Phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu đối với gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp mới nhất

Trong tiến trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và nâng cao hiệu quả quản trị nguồn lực công, công tác lựa chọn nhà thầu đã không còn dừng lại ở việc tìm kiếm đơn vị cung cấp mức giá thấp nhất, mà đã chuyển mình mạnh mẽ sang tư duy tối ưu hóa giá trị sử dụng và tính bền vững của dự án. Theo hệ thống quy phạm pháp luật về đấu thầu mới nhất, đặc biệt là sự vận hành đồng bộ của Luật Đấu thầu năm 2023 trong giai đoạn 2026, các phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu đối với gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp và hỗn hợp đã được tái cấu trúc một cách khoa học và toàn diện.

Việc thiết lập một hệ thống các phương pháp đánh giá đa dạng — từ phương pháp giá thấp nhất, giá đánh giá đến phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá — không chỉ đơn thuần là các quy tắc kỹ thuật, mà chính là những 'bộ lọc' chuyên sâu nhằm định lượng một cách chính xác năng lực, kinh nghiệm và giải pháp của nhà thầu. Sự minh định trong việc áp dụng từng phương pháp đối với mỗi loại hình gói thầu cụ thể không chỉ giúp các chủ đầu tư hóa giải bài toán về chất lượng công trình, dịch vụ, mà còn tạo dựng một hành lang pháp lý minh bạch, nơi tính cạnh tranh lành mạnh được thượng tôn. 

1. Phương pháp giá thấp nhất

Phương pháp giá thấp nhất là cách lựa chọn nhà thầu khá phổ biến trong đấu thầu. Nội dung cơ bản của phương pháp này được quy định tại khoản 1 Điều 58 quy định về phương pháp giá thấp nhất trong Luật Đấu thầu 2023. Theo quy định của pháp luật, phương pháp này được áp dụng khi các hồ sơ dự thầu sau khi đánh giá về kỹ thuật được coi là tương đương nhau về mặt kỹ thuật, tài chính và thương mại. Khi đó, yếu tố quyết định để xếp hạng nhà thầu sẽ là giá dự thầu thấp nhất. Sau khi quá trình đánh giá kỹ thuật hoàn tất và xác định các nhà thầu đều đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu, việc lựa chọn nhà thầu sẽ dựa vào mức giá dự thầu.

1.1. Bản chất của phương pháp giá thấp nhất

Phương pháp giá thấp nhất được xây dựng dựa trên nguyên tắc: khi các nhà thầu có khả năng thực hiện gói thầu tương đương nhau, việc lựa chọn nhà thầu có giá thấp nhất sẽ giúp tiết kiệm chi phí cho chủ đầu tư và ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính chính xác khi so sánh giá dự thầu, pháp luật quy định rằng giá dự thầu phải được điều chỉnh trước khi so sánh. Giá được dùng để xếp hạng nhà thầu không phải là giá ghi trong hồ sơ dự thầu ban đầu mà là giá sau khi đã thực hiện một số bước xử lý.

Các bước xử lý này bao gồm:

• Sửa lỗi trong hồ sơ dự thầu
• Hiệu chỉnh sai lệch (nếu có)
• Trừ đi giá trị giảm giá mà nhà thầu đề xuất

Sau khi thực hiện các bước trên, giá còn lại sẽ được dùng để so sánh giữa các nhà thầu.

1.2. Cách xác định nhà thầu trúng thầu

Theo điểm b khoản 1 của quy định về phương pháp giá thấp nhất, nhà thầu có giá dự thầu thấp nhất sau khi đã sửa lỗi và hiệu chỉnh sai lệch sẽ được xếp hạng thứ nhất. Quy trình xác định này có thể tóm tắt trong bảng sau:

1.3. Trường hợp áp dụng phương pháp giá thấp nhất

Phương pháp này thường được áp dụng trong những gói thầu có đặc điểm sau:

Ví dụ thực tế có thể là các gói thầu mua sắm vật tư văn phòng, trang thiết bị cơ bản hoặc các công trình xây dựng có thiết kế và tiêu chuẩn kỹ thuật đã được quy định rõ ràng.

2. Phương pháp giá đánh giá

Ngoài phương pháp giá thấp nhất, Luật Đấu thầu 2023 còn quy định một phương pháp khác được sử dụng khá phổ biến trong các gói thầu có tính chất phức tạp hơn, đó là phương pháp giá đánh giá. Phương pháp này được quy định tại khoản 2 Điều 58 của quy định về phương pháp giá đánh giá trong Luật Đấu thầu 2023. Khác với phương pháp giá thấp nhất, phương pháp giá đánh giá không chỉ xem xét giá dự thầu ban đầu mà còn tính đến nhiều yếu tố khác liên quan đến hiệu quả sử dụng của gói thầu trong suốt vòng đời sử dụng.

Khái niệm giá đánh giá: Theo quy định tại điểm a khoản 2, giá đánh giá là giá dự thầu sau khi đã được sửa lỗi, hiệu chỉnh sai lệch, trừ đi giảm giá và cộng thêm các chi phí quy đổi khác để đưa tất cả hồ sơ dự thầu về cùng một mặt bằng so sánh. Những chi phí này thường liên quan đến quá trình vận hành và sử dụng hàng hóa hoặc công trình sau khi gói thầu được thực hiện. Nói cách dễ hiểu, giá đánh giá không chỉ là số tiền phải trả khi mua hàng hóa hoặc xây dựng công trình mà còn bao gồm các chi phí phát sinh trong quá trình sử dụng.

Quá trình xác định giá đánh giá được thực hiện theo các bước sau:

Sau khi thực hiện các bước trên, nhà thầu có giá đánh giá thấp nhất sẽ được xếp hạng thứ nhất theo quy định tại điểm d khoản 2. Một điểm quan trọng của phương pháp giá đánh giá là việc tính thêm các yếu tố chi phí khác để bảo đảm việc lựa chọn nhà thầu mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài.

Theo điểm c khoản 2 của quy định này, các yếu tố có thể được quy đổi để tính vào giá đánh giá gồm:

Những yếu tố này giúp chủ đầu tư đánh giá chính xác hơn hiệu quả của gói thầu trong thời gian dài.

3. Phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá trong lựa chọn nhà thầu 

Trong hoạt động đấu thầu, mục tiêu quan trọng của việc lựa chọn nhà thầu là tìm được đơn vị có khả năng thực hiện gói thầu với chất lượng tốt, chi phí hợp lý và bảo đảm hiệu quả kinh tế lâu dài. Nếu chỉ lựa chọn nhà thầu dựa trên mức giá thấp nhất thì trong một số trường hợp có thể phát sinh rủi ro, đặc biệt đối với những gói thầu có yêu cầu kỹ thuật cao hoặc liên quan đến công nghệ phức tạp.

Thực tế cho thấy nhiều dự án công nghệ thông tin, viễn thông hoặc các công trình có yêu cầu kỹ thuật cao thường có nhiều giải pháp kỹ thuật khác nhau. Mỗi nhà thầu có thể đưa ra phương án công nghệ, thiết kế, quy trình triển khai hoặc giải pháp kỹ thuật riêng. Khi đó, việc lựa chọn nhà thầu chỉ dựa vào giá dự thầu thấp nhất sẽ không phản ánh đầy đủ chất lượng của phương án thực hiện gói thầu. Để giải quyết vấn đề này, Luật Đấu thầu 2023 đã quy định một phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu mang tính cân bằng hơn, đó là phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá. Phương pháp này được quy định tại khoản 3 Điều 58 Luật Đấu thầu 2023.

Theo phương pháp này, bên mời thầu sẽ đánh giá hồ sơ dự thầu dựa trên hai yếu tố quan trọng là chất lượng kỹ thuật và giá dự thầu, sau đó tổng hợp thành một điểm chung để xếp hạng nhà thầu. Nhà thầu có điểm tổng hợp cao nhất sẽ được xếp hạng thứ nhất và có cơ hội trúng thầu.

Phương pháp này giúp bảo đảm rằng nhà thầu được lựa chọn không chỉ có mức giá hợp lý mà còn có giải pháp kỹ thuật phù hợp với yêu cầu của gói thầu.

3.1. Khái niệm phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá

Phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá là phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu dựa trên điểm tổng hợp, trong đó điểm tổng hợp được xác định bằng cách kết hợp giữa điểm kỹ thuật và điểm giá của từng nhà thầu. Theo điểm b khoản 3 Điều 58 Luật Đấu thầu 2023, nhà thầu có điểm tổng hợp cao nhất sẽ được xếp hạng thứ nhất trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu.

Điều này có nghĩa là nhà thầu trúng thầu không nhất thiết phải là nhà thầu có giá dự thầu thấp nhất. Thay vào đó, nhà thầu được lựa chọn phải là nhà thầu có phương án tổng thể tốt nhất, thể hiện thông qua sự kết hợp giữa chất lượng kỹ thuật và mức giá hợp lý.

Bản chất của phương pháp này là tìm ra giải pháp tối ưu, tức là phương án vừa đáp ứng tốt yêu cầu kỹ thuật của gói thầu vừa bảo đảm chi phí hợp lý cho chủ đầu tư.

Ví dụ, trong một gói thầu công nghệ thông tin, có thể có nhà thầu đưa ra giá thấp nhưng giải pháp kỹ thuật không tối ưu, trong khi nhà thầu khác có giá cao hơn một chút nhưng hệ thống công nghệ ổn định, hiệu quả và dễ vận hành hơn. Khi áp dụng phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá, nhà thầu thứ hai có thể được lựa chọn nếu phương án tổng thể mang lại hiệu quả cao hơn.

3.2. Trường hợp áp dụng phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá

Theo điểm a khoản 3 Điều 58 Luật Đấu thầu 2023 (Điểm này được sửa đổi bởi Khoản 18 Điều 4 Luật sửa đổi Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu 2024 có hiệu lực từ ngày 15/01/2025), phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá có thể được áp dụng đối với những gói thầu có đặc điểm yêu cầu kỹ thuật cao hoặc có nhiều giải pháp kỹ thuật khác nhau.

Các trường hợp áp dụng thường bao gồm những gói thầu mà yếu tố kỹ thuật có ảnh hưởng lớn đến chất lượng và hiệu quả của dự án. Có thể tổng hợp các loại gói thầu thường áp dụng phương pháp này như sau:

Ngoài các trường hợp nêu trên, quy định tại điểm a khoản 3 Điều 58 cũng đã được sửa đổi để phù hợp với điểm b khoản 1 Điều 31 Luật Đấu thầu 2023, trong đó xác định rõ các gói thầu có tính chất đặc thù cần áp dụng phương pháp đánh giá tổng hợp giữa kỹ thuật và giá. Việc áp dụng phương pháp này giúp bảo đảm rằng đối với các gói thầu có tính chất kỹ thuật phức tạp, quá trình lựa chọn nhà thầu sẽ đánh giá đầy đủ cả yếu tố chuyên môn và yếu tố chi phí.

Quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu theo phương pháp này được thực hiện qua nhiều bước nhằm bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong lựa chọn nhà thầu. Quy trình cơ bản có thể được thể hiện trong bảng sau:

Sau khi hoàn thành các bước này, nhà thầu có điểm tổng hợp cao nhất sẽ được xếp hạng thứ nhất.

4. Tiêu chuẩn đánh giá trong lựa chọn nhà thầu 

Trong quá trình lựa chọn nhà thầu, việc xây dựng tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu đóng vai trò rất quan trọng. Tiêu chuẩn đánh giá là căn cứ để bên mời thầu xem xét, so sánh và xếp hạng các nhà thầu tham gia đấu thầu. Nếu tiêu chuẩn đánh giá được xây dựng rõ ràng và phù hợp với tính chất của gói thầu thì quá trình lựa chọn nhà thầu sẽ minh bạch, khách quan và bảo đảm lựa chọn được nhà thầu có năng lực thực hiện gói thầu.

Khoản 4 Điều 58 của Luật Đấu thầu 2023 (Khoản này được sửa đổi bởi Điểm c Khoản 33 Điều 1 Luật sửa đổi Luật Đấu thầu; Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư; Luật Hải quan; Luật Thuế giá trị gia tăng; Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; Luật Đầu tư; Luật Đầu tư công; Luật Quản lý, sử dụng tài sản công 2025 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025) đã quy định cụ thể cách thức xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn đánh giá đối với ba nội dung chính trong hồ sơ dự thầu, gồm: năng lực và kinh nghiệm của nhà thầu; tiêu chuẩn kỹ thuật; và phương pháp chấm điểm khi áp dụng phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá hoặc phương pháp dựa trên kỹ thuật.Quy định này nhằm bảo đảm rằng việc đánh giá hồ sơ dự thầu được thực hiện theo các tiêu chí rõ ràng, dễ kiểm tra và tránh sự tùy tiện trong quá trình lựa chọn nhà thầu.

4.1. Tiêu chuẩn đánh giá về năng lực và kinh nghiệm của nhà thầu

Theo khoản 4 Điều 58, khi đánh giá năng lực và kinh nghiệm của nhà thầu, bên mời thầu phải sử dụng tiêu chí đạt hoặc không đạt.

Điều này có nghĩa là trong giai đoạn đầu của quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu, bên mời thầu sẽ kiểm tra xem nhà thầu có đáp ứng các yêu cầu cơ bản về năng lực hay không. Nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chí thì hồ sơ được đánh giá là đạt và tiếp tục được xem xét ở các bước tiếp theo. Nếu không đáp ứng, hồ sơ sẽ bị đánh giá là không đạt và bị loại khỏi quá trình đấu thầu. Việc sử dụng tiêu chí đạt hoặc không đạt giúp quá trình đánh giá trở nên rõ ràng và minh bạch hơn. Nhà thầu chỉ cần chứng minh rằng mình đáp ứng các yêu cầu tối thiểu mà hồ sơ mời thầu đã đặt ra.

Các tiêu chí về năng lực và kinh nghiệm thường bao gồm những nội dung sau:

Mục đích của bước đánh giá này là loại bỏ các nhà thầu không đủ năng lực thực hiện gói thầu, từ đó bảo đảm rằng chỉ những nhà thầu có khả năng thực sự mới được tham gia cạnh tranh ở các bước tiếp theo.

4.2. Tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật

Sau khi nhà thầu vượt qua bước đánh giá năng lực và kinh nghiệm, hồ sơ dự thầu sẽ được xem xét về đề xuất kỹ thuật. Theo khoản 4 Điều 58, tiêu chuẩn đánh giá kỹ thuật có thể được áp dụng theo hai cách:

Việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào tính chất của gói thầu.

• Đối với những gói thầu có yêu cầu kỹ thuật đơn giản, bên mời thầu thường sử dụng tiêu chí đạt hoặc không đạt. Trong trường hợp này, nhà thầu chỉ cần chứng minh rằng giải pháp kỹ thuật của mình đáp ứng đầy đủ yêu cầu của hồ sơ mời thầu.
• Đối với những gói thầu có nhiều phương án kỹ thuật khác nhau hoặc yêu cầu kỹ thuật phức tạp, việc áp dụng phương pháp chấm điểm sẽ giúp đánh giá chi tiết hơn mức độ đáp ứng của từng nhà thầu.

Các tiêu chí chấm điểm kỹ thuật thường bao gồm:

Phương pháp chấm điểm giúp bên mời thầu so sánh mức độ ưu việt của các phương án kỹ thuật khác nhau, từ đó lựa chọn giải pháp phù hợp nhất với yêu cầu của dự án.

4.3. Quy định riêng đối với phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá

Đối với các gói thầu áp dụng phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá hoặc phương pháp dựa trên kỹ thuật, pháp luật quy định bắt buộc phải sử dụng phương pháp chấm điểm để xây dựng tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật. Quy định này xuất phát từ đặc điểm của hai phương pháp đánh giá nêu trên.

Trong các phương pháp này, kết quả đánh giá hồ sơ dự thầu phụ thuộc vào điểm tổng hợp giữa kỹ thuật và giá. Vì vậy, nếu tiêu chuẩn kỹ thuật chỉ được đánh giá theo tiêu chí đạt hoặc không đạt thì sẽ không thể xác định mức độ khác nhau giữa các đề xuất kỹ thuật của nhà thầu.

Do đó, pháp luật yêu cầu phải chấm điểm kỹ thuật để xác định chính xác:

• Mức độ đáp ứng của từng nhà thầu
• Sự khác biệt giữa các phương án kỹ thuật

Kết quả chấm điểm kỹ thuật sau đó sẽ được kết hợp với điểm giá để tính điểm tổng hợp và xếp hạng nhà thầu.

4.4. Quy định về mức điểm kỹ thuật tối thiểu

Một điểm quan trọng trong khoản 4 Điều 58 là quy định về ngưỡng điểm kỹ thuật tối thiểu.

Theo quy định này, khi áp dụng phương pháp chấm điểm kỹ thuật, hồ sơ mời thầu phải xác định mức điểm tối thiểu mà nhà thầu phải đạt được. Mức điểm này không được thấp hơn 70% tổng số điểm kỹ thuật. Quy định này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng của gói thầu.

Ví dụ minh họa:

Nhà thầu không đạt mức điểm kỹ thuật tối thiểu sẽ bị loại và không được tiếp tục đánh giá về giá. Nhờ quy định này, pháp luật bảo đảm rằng nhà thầu được lựa chọn phải đạt mức chất lượng kỹ thuật tối thiểu, tránh tình trạng lựa chọn nhà thầu chỉ vì giá thấp mà bỏ qua yếu tố kỹ thuật.

Kết luận

Hệ thống các phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu đối với gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp và hỗn hợp theo quy định pháp luật mới nhất chính là sự kết tinh của tư duy quản lý nhà nước hiện đại, hướng tới mục tiêu cao nhất là hiệu quả đầu tư toàn diện. Việc áp dụng đúng và trúng các phương pháp đánh giá không chỉ giúp lựa chọn được những nhà thầu thực sự có năng lực, mà còn là lá chắn hữu hiệu nhất để bảo vệ lợi ích của chủ đầu tư, ngăn ngừa các rủi ro về chậm tiến độ, đội vốn hay chất lượng kém trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Tuy nhiên, giá trị của các phương pháp đánh giá này không chỉ nằm ở sự chặt chẽ của câu chữ pháp lý, mà còn phụ thuộc mật thiết vào đạo đức nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của đội ngũ chuyên gia, tổ chuyên gia đấu thầu trong khâu thực thi. Trong bối cảnh công nghệ số đang lan tỏa mạnh mẽ vào mọi ngóc ngách của đời sống kinh tế, việc kết hợp giữa các phương pháp đánh giá truyền thống với các công cụ phân tích dữ liệu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia sẽ tạo nên một quy trình lựa chọn nhà thầu không thể xuyên thủng bởi các hành vi tiêu cực. Một phương pháp đánh giá chuẩn xác, được thực hiện bởi những chủ thể liêm chính, chắc chắn sẽ là nền tảng vững chắc để các dự án đầu tư công trở thành động lực thực chất cho sự phát triển bền vững của quốc gia trong tương lai.

Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Mẫu công văn yêu cầu làm rõ hồ sơ dự thầu
Bài viết trên luật Minh Khuê đã gửi tới bạn đọc chi tiết về vấn đề: Các phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu theo Luật đấu thầu 2023. Bạn đọc có bất kỳ thắc mắc về nội dung bài viết hay thắc mắc về vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.