nam sau Pháp điển hoá lần thứ ba

Nhận thức khoa học về phần chung pháp luật hình sự  Việt Nam sau pháp điển hóa lần thứ ba

Tác giả: TSKH.GS. Lê Văn Cảm

Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội

3. Tổng quan nội dung sách

Nhằm mục đích giúp bạn đọc nhận diện được không chỉ điểm mới trong nội dung Phần chung của Bộ luật hình sự năm 2015 mà còn tiếp cận với kỹ thuật lập pháp trong xây dựng Bộ luật hình sự năm 2015 TSKH.GS. Lê Văn Cảm đã biên soạn cuốn sách chuyên khảo "Nhận thức khoa học về Phần chung pháp luật hình sự sau pháp điển lần thứ ba".

Cuốn sách được biên soạn với cấu trúc chương mục như sau:

Chương một. Nhận thức khoa học về những điểm mới của phần chung Bộ luật hình sự Việt Nam năm 2015

1. Hệ thống và cơ cấu của Bộ luật hình sự năm 2015

2. Chế định lớn về đạo luật hình sự

3. Chế định lớn về tội phạm

3. Chế định lớn về những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự

5. Chế định lớn về trách nhiệm hình sự

6. Chế định lớn về các biện pháp cưỡng chế hình sự (gồm hình phạt và biện pháp tư pháp)

7. Chế định lớn về quyết định hình phạt

8. Chế định lớn về các biện pháp tha miễn

9. Chế định lớn về trách nhiệm hình sự của người dưới 18 tuổi phạm tội

10. Chế định lớn về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại phạm tội

Sau khi phân tích khoa học những điểm mới của các chế định nêu trên, tác giả đã kết luận: ở các mức độ khác nhau, những điểm mới của Phần chung BLHS năm 2015 đều có liên quan đến hệ thống và cấu trúc cũng như 9 chế định lớn. Nếu so sánh với hai lần pháp điển hóa trước (1985 và 1999) thì BLHS năm 2015 có hai điểm mới về hệ thống ..."chứng minh về sự thắng lợi của các quan điểm tiến bộ và nhân đạo trong khoa học luật hình sự và pháp luật hình sự Việt Nam, nhằm bảo vệ một cách vững chắc các quyền hiến định của con người và của công dân".

Tác giả cũng nhận định, những thay đổi tích cực này đã góp phần minh chứng cho sự thành công không hề phủ nhận của các tư tưởng khoa học luật hình sự tiến bộ và dân chủ, vì sự nghiệp bảo vệ các quyền con người bằng pháp luật hình sự đúng nghĩa của nó, trong một đất nước đã long trọng tuyên bố về mặt hiến định trước toàn thế giới là "Nhà nước pháp quyền XHCN của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân".

Chương hai. Nhân thức khoa học về kỹ thuật lập pháp của phần chung Bộ luật hình sự Việt Nam năm 2015

1. Lý luận về lập pháp hình sự trong Nhà nước pháp quyền

2. Hệ thống và cơ cấu của Bộ luật hình sự năm 2015

3. Chế định lớn về đạo luật hình sự

4. Chế định lớn về tội phạm

5. Chế định lớn về những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự

6. Chế định lớn về trách nhiệm hình sự

7. Chế định lớn về các biện pháp cưỡng chế hình sự

8. Chế định lớn về các biện pháp tha miẽn

9. Chế định lớn về trách nhiệm hình sự của người dưới 18 tuổi phạm tội

10. Chế định lớn về trách nhiệm hình sự của pháp  nhân thương mại phạm tội

11. Kết luận chương

Sau khi phân tích nội hàm các quy phạm, tác giả nhận định có những hạn chế về kỹ thuật lập pháp. Trong đó hai chế định lớn về đạo luật hình sự và trách nhiệm hình sự có nhiều hạn chế hơn cả, đơn cử như "chưa nghĩ ra được nội hàm của rất nhiều vấn đề liên quan đến chế định lớn về trách nhiệm hình sự" hay "thiếu rất nhiều định nghĩa pháp lý tương tứng với nhiều khái niệm cơ bản có ý nghĩa to lớn và rất quan trọng về mặt nhận thức - khoa học cũng như thực tiễn"...

Chương ba. Nhận thức khoa học về định hướng tiếp tục hoàn thiện phần chung pháp luật hình sự Việt Nam trong tương lai

1. Khái niệm, phương pháp tiếp cận và nội hàm của định hướng tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam trong tương lai

2. NHững nguyên tắc của định hướng tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam trong tương lai

3. Những cơ sở khoa học - thực tiễn của định hướng tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam trong tương lai

4. Sự hình thành và phát triển của mô hình lập pháp theo định hướng tiếp tục hoàn thiện Phần chung pháp luật hình sự VIệt Nam trong tương lai

5. Vấn đề tiếp thu và lĩnh hội của nhà làm luật đối với những kiến giải lập pháp cụ thể về Phần chung pháp luật hình sự Việt Nam

6. Mô hình lập pháp về Phần chung Bộ luật hình sự trong tương lai theo định hướng tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự VIệt Nam

7. Những luận chứng về sự hợp lý của các quy phạm Phần chung Bộ luật hình sự trong tương lai

8. Kết luận chương

Tác giả đã phân tích nội hàm từng nội dung với những đề xuất giải pháp sâu sắc. Tác giả cho rằng, trong tất vả các kỹ thuật lập pháp thì kỹ thuật lập pháp hình sự là lĩnh vực hàng đầu , cơ bản và quan trọng hơn cả ...vì nó có ý nghĩa quyết định đến sinh mạng - cái sống - cái chế", các quyền tự do của một con người và công dân. Ví dụ, khi một từ ngắn như "bị" hay "có thể bị" tử hình là phải tước đi hoặc có thể không tước đi sinh mạng một con người. Do đó, Bộ luật hình sự đòi hỏi một kỹ thuật lập phap skhoa học và chặt chẽ.

Phụ lục 1. Bảng thống kê và so sánh các điều khoản quy định về 02 tình tiết tăng nặng "phạm tội có tính chất chuyên nghiệp" và "phạm tội nhiều lần" trong 03 BLHS Việt Nam (các năm 1985, 1999 và 2015) với tư cách là 02 dạng của chế định nhiều tội phạm trong PLHS nước ta

Phụ lục 2. Bảng thống kê kết quả điều tra xã hội học qua các phiếu phỏng vấn sâu về sự cần thiết phải đáp ứng 05 tiêu chí tối thiểu cơ bản và bắt buộc về kỹ thuật lập pháp của một Bộ luật hình sự tốt trong Nhà nước pháp quyền.

4. Đánh giá bạn đọc

Với những nội dung truyền tải trong cuốn sách, tác giả đã luận giải sâu sắc về mặt khoa học kỹ thuật lập pháp trong pháp điển Bộ luật hình sự lần thứ ba. Với lỗi trình bày rõ ràng, ngôn từ sử dụng đơn giản (thậm chí đã dễ hiểu rồi tác giả vẫn chú thích thêm về cụm từ ngữ nghĩa tương đương) đối với người đọc mà nói rất dễ hiểu. Song cũng đem lại một cảm giác khó chịu vì đôi khi không cần thiết.

Đây là một công trình khoa học nghiên cứu công phu và tâm huyết của tác giả. Với vốn liếng sách luật ít ỏi của mình thì đây là cuốn sách đầu tiên tôi lĩnh hội về nội dụng đánh giá một Bộ luật không chỉ về mặt nội dung mà còn về mặt kỹ thuật lập pháp chuyên sâu như vậy.

Sách chuyên khảo "Nhận thức khoa học về Phần chung pháp luật hình sự Việt Nam sau pháp điển lần thứ ba" góp phần nâng cao nhận thức khoa học về những vấn dề lý luận và thực tiễn về kỹ thuật lập pháp, cũng như những tri thức mới về lập pháp hình sự cho các nhà luật học là các cán bộ khoa học, các cán bộ giảng dạy, các nghiên cứu sinh - học viên cao học trong lĩnh vực tư pháp hình sự.

Đây cũng là một cuốn sách tham khảo rất bổ ích, cần thiết cho những người quan tâm đến hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực lập pháp, hành pháp. tư pháp, những người quan tâm đến pháp luật hình sự, quyền con người, quyền công dân nói chung.

5. Kết luận

Trên đây là chia sẻ tổng quan về nội dung cuốn sách "Nhận thức khoa học về phần chung pháp luật hình sự Việt Nam sau pháp điển lần thứ ba". Hy vọng sẽ là thông tin hữu ích giúp bạn lựa chọn được cuốn sách mình cần.

Trong chuyên mục "Sách luật" chúng tôi thường xuyên cập nhật và giới thiệu những cuốn sách luật hay và bổ ích. Rất mong nhận được sự quan tâm và theo dõi của bạn đọc. Chúc các bạn đọc sách hiệu quả!

Định nghĩa pháp lý của khái niệm tội phạm tại khoản 1 Điều 8 Bộ luật hình sự năm 2015 lần đầu tiên đã nhận được sự sửa đổi bổ sung của nhà làm luật với một số điểm mới cơ bản dưới đây nữa (cả về mặt nội dung và về mặt hình thức) mà pháp luật hình sự đã hiện hành trước đây của Việt Nam (kể cả BLHS năm 1999) chưa bao giờ biết đến như:

Về mặt nội dung - bên cạnh cá nhân (thể nhân) như quy định của pháp luật hình sự trước đây, nhà luật đã bổ sung vào Bộ luật hình sự năm 2015 thêm 01 chủ thể mới nữa của việc thực hiện tội phạm là pháp nhân thương mại phạm tội.

Về mặt hình thức - đó là việc bổ sung thêm phạm trù mới nữa là "theo quy định của Bộ luật này phải vị xử lý hình sự". Như vậy, kể từ nay trở đi, trên 03 bình diện (khách quan, chủ quan và pháp lý), khái niệm tội phạm theo quan điểm mới chính thức của nhà làm luật Việt Nam sẽ có (bao gồm) 05 đặc điểm (dấu hiệu) cơ bản đã được thừa nhận chung sau đây: là hành vi hoặc bất tác vi (bằng hành động hoặc không hành động) nguy hiểm cho xã hội; được quy định trong pháp luật hình sự hay còn gọi là do pháp luật hình sự quy định, do người (thể nhân) có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, tức có lỗi và phải bị xử lý hình sự. Cần lưu ý rằng, vì muốn đơn giản và ngắn gọn để ghi nhận trong pháp luật hình sự thực định nên ở đây nhà làm luật đã ngụ ý rằng, đặc điểm "đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự" của người phạm tội đã chứa đựng (bao hàm) cả trong đặc điểm "người có năng lực trách nhiệm hình sự" rồi (còn về mặt khoa học việc chúng ta tách riêng nó ra thành đặc điểm thứ 06 để nghiên cứu dưới góc độ lý luận chẳng qua chỉ là nhằm để minh họa cho rõ hơn phạm trù "năng lực trách nhiệm hình sự" mà thôi).