1. Giới thiệu tác giả

Cuốn sách "Quyền sống và hình phạt tử hình" do các tác giả gồm: GS.TSKH. Đào Trí Úc, PGS.TS. Vũ Công Giao và PGS.TS. Trương Thị Hồng Hà đồng chủ biên.

2. Giới thiệu hình ảnh sách

Sách tham khảo Quyền sống và hình phạt tử hình

Quyền sống và hình phạt tử hình

Tác giả: Nhiều tác giả

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia sự thật

3. Tổng quan nội dung sách

Quyền sống là một quyền con người cơ bản được ghi nhận trong luật nhân quyền quốc tế. Quyền này tư lâu cũng đã được bảo vệ theo pháp luật của Việt Nam nhưng lần đầu tiên được hiến định một cách cụ thể trong Hiến pháp năm 2013. Theo Điều 19 Hiến pháp năm 2013: "Mọi người có quyền sống. Tính mạng con người được pháp luật bảo hộ. Không ai bị tước đoạt tính mạng trái luật".

Việc hiến định quyền sống là một trong những sự phát triển tiến bộ lớn trong chế định về quyền con người, quyền của công dân của Hiến pháp năm 2013. Nó chứng tỏ rằng, Nhà nước Việt Nam quan tâm sâu sắc đến việc bảo vệ và thúc đẩy các quyền con người và pháp luật Việt Nam ngày càng phù hợp hơn với các điều ước quốc tế về nhân quyền.

Tuy nhiên, việc hiến định quyền sống cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu, rà soát, sửa đổi, bổ sung khuôn khổ pháp luật hiện hành của Việt Nam nhằm bảo đảm quyền này trong Hiến pháp mới được thực thi hiệu quả. Thực tế cho thấy quyền sống tuy đã được bảo vệ bởi pháp luật Việt Nam từ lâu song nhìn chung vẫn còn khá mới về mặt lý luận với các chuyên gia và các nhà lập pháp trong nước, đặc biệt là mối quan hệ của quyền này với hình phạt tử hình và một số vấn đề khác, ví dụ như việc cho hay không cho phép thực hiện cái chết không đau đớn (an tử) với những người bị bệnh hiểm nghèo nằm liệt giường lâu dài không có khả năng chữa trị. Để làm rõ những vấn đề lý luận đó, không thể không tìm hiểu, phân tích các quy định liên quan trong luật quốc tế, pháp luật và thực tiễn của các quốc gia khác trên thế giới.

Kể từ khi Hiến pháp 2013 được thông qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu bàn về việc thực thi hiến pháp mới, tuy nhiên chưa có công trình nào phân tích chuyên sâu về chủ đề quyền sống. Để khỏa lấp khoảng trống nghiên cứu đó, Viện Chính sách công và Pháp luật tổ chức biên soạn cuốn sách "Quyền sống và hình phạt tử hình" nhằm gó phần làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn trên thế giới và ở Việt Nam về quyền sống và hình phạt tử hình, qua đó cung cấp ý kiến tư vấn cho các cơ quan nhà nước hữu quan để hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về những vấn đề này, đặc biệt trong việc sửa đổi Bộ luật hình sự, Bộ luật dân sự và một số đạo luật khác có liên quan.

Nội dung cuốn sách là tập hợp các bài tham luận của các nhà nghiên cứu Việt Nam và của một số học giả nước ngoài trình bày tại hội thảo "Quyền sống trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam" do Viện Chính sách công và Pháp luật phối hợp cùng với Trung tâm Nhân quyền Na Uy tổ chức. Bên cạnh đó, cuốn sách còn có phần phụ lục trình bày các văn kiện quốc tế có liên quan.

Nội dung cụ thể gồm những bài viết sau:

1. Quyền sống trong Luật quốc tế và pháp luật Việt Nam - GS.TSKH. Đào Trí Úc - PGS.TS. Vũ Công Giao

2. Vấn đề quyền sống của thai nhi trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam - PGS.TS. Vũ Công Giao và Ths. Nguyễn thùy Dương

3. Những tranh luận chủ yếu về hình  phạt tử hình trên thế giới - PGS.TS. Vũ Công Giao

4. Hình phạt tử hình và nhân quyền - GS. Roger Hood

5. GIảm hình phạt tử hình trong dự thảo Bộ luật hình sự sửa đổi: từ góc nhìn của công chúng và chuyên gia - TS. Trương Hồ Hải

6. Hình phạt tử hình trong Luật hình sự Việt Nam: Một số kiến nghị hoàn thiện - PGS.TS. Trịnh Quốc Toản

7. Hình phạt tử hình và yêu cầu cải cách tư pháp ở Việt Nam hiện nay - PGS.TS. Trương Thị Hồng Hà

8. Chính sách, pháp luật của Việt Nam về hình phạt tử hình - Nguyễn Văn Hoàn

9. Sửa đổi các quy định về hình phạt tử hình trong pháp luật hình sự Việt Nam - GS.TSKH. Lê Văn Cảm

10. Quyền an tử theo Luật nhân quyền quốc tế, pháp luật của một số quốc gia và gợi mở cho Việt Nam - PGS.TS. Vũ Công Giao - ThS. Nguyễn Minh Tâm

Phụ lục một số văn kiện quốc tế có liên quan

4. Đánh giá bạn đọc

Quyền sống và hình phạt tử hình vốn là đề tài mà nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu và luận bàn để đi đến kết luận cho việc nên hay không nên duy trì hình phạt tử hình trong hệ thống hình phạt trong Bộ luật hình sự. Đây là vấn đề  quan tâm của nhiều quốc gia không riêng gì Việt Nam vì cùng với sự phát triển thì vấn đề nhân quyền ngày càng được cộng đồng quốc tế quan tâm sâu sắc hơn. Cuốn sách là tập hợp những bài viết phân tích chuyên sâu của các nhà khoa học có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự, luận giải đa chiều giúp bạn đọc có cơ hội tiếp cận được với nhiều quan điểm khoa học về vấn đề này.

Nếu bạn quan tâm tới quyền con người và đặc biệt mong muốn tìm được lời giải thích đáng và có đầy đủ cơ sở khoa học cũng như thực tiễn cho câu hỏi "có nên duy trì hình phạt tử hình hay không?" thì đây là một cuốn sách tham khảo dành cho bạn.

5. Kết luận

Trên đây là chia sẻ tổng quan về nội dung cuốn sách "Quyền sống và hình phạt tử hình". Hy vọng sẽ là thông tin hữu ích phục vụ bạn lựa chọn được cuốn sách mình đang tìm kiếm. Trong chuyên mục "Sách luật" chúng tôi thường xuyên cập nhật và giới thiệu những cuốn sách luật hay và hữu ích, rất mong sẽ nhận được sự quan tâm và theo dõi nhiều hơn nữa từ bạn đọc cả nước.

Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách "Quyền sống và hình phạt tử hình".

Cùng tìm hiểu về chủ thể của quyền sống thông qua nội dung phân tích và luận giải của PGS.TS. Vũ Công Giao trích dẫn dưới đây:

Chủ thể của quyền sống

Xác định chủ thể của quyền, cần đặt ra các câu hỏi và trả lời sau:

(q) Liệu quyền sống có áp dụng cho cả loài vật?

(2) Với các pháp nhân?

(3) Với các bào thai còn nằm trong bụng mẹ?

(4) Với người nước ngoài?

Liên quan đến câu hỏi thứ nhất, quan điểm chung cho rằng, quyền sống chỉ áp dụng cho con người mà không mở rộng đến các loài vật khác, Việc này thể hiện rõ ngay trong việc sử dụng các đại từ nhân xưng là  "everyone' trong Điều 3 UDHR, "every human being" trong Điều 6 ICCPR mà đều có nghĩa là mọi người.

Về câu hỏi thứ hai, trong phán quyết về một số vụ việc, Tòa án nhan quyền châu Âu khẳng định rằng quyền sống chỉ áp dụng cho thể nhân. Pháp nhân cùng với thể nhân có thể được hưởng một số quyền con người như quyền sở hữu tài sản, quyền được tố tụng công bằng, quyền tự do biểu đạt, quyền tự do lập hội... nhưng không bao gồm quyền sống.

Liên quan đến câu hỏi thứ ba, luật nhân quyền quốc tế hiện chưa có quy định cụ thể về thời điểm được xác định là một con người để có vị thể chủ thể của các quyền con người. Trong thực tế, khi soạn thảo Công ước quôc stees về quyền dân sự, chính trị, đề xuất quy định rằng quyền sống được bảo vệ đối với cả những bào thai đã bị bác ỏ. Điều này là bởi trong thực tế có nhiều trường hợp, việc bảo vệ quyền sống của thai nhi sẽ làm tổn hại đến quyền sống của người mẹ. MẶc dù sau đó Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em, ở Lời mở đầu, đã nêu rằng trẻ em, do còn non nớt về thể chất và trí tuệ, cần được chăm sóc và bảo vệ đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp vè mặt pháp lý trước cũng như sau khi ra đời, xong cần thấy rằng "bảo vệ" và "quyền" là hai khái niệm khác nhau. Khái niệm "bảo vệ" ở đây không được các cơ quan nhân quyền Liên hợp quốc và khu vực hiểu là thai nhi có quyền sống và được bảo đảm quyền này trong mọi hoàn cảnh. Thực tế là trong phán quyết vụ KL kiện Peru, Ủy ban Nhân quyền đã cho rằng việc phá thai khi xác định việc tiếp tục mang thai gây ra một nguy cơ đáng kể đến đời sống và sức khỏe tâm thần của người mẹ không bị coi là vi phạm nhân quyền; còn trong vụ LMR kiện Agentina, Ủy ban này cho rằng, việc từ chối nạo phá thai cho nạn nhân bị hiếp dâm gây ra nỗi đau thể xác và tinh thần, là sự vi phạm quyền riêng tư của người phụ nữ. Ở cấp độ khu vực, trong  phán quyết về vụ X kiện Vương quốc Anh năm 1980, Tòa án nhân quyền Châu Âu cho rằng, quyền sống về nguyên tắc không áp dụng với bào thai người. Phán quyết này có thể coi là đã gián tiếp trả lời một câu hỏi khác, đó là việc phá thai có phải là sự vi phạm quyền sống hay không?

Mặc dù vậy, Công ước quốc tế về quyền trẻ em năm 1989 quy định: 'Trẻ em, do còn non nớt cả về thể chất và trí tuệ, cần được chăm sóc và bảo vệ đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp về mặt pháp lý trước cũng như sau khi ra đời". Điều này có nghĩa là, các quốc gia có nghĩa vụ nhất định trong việc bảo vệ sự sống của trẻ em từ khi cong là bào thai, cho dù sự bảo vệ đó không đồng nghĩa với việc bảo vệ quyền sống của một tư nhiên nhân, mà thông thường thể hiện chủ yếu qua các chính sách chăm sóc sức khỏe của bà mẹ.

Về câu hỏi thứ tư, như đã đề cập, chủ thể của quyền sống theo luật nhân quyền quốc tế là tất cả mọi người (everyone, every human being). Bản thân đại từ nhân xưng này đã cho thấy, quyền sống không phải là đặc quyền dành riêng cho công dân của các quốc gia như các quyền bầu cử, ứng cử .... mà còn là quyền của tất cả các cá nhân khác (công dân nước ngoài, người không quốc tịch, người tị nạn, người tìm kiếm cơ hội tị nạn...) hiện diện trên lãnh thổ của quốc gia. Vấn đề này cũng được quy dịnh trong nhiều công ước quốc tế khác về nhan quyền, cụ thể như công ước về vị thế của người tị nạn năm 1951, Công ước về bảo vệ quyền của tất cả những người lao động di trú và các thành viên gia đình họ năm 1990, Công ước về vị thế của người không quốc tịch năm 1954,.....