Tất cả các tội phạm có cấu thành vật chất đều chia thành các giai đoạn: Chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành?

1. Thế nào là cấu thành tội phạm?

Cấu thành tội phạm là tổng thể các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội phạm cụ thể được quy định trong Bộ luật hình sự. Cấu thành tội phạm phải có đầy đủ bốn yếu tố đó là khách thể, chủ thể, mặt khách quan và mặt chủ quan của tội phạm.

- Khách thể của tội phạm là quan hệ xã hội bị tội phạm xâm phạm hoặc đe dọa gây ra các hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Căn cứ vào khách thể người ta chia thành hai trường hợp các tội phạm gây ra hậu quả và các tội phạm đe dọa gây ra hậu quả. Thông thường đối với loại khách thể nào tội phạm đe doạ gây ra hậu quả thì sẽ quy định đối với các tội phạm có cấu thành hình thức như các tội xâm phạm an ninh quốc gia, chỉ cần người phạm tội có hành vi chuẩn bị phạm tội là phạm tội đã hoàn thành và người thực hiện hành vi bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Khách thể được chia làm ba loại đó là khách thể chung, khách thể loại và khách thể trực tiếp.

- Chủ thể của tội phạm là cá nhân hoặc pháp nhân thương mại đã thực hiện hành vi xâm phạm đến khách thể của tội phạm. Tuy nhiên không phải ai thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội cũng đều là chủ thể của tội phạm mà còn phải phụ thuộc vào các điều kiện theo quy định của Bộ luật hình sự như về độ tuổi, nhận thức...

 - Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi nguy hiểm và hậu quả các yếu tố khác như thời gian, địa điểm xảy ra tội phạm, công cụ, phương tiện và người phạm tội sử dụng để thực hiện tội phạm. Trong các yếu tố thuộc mặt khách quan thì hành vi nguy hiểm cho xã hội là yếu tố quan trọng nhất. Hành vi nguy hiểm cho xã hội là hành vi đã gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại đáng kể lên các quan hệ xã hội được Luật Hình sự bảo vệ.

- Mặt chủ quan của tội phạm là những biểu hiện về mặt tâm lý của người phạm tội hoặc pháp nhân thương mại khi thực hiện hành vi phạm tội hay gọi cách khác là mặt bên trong của tội phạm như lỗi, động cơ, mục đích phạm tội. Trong đó yếu tố lỗi là yếu tố quan trọng nhất. Đây là thái độ tâm lý của một người hoặc một pháp nhân thương mại đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội và hậu quả của hành vi đó dưới hình thức cố ý hoặc vô ý.

2. Tất cả các tội phạt có cấu thành vật chất đều chia thành các giai đoạn chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành

 Cấu thành tội phạm vật chất là cấu thành tội phạm mà các dấu hiệu bắt buộc thuộc mặt khách quan của tội phạm bao gồm hành vi phạm tội, hậu quả do hành vi phạm tội gây ra và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội với hậu quả do hành vi phạm tội gây ra.

Trong đó hành vi phạm tội là hành vi gây nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến các chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm của các công dân khác. Hậu quả do hành vi phạm tội gây ra là thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản hoặc hậu quả phi vật chất.

Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả do hành vi phạm tội gây ra và dấu hiệu bắt buộc thuộc mặt khách quan của tội phạm có cấu thành vật chất. Hành vi trái pháp luật phải xảy ra trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội về mặt thời gian. Đây là căn cứ đầu tiên làm căn cứ để kiểm tra sự tồn tại của quan hệ nhân quả và trên thực tế. Khi kiểm tra căn cứ này trong vụ án cụ thể nếu không thỏa mãn căn cứ thì không có khả năng tồn tại quan hệ nhân quả giữa các hành vi và hậu quả. Hành vi trái pháp luật phải chứa đựng khả năng thực tế là hành vi gây nguy hiểm xã hội và hậu quả nguy hiểm cho xã hội đã xảy ra và là sự hiện thực hóa khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả của chính hành vi trái pháp luật. Tội phạm có cấu thành tội phạm vật chất được coi là hoàn thành từ thời điểm có thiệt hại xảy ra.

Theo quy định tại điều 14 Bộ Luật Hình Sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 việc chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm hoặc thành lập tham gia nhóm tội phạm, trừ trường hợp thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm.

Phạm tội chưa đạt là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội và tội phạm hoàn thành là trường hợp phạm tội đã thỏa mãn các dấu hiệu được quy định trong cấu thành tội phạm ở mỗi tội phạm cụ thể. Việc phân chia quá trình thực hiện tội phạm thành các giai đoạn chuẩn bị phạm tội phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành chỉ đặt ra đối với các tội phạm thực hiện dưới hình thức lỗi cố ý trực tiếp. Bởi vì trong trường hợp lỗi cúi trực tiếp người phạm tội mới có thể có động cơ và mục đích phạm tội. Tuy nhiên trong các loại tội phạm có cấu thành vật chất bên cạnh lỗi cố ý trực tiếp thì cũng có với hình thức lỗi cố ý gián tiếp hoặc vô ý. Đối với trường hợp tội phạm thực hiện ở lỗi cố ý gián tiếp hoặc nỗi vô ý thì không có các giai đoạn thực hiện tội phạm. Ví dụ tội vô ý làm chết người, tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc hành chính hoặc quy tắc nghề nghiệp... những tội trên có các giai đoạn chuẩn bị phạm tội phạm tội chưa đạt mà chỉ có tội phạm đã hoàn thành. Do vậy không phải tất cả các tội phạm có cấu thành vật chất đều chưa thành các giai đoạn chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và phạm tội hoàn thành. Có một số lỗi do cố ý gián tiếp và lỗi vô ý sẽ không có giai đoạn chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt.

>> Xem thêm: Tội trộm cắp tài sản có cấu thành tội phạm vật chất hay cấu thành tội phạm hình thức?

 3. Phân biệt cấu thành của tổ chức tội phạm hình thức

Để tìm hiểu thêm về vấn đề trên bạn đọc có thể tham khảo bài viết: Phân tích yếu tố hậu quả trong cấu thành tội phạm vật chất của luật Minh Khuê.

Trên đây là giải đáp của luật Minh Khuê về nhận định tất cả các tội phạm có cấu thành vật chất đều chia thành các giai đoạn chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm đã hoàn thành. Mong rằng bài viết trên là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc nào xin vui lòng liên hệ tổng đài 19006162 để được tư vấn và giải đáp trực tiếp hoặc gửi yêu cầu về địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi.