1. Thông tin về việc Bộ Tài chính ban hành chuẩn mực kiểm toán nội bộ Việt Nam

Bộ Tài chính Việt Nam đã chính thức ban hành Chuẩn mực kiểm toán nội bộ Việt Nam thông qua Thông tư 8/2021/TT-BTC, cùng với việc đề ra các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kiểm toán nội bộ (KTNB) vào ngày 25/01/2021. Thông tư này đặc biệt quan trọng với vai trò của nó trong việc tạo ra các hướng dẫn và tiêu chuẩn để thúc đẩy và kiểm soát hoạt động kiểm toán nội bộ tại các tổ chức và doanh nghiệp.

Theo thông tư, chuẩn mực KTNB Việt Nam và nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp KTNB sẽ được áp dụng cho các doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định tại các Điều 8, 9, 10 của Nghị định 05/2019/NĐ-CP. Điều này nhấn mạnh sự quan trọng của việc duy trì và cải tiến chất lượng kiểm toán nội bộ trong hệ thống quản lý và giám sát của các tổ chức.

Các đơn vị không thuộc đối tượng trên cũng được khuyến khích mạnh mẽ thực hiện chuẩn mực KTNB Việt Nam và nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp KTNB, nhằm tăng cường độ chắc chắn và tính minh bạch trong quản lý nội bộ.

Mục đích chính của chuẩn mực KTNB Việt Nam được đặc biệt rõ ràng, bao gồm việc đề xuất một khung quy định nhằm thúc đẩy hoạt động KTNB và tạo ra giá trị gia tăng cho đơn vị. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng quản lý nội bộ mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra lòng tin từ phía cổ đông, đối tác và nhà đầu tư.

Chuẩn mực này cũng thiết lập cơ sở để đánh giá hiệu suất của hoạt động KTNB, giúp đánh giá và cải tiến quy trình kiểm toán nội bộ một cách hiệu quả. Đồng thời, nó khuyến khích các tổ chức áp dụng các quy trình và hoạt động đã được cải tiến, đặt nền móng cho sự phát triển bền vững trong quản lý nội bộ.

Ngoài ra, người làm công tác KTNB được kỳ vọng sẽ tuân thủ và giữ vững các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp, bao gồm chính trực, khách quan, bảo mật, năng lực chuyên môn và tính thận trọng, cũng như tư cách nghề nghiệp. Điều này nhấn mạnh vai trò quan trọng của đội ngũ kiểm toán nội bộ trong việc đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quản lý và hoạt động của tổ chức.

2. Quy định về mục đích ban hành chuẩn mực kiểm toán nội bộ Việt Nam

Căn cứ dựa theo Phụ lục I của Thông tư 08/2021/TT-BTC có quy định về mục đích ban hành chuẩn mực kiểm toán nội bộ Việt Nam có quy định cụ thể như sau:

Chuẩn mực kiểm toán nội bộ Việt Nam, theo quy định chi tiết trong Phụ lục I của Thông tư 08/2021/TT-BTC, đặt ra một loạt mục tiêu và nguyên tắc mục đích quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả và tính minh bạch trong hoạt động kiểm toán nội bộ của các tổ chức và doanh nghiệp. Mục đích cụ thể của chuẩn mực này có thể được phân loại như sau:

- Đưa ra khung quy định và thúc đẩy gia tăng giá trị: Một trong những mục đích quan trọng nhất của chuẩn mực là tạo ra một khung quy định nhằm hướng dẫn và thúc đẩy hoạt động kiểm toán nội bộ. Bằng cách này, chuẩn mực không chỉ giúp đơn vị tuân thủ các quy tắc và tiêu chuẩn chuyên môn mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho tổ chức thông qua việc cải thiện quá trình quản lý và giám sát nội bộ.

- Thiết lập cơ sở đánh giá hoạt kiểm toán nội bộ: Chuẩn mực cung cấp cơ sở để đánh giá hiệu suất của hoạt động kiểm toán nội bộ. Điều này không chỉ giúp đơn vị đánh giá mức độ hiệu quả của quy trình nội bộ mà còn đảm bảo rằng các chỉ số và tiêu chí được thiết lập đúng cách để đo lường hiệu suất.

- Khích lệ quy trình và hoạt đã được cải tiến: Chuẩn mực tạo động lực để khuyến khích các đơn vị thực hiện quy trình và hoạt động kiểm toán nội bộ một cách chất lượng cao. Điều này có thể đồng nghĩa với việc thúc đẩy sự đổi mới và cải tiến liên tục trong các quá trình quản lý nội bộ, giúp tăng cường sự linh hoạt và thích ứng của tổ chức

Chuẩn mực kiểm toán nội bộ được thiết lập như một bộ quy định bắt buộc, có tính chất nguyên tắc, bao gồm cốt lõi về thực hành chuyên môn kiểm toán nội bộ và đánh giá hiệu quả hoạt động kiểm toán nội bộ ở cấp độ cá nhân và cấp độ đơn vị. Nó cũng đưa ra các diễn giải nhằm làm rõ thuật ngữ và khái niệm trong chuẩn mực, giúp người làm công tác kiểm toán nội bộ hiểu rõ và thực hiện chúng một cách đúng đắn.

Chuẩn mực này được chia thành hai nhóm chính: chuẩn mực thuộc tính và chuẩn mực hoạt động. Nhóm chuẩn mực thuộc tính tập trung vào đặc tính của đơn vị và cá nhân thực hiện công tác kiểm toán nội bộ. Trong khi đó, nhóm chuẩn mực hoạt động mô tả bản chất của hoạt động kiểm toán nội bộ và đề xuất các tiêu chí chất lượng để đo lường hoạt động này.

Các hoạt động kiểm toán nội bộ được chia thành hai loại chính: hoạt động đảm bảo và hoạt động tư vấn. Hoạt động đảm bảo liên quan đến việc người làm công tác kiểm toán nội bộ thực hiện đánh giá để đưa ra ý kiến hoặc kết luận liên quan đến một loạt các yếu tố, từ đơn vị đến hoạt động, chức năng, quy trình, hệ thống và nhiều vấn đề khác.

Trong khi đó, hoạt động tư vấn tập trung vào việc đưa ra ý kiến tư vấn và thường được thực hiện theo yêu cầu cụ thể của cấp có thẩm quyền trong đơn vị. Trong quá trình thực hiện hoạt động đảm bảo, có ba bên tham gia: đối tượng được kiểm toán, người làm công tác kiểm toán nội bộ, và người sử dụng kết quả đánh giá.

Mối quan hệ giữa ba bên này cần được duy trì một cách công bằng và khách quan. Một điểm quan trọng trong chuẩn mực này là việc người làm công tác kiểm toán nội bộ nên duy trì tính khách quan khi thực hiện hoạt động tư vấn và không nên đảm nhận trách nhiệm quản lý đối với hoạt động được tư vấn. Điều này giúp bảo đảm tính độc lập và khách quan 

3. Mục đích, quyền hạn và trách nhiệm của kiểm toán nội bộ được quy định như thế nào?

Mục đích, quyền hạn, và trách nhiệm của kiểm toán nội bộ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của hệ thống quản lý và kiểm soát nội bộ của một tổ chức. Việc xác định chính xác và chi tiết mục đích, quyền hạn, và trách nhiệm này là yếu tố quyết định đối với sự thành công của hoạt động kiểm toán nội bộ.

- Mục đích của kiểm toán nội bộ:

+ Tạo giá trị gia tăng: Một trong những mục đích chính của kiểm toán nội bộ là đảm bảo rằng hoạt động này tạo ra giá trị gia tăng cho đơn vị. Điều này bao gồm việc cải thiện quá trình quản lý, giảm rủi ro, và đề xuất các cải tiến để tối ưu hóa hiệu suất tổ chức.

+ Đánh giá hiệu suất: Kiểm toán nội bộ đặt ra mục tiêu thiết lập cơ sở để đánh giá hiệu suất của hoạt động nội bộ. Điều này giúp đánh giá mức độ hiệu quả của các quy trình và hoạt động, từ đó có thể đề xuất cải tiến và điều chỉnh nếu cần thiết.

+ Khuyến khích cải tiến: Mục đích của kiểm toán nội bộ còn liên quan đến việc khuyến khích các đơn vị thực hiện quy trình và hoạt động kiểm toán nội bộ một cách chất lượng cao, tạo động lực cho sự đổi mới và cải tiến liên tục.

- Quyền hạn và trách nhiệm:

+ Quyền hạn: Quyền hạn của kiểm toán nội bộ được xác định trong quy chế kiểm toán nội bộ. Nó bao gồm thẩm quyền truy cập vào sổ sách, chứng từ, nhân sự, và tài sản liên quan đến các hoạt động đảm bảo và tư vấn. Quy chế cũng quy định mức độ của thẩm quyền của kiểm toán nội bộ đối với các cấp quản trị khác nhau trong tổ chức.

 + Trách nhiệm: Trách nhiệm của kiểm toán nội bộ bao gồm việc thực hiện các hoạt động đảm bảo và tư vấn theo quy chế, đảm bảo tính chính xác và độc lập trong đánh giá, cung cấp thông tin chất lượng để hỗ trợ quyết định quản trị, và bảo đảm tuân thủ với chuẩn mực kiểm toán nội bộ và nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp.

- Quy chế kiểm toán nội bộ: Quy chế kiểm toán nội bộ là một văn bản chính thức quy định mục đích, quyền hạn, và trách nhiệm của kiểm toán nội bộ. Nó xác định vị trí của kiểm toán nội bộ trong tổ chức, mối quan hệ báo cáo, và các thẩm quyền cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả. Người phụ trách kiểm toán nội bộ định kỳ phải rà soát và thuyết trình quy chế kiểm toán nội bộ với cấp quản trị cao nhất để đảm bảo tính nhất quán và phê duyệt.

Chuẩn mực kiểm toán nội bộ cung cấp hướng dẫn chi tiết về bản chất của hoạt động đảm bảo và tư vấn. Quy chế kiểm toán nội bộ cần phải tương thích và tuân thủ các điều này để đảm bảo rằng mục đích và nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kiểm toán nội bộ được thực hiện đầy đủ và đồng đều.

Trong quá trình thực hiện hoạt động đảm bảo, cả ba bên - đối tượng được kiểm toán, người làm công tác kiểm toán nội bộ, và người sử dụng kết quả đánh giá - đều có trách nhiệm đảm bảo sự công bằng, khách quan và hiệu quả của quá trình kiểm toán. Trong khi đó, hoạt động tư vấn yêu cầu người làm công tác kiểm toán nội bộ duy trì tính khách quan và không đảm nhận trách nhiệm quản lý đối với hoạt động được tư vấn.

Mục đích, quyền hạn và trách nhiệm của kiểm toán nội bộ là những yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của hoạt động quản lý và kiểm soát nội bộ. Quy chế kiểm toán nội bộ, phối hợp chặt chẽ với chuẩn mực kiểm toán nội bộ và nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kiểm toán nội bộ, đóng vai trò quyết định để đảm bảo sự linh hoạt và phù hợp trong quá trình kiểm toán nội bộ của tổ chức.

Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn mang tính chất tham khảo của Luật Minh Khuê về vấn đề trên. Nếu có thông tin thắc mắc quý khách hàng có thể liên hệ với chúng tôi thông qua số điện thoại 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin trân trọng cảm ơn!

Bên cạnh đó thì các bạn còn có thể theo dõi thêm bài viết sau: Kiểm toán nội bộ là gì? Thực trạng hoạt động, tổ chức và quy trình kiểm toán nội bộ tại các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay