Viện kiểm sát có vai trò gì trong kháng nghị phúc thẩm?

1. Thế nào là kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm?

Theo quy định tại Điều 370 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Giám đốc thẩm là việc xem xét lại bản án và quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, đặc biệt khi chúng bị kháng nghị do phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong quá trình giải quyết vụ án.

Thuật ngữ "kháng nghị" theo quan niệm được ghi nhận trong Từ điển Tiếng Việt là "tỏ lòng phản đối". Trong ngữ cảnh của tố tụng hình sự, kháng nghị được hiểu như việc bày tỏ sự phản đối của một chủ thể đối với quan điểm hoặc hành động của một chủ thể khác, và được thể hiện thông qua văn bản pháp lý. Trong tố tụng hình sự, kháng nghị có thể được thực hiện như một hoạt động tố tụng của người có thẩm quyền để bày tỏ sự phản đối của mình đối với một hành vi tố tụng cụ thể của người khác.

Dưới khía cạnh danh từ, kháng nghị trong tố tụng hình sự là một văn bản pháp lý mà người có thẩm quyền sử dụng để bày tỏ sự phản đối đối với hành vi tố tụng cụ thể của người khác. Trong ngữ cảnh này, kháng nghị là một công cụ quan trọng giúp đảm bảo tính chính xác và công bằng của quá trình tố tụng và đồng thời bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

Kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm là một loại kháng nghị trong tố tụng hình sự, mang những đặc điểm chung của hoạt động kháng nghị trong tố tụng hình sự. Đây là một hoạt động tố tụng của người có thẩm quyền, được thể hiện bằng văn bản để bày tỏ sự phản đối đối với bản án hoặc quyết định của tòa án, nhằm đảm bảo tính chính xác của các quyết định đó.

Tuy nhiên, kháng nghị giám đốc thẩm cũng có những đặc trưng riêng biệt để phân biệt với các loại kháng nghị khác trong tố tụng hình sự. Đây là cơ sở để phát sinh thủ tục giám đốc thẩm, với đối tượng, căn cứ, và hậu quả pháp lý được quy định cụ thể theo quy định của pháp luật.

Kháng nghị giám đốc thẩm không chỉ giúp người có thẩm quyền bày tỏ sự phản đối của mình đối với bản án hoặc quyết định, mà còn mở ra thủ tục giám đốc thẩm để kiểm tra lại tính đúng đắn của quyết định đó. Qua đó, quy trình này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm công bằng và chính xác trong quá trình tố tụng hình sự, cũng như bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

2. Quy định về thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm

Căn cứ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 36 Quy chế Công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử vụ án hình sự ban hành kèm theo Quyết định 505/QĐ-VKSTC năm 2017 quy định về thẩm quyền kháng nghị phúc thẩm như sau:

- Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cùng cấp. Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự khu vực kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án quân sự khu vực cùng cấp.

- Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án nhân dân cấp huyện. Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án quân sự cấp quân khu và Tòa án quân sự khu vực.

- Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp tỉnh thuộc phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ. Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự trung ương kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án quân sự cấp quân khu.

Đối với vụ án mà lãnh đạo Viện kiểm sát cấp trên đã có ý kiến chỉ đạo trong quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra hoặc xét xử sơ thẩm, nếu kháng nghị phải báo cáo Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên xem xét, quyết định.

Như vậy căn cứ theo quy định nêu trên, thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm đối với bản án hình sự sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án cấp huyện là của Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, cấp tỉnh.

3. Vai trò của Viện kiểm sát trong kháng nghị phúc thẩm

Mặc dù có nhiều quan điểm cho rằng quy định của pháp luật về quyền kháng nghị phúc thẩm của Viện Kiểm sát còn nhiều điểm đáng cải tiến, không thể đảm bảo đầy đủ tôn trọng quyền tự định đoạt của đương sự, dẫn đến việc kéo dài quá trình tố tụng và không đảm bảo tính dứt điểm của bản án hoặc quyết định. Tuy nhiên, thực tế cho thấy Viện Kiểm sát chỉ kháng nghị phúc thẩm đối với những bản án hoặc quyết định sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng trong những trường hợp như:

- Có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật.

- Vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

- Quyết định của bản án không phù hợp với tình tiết khách quan của vụ án.

- Vụ án đã hết thời hiệu khởi kiện, người khởi kiện không có quyền khởi kiện.

- Thành phần Hội đồng xét xử không đúng quy định của pháp luật.

- Vụ án không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

- Chưa đủ điều kiện để khởi kiện vụ án dân sự.

- Không đưa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng.

- Quyết định giải quyết vụ án vượt quá yêu cầu của đương sự hoặc không giải quyết đúng, đầy đủ yêu cầu của đương sự.

- Buộc đương sự phải chịu án phí không đúng quy định của pháp luật.

Pháp luật quy định rõ các trường hợp và thủ tục kháng nghị tùy thuộc vào đối tượng và tình trạng hiệu lực của bản án hoặc quyết định.

Thẩm quyền kháng nghị phúc thẩm của Viện Kiểm sát (VKS) đối với bản án và quyết định sơ thẩm của Tòa án chưa có hiệu lực pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc Viện Kiểm sát thực hiện chức năng kiểm sát theo đúng quy định pháp luật trong quá trình tố tụng dân sự. Quyền kháng nghị phúc thẩm là một quyền đặc biệt thuộc sở hữu của Viện trưởng VKS cùng cấp với Tòa án cấp sơ thẩm, và Viện trưởng VKS cấp trên trực tiếp, đối với bản án và quyết định sơ thẩm.

Quy trình kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm liên quan đến bản án và quyết định về vụ án dân sự chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm. Quyền kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm của VKS đối với bản án và quyết định của Tòa án về vụ án dân sự được chi tiết và quy định tại Điều 27 của Luật Tổ chức Viện kiểm sát Nhân dân 2014, cùng với các quy định trong các Điều 21, 238, 279, 280, 281, 282, và 284 của Bộ luật Dân sự 2015.

Trong giai đoạn giải quyết sơ thẩm vụ án dân sự, Viện Kiểm sát đã thực hiện các hoạt động kiểm sát theo quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo tính hợp pháp và tuân thủ quy trình tố tụng. Tuy nhiên, đôi khi có những trường hợp mà Viện Kiểm sát không phát hiện kịp thời các vi phạm, hoặc các biện pháp tác động của VKS đến Tòa án không đạt được sự sửa chữa đúng đắn các vi phạm tố tụng. Điều này dẫn đến việc bản án và quyết định sơ thẩm của Tòa án không đáp ứng đầy đủ và thỏa đáng, thiếu căn cứ hoặc không đảm bảo tính hợp pháp về cả nội dung và hình thức. Qua quy trình kháng nghị, VKS mới có thể thực hiện đầy đủ và hiệu quả chức năng của mình, đảm bảo rằng pháp luật được tuân thủ một cách nghiêm túc trong toàn bộ quá trình tố tụng và đảm bảo tính chính xác và pháp chế của bản án và quyết định của Tòa án.

Kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm của Viện Kiểm sát là một văn bản pháp lý gây ra một số thủ tục mới, yêu cầu Tòa án phải xem xét lại toàn bộ hoặc một phần của bản án hoặc quyết định bị kháng nghị. Mục tiêu của quy trình này là bảo đảm rằng quá trình xét xử diễn ra chính xác, công bằng và tuân thủ đúng quy định pháp luật. Ngoài ra, nó còn nhằm sửa chữa những sai sót trong bản án hoặc quyết định của Tòa án và kiểm tra tính hợp pháp và cơ sở của chúng.

Mặc dù pháp luật không đặt ra hạn chế về quyền kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong tố tụng dân sự của Viện Kiểm sát, để tránh sự trùng lặp và không cần thiết, đồng thời đảm bảo quyền tự định đoạt của các đương sự, Viện Kiểm sát thường chỉ tiếp tục kháng nghị trực tiếp trong những trường hợp có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong quá trình xét xử và giải quyết vụ án ở giai đoạn sơ thẩm. Điều này có thể bao gồm trường hợp Viện Kiểm sát đã có ý kiến trước đó nhưng Tòa án không thực hiện biện pháp khắc phục thích đáng, hoặc trong những tình huống mà những vi phạm đó không được kháng cáo hoặc chỉ có kháng cáo một phần.

Xem thêm: Viện kiểm sát có quyền kháng nghị bản án hoặc quyết định sơ thấm?

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Viện kiểm sát có vai trò gì trong kháng nghị phúc thẩm? mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!