1. Trái phiếu là gì?

Trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp hoặc chính phủ với người nắm giữ.

Chứng khoán là khái niệm được dùng khi đề cập đến các sản phẩm tài chính xác nhận sở hữu hợp pháp đối với tài sản hoặc phần vốn của công ty hay tổ chức đã phát hành. Chứng khoán bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng quyền,...

Trong các loại chứng khoán, trái phiếu là loại xác nhận nghĩa vụ nợ của đơn vị phát hành (doanh nghiệp hoặc chính phủ) với người nắm giữ trái phiếu (người cho vay) với một khoản tiền trong một thời gian xác định. Đơn vị phát hành trái phiếu phải trả lợi tức cho người sở hữu trái phiếu và hoàn trả khoản tiền vay khi trái phiếu đáo hạn.

Thu nhập của trái phiếu được gọi là lợi tức - là khoản tiền trả lãi được trả cố định thường kỳ cho người nắm giữ và không phụ thuộc và tình hình kinh doanh của đơn vị phát hành.

Trái phiếu là chứng khoán nợ, vì vậy khi công ty bị giải thể hoặc phá sản, người nắm giữ trái phiếu được ưu tiên thanh toán trước cổ đông nắm giữ cổ phiếu. Tuy nhiên người nắm giữ trái phiếu không có quyền tham gia vào hoạt động của công ty. 

Có nhiều loại trái phiếu khác nhau, được phân loại tùy theo đơn vị phát hành (trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu chính phủ), lợi tức (lãi suất cố định, lãi suất thả nổi, lãi suất bằng 0), mức độ đảm bảo thanh toán, hình thức và tính chất trái phiếu. 

 

2. Trái phiếu vĩnh viễn là gì?

Trái phiếu vĩnh viễn (Perpetual bond) là trái phiếu bán khống không có ngày tháng đáo hạn. Nó có thể được coi là vốn chủ sở hữu, không phải là nợ. Nhà phát hành trả phiếu giảm giá trên trái phiếu vĩnh viễn và không phải đổi tiền gốc. Do đó, dòng tiền trái phiếu vĩnh viễn là dòng tiền vĩnh viễn.

Do không có ngày đáo hạn nên tổ chức phát hành này sẽ không thu hồi trái phiếu, và coi như người nắm giữ trái phiếu sẽ sở hữu một "khoản cho vay" có thể coi là vĩnh viễn, chính vì vậy họ cũng sẽ được hưởng lãi suất mãi mãi. Đa phần trái phiếu vĩnh viễn mà  công ty phát hành hiện nay thuộc loại trái phiếu bổ sung, nó đáp ứng nhu cầu về vốn cho tổ chức đó mà việc thanh toán những khoản nợ này không quy định quá nghiêm ngặt. Trên thực tế, những loại trái phiếu này có thể thanh toán được, tức là người cầm giữ chúng vẫn có thể thu hồi lại khoản tiền của mình, nhưng lần yêu cầu trả nợ đầu tiên ít nhất phải là 10 năm kể từ ngày phát hành. Có thể công ty sẽ thực hiện việc trả nợ trái phiếu này vào lúc làm ăn hiệu quả, lợi nhuận cao nhưng việc trả nợ này hoàn toàn phụ thuộc vào công ty phát hành. Ngược lại nếu công ty vỡ nợ thì việc trả nợ trái phiếu này sẽ là nghĩa vụ sau cùng của công ty, và khả năng người cầm giữ trái giữ trái phiếu mất trắng hoặc chỉ thu hồi được tiền một phần là rất cao.

Như vậy, trái phiếu vĩnh viễn (PERPETUAL BOND) là trái phiếu bán khống không có ngày tháng đáo hạn cố định và đôi khi được coi như trái phiếu trợ cấp hàng năm. Nó cho người mua quyền hưởng lợi tức trong thời gian người ấy giữ trái phiếu nhưng thực ra nó trái ngược với từ trái phiếu, vì một trái phiếu thể hiện sự cam kết chi trả lãi và mệnh giá trái phiếu vào ngày tháng quy định. Các trái phiếu vĩnh viễn rất hiếm có ở Mỹ. Các trái phiếu của West Shore Railroad 4’s of 2361 và Elmira & Williamsport 5’s of 2862 bán khống có ngày tháng đáo hạn cố định, nhưng vì ngày tháng đó vào những năm quá xa, các trái phiếu này thực ra được coi là vĩnh viễn. Các trái phiếu vĩnh viễn nước ngoài gồm: Canadian Pacific Railway Perpetual 4’s (có lãi nhưng không có ngày đáo hạn cố định), French rentes và British Consolidateds hoặc công trái hợp nhất của chính phủ Anh.

(A bond bearing no fixed date of maturity, and also sometimes referred to as an annuity bond. It entitles the purchaser to income during the period while he holds the bond, but it is actually a contradiction of the term bond, because a bond represents a promise to pay the interest and principal thereon at a stipulated date. Perpetual bonds are quite rare in the United States. The West Shore Railroad 4's of 2361 and the Elmira & Williamsport 5's of2862 bear fixed maturity dates, but since such dates are years away, the bonds should really be considered as perpetual. Foreign perpetuals include: Canadian Pacific Railway Perpetual 4's. (bear interest, but have no fixed maturity date), French rentes, and British Consolidateds, or consols).

 

3. Vai trò của trái phiếu 

  • Với thị trường kinh tế

Trái phiếu được xem là một nguồn huy động vốn nhanh chóng và hiệu quả cho nền kinh tế nói chung. Nó giúp thị trường vốn hoàn thiện và đa dạng hơn, đặc biệt giảm sự tập trung vào nguồn vốn ngân hàng.

  • Đối với Chính phủ

Đối với Chính phủ, trái phiếu giúp giải quyết nhu cầu về vốn cho các dự án đầu tư, bù đắp cho sự thiếu hụt ngân sách của quốc gia, không còn phải phụ thuộc vào nguồn thu thuế từ dân. 

  • Đối với các doanh nghiệp

Trái phiếu giúp doanh nghiệp đảm bảo nguồn vốn ổn định và dài hạn. Phát hành trái phiếu là một giải pháp tối ưu để tránh làm loãng quyền sở hữu trong trường hợp doanh nghiệp không muốn phát hành cổ phiếu rộng rãi. Đặc biệt đối với những dự án tốt, lợi nhuận cao và không muốn chia sẻ với các nhà đầu tư.

  • Đối với các nhà đầu tư

Trái phiếu đảm bảo tính ổn định và ít rủi ro hơn so với cổ phiếu và nhận tiền lãi ổn định hơn.

 

3. Những rủi ro khi đầu tư trái phiếu

  • Rủi ro lãi suất

Lãi suất và giá trái phiếu có mối quan hệ nghịch đảo:

- Khi lãi suất giảm, các nhà đầu tư cố gắng nắm bắt hoặc "khóa" lợi suất cao nhất trong thời gian lâu nhất có thể. Họ sẽ thu lãi từ trái phiếu trả lãi suất cao hơn so với giá trị trường bấy giờ. Sự gia tăng nhu cầu dẫn đến việc tăng giá trái phiếu.

- Ngược lại, khi mức lãi suất hiện hành tăng lên, các nhà đầu tư đương nhiên sẽ từ bỏ trái phiếu trả lãi suất thấp. Điều này sẽ làm cho giá trái phiếu giảm xuống. 

  • Rủi ro tái đầu tư

- Đặc tính có thể thu hồi của trái phiếu cho phép tổ chức phát hành mua lại trái phiếu trước ngày đáo hạn. Kết quả là, người sở hữu trái phiếu nhận được khoản thanh toán gốc có giá trị cao hơn so với mệnh giá.

- Tuy nhiên, mặt trái của một trái phiếu có thể thu hồi đó là nhà đầu tư nhận được tiền nhưng không thể tái đầu tư ở mức lãi suất tương đương. Về lâu dài, rủi ro tái đầu tư có tác động xấu đến lợi nhuận đầu tư.

- Để bù đắp rủi ro này, đối với những trái phiếu không có đặc tính thu hồi, các nhà đầu tư trái phiếu sẽ nhận được mức lãi suất cao hơn.

  • Rủi ro lạm phát

- Khi chi phí sinh hoạt và lạm phát gia tăng với tốc độ nhanh hơn so với tốc độ của lãi suất đầu tư trái phiếu. Khi đó, sức mua của các nhà đầu tư sẽ giảm và thậm chí có thể thu về mức lợi suất âm. 

- Cụ thể, giả sử một nhà đầu tư trái phiếu có khả năng thu được mức lãi suất 2%, nếu lạm phát tăng lên đến 4% sau khi họ đầu tư, thì lợi suất của nhà đầu tư thực tế chỉ còn là -2%.

  • Rủi ro tín dụng

Trái phiếu chính phủ thường được coi là có mức độ rủi ro thấp nhất, vì chính phủ có khả năng thu thuế hoặc phát hành tiền để trả nợ. Các công ty không có những quyền đó, do vậy trái phiếu công ty có mức độ rủi ro cao hơn và phải trả lãi suất cao hơn cho nhà đầu tư. 

  • Rủi ro thanh khoản

- Thanh khoản là khả năng chuyển đổi thành tiền của tài sản. Có một loại rủi ro đó là nhà đầu tư có thể không bán được trái phiếu doanh nghiệp của mình một cách nhanh chóng do thị trường của trái phiếu đó quá nhỏ với chỉ vài người mua và bán.

- Lãi suất thấp trong một đợt phát hành trái phiếu có thể dẫn đến biến động giá đáng kể và có tác động xấu đến tổng lợi nhuận của người nắm giữ trái phiếu khi bán. Cũng giống như cổ phiếu được giao dịch trong một thị trường thưa thớt, bạn có thể buộc phải bán trái phiếu với một mức giá thấp hơn nhiều so với dự kiến. 

  • Rủi ro xếp hạng

- Nếu một công ty bị xếp hạng tín dụng thấp hoặc khả năng kinh doanh và trả nợ có vấn đề, ngân hàng hay các tổ chức cho vay có thể tính lãi suất cao hơn cho các khoản vay sau này của công ty. Điều này có thể có tác động xấu đến khả năng đáp ứng các khoản nợ với các trái chủ hiện tại của công ty và gây tổn thất cho các trái chủ khi muốn bán trái phiếu. 

- Đầu tư trái phiếu có thể tạo ra một dòng thu nhập cho các nhà đầu tư, nhưng đôi khi cũng có thể đem đến những rủi ro nếu nhà đầu tư không đủ sáng suốt. Tuy nhiên, đầu tư trái phiếu sẽ đơn giản hơn rất nhiều khi nhà đầu tư đã nắm vững những kiến thức cơ bản về trái phiếu, tìm ra những nhân tố thị trường quen thuộc và có thể lường trước được những rủi ro có thể xảy đến với mình. 

Trên đây là toàn bộ bài viết của Luật Minh Khuê về trái phiếu vĩnh viễn. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết hoặc liên quan đến vấn đề pháp luật, xin vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn pháp luật miễn phí 24/7 qua số hotline 1900.6162. Xin trân trọng cảm ơn!