1. Đất được Nhà nước cho thuê có phải tài sản công hay không?

Điều 97 của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017 đã đưa ra các quy định quan trọng liên quan đến tài sản công tại các doanh nghiệp. Điều này nhằm mục đích xác định quyền và trách nhiệm của Nhà nước và doanh nghiệp trong việc quản lý và sử dụng tài sản công.

- Điểm 1 của Điều 97 rõ ràng nêu ra rằng tài sản công được giao cho doanh nghiệp quản lý và đã được tính vào thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là tài sản công này không chỉ đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của doanh nghiệp mà còn là một phần quan trọng của nguồn vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp đó. Do đó, việc quản lý và sử dụng tài sản công này phải tuân thủ các quy định, quy trình và quyền hạn mà Nhà nước đề ra.

- Tuy nhiên, Điểm 2 của Điều 97 cũng đưa ra một quy định quan trọng khác. Theo đó, tài sản công được giao cho doanh nghiệp quản lý nhưng không tính vào thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là tài sản công này không được coi là một phần của nguồn vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn có trách nhiệm quản lý và sử dụng tài sản công này một cách hiệu quả và tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.

Theo quy định cụ thể tại Điều 87 của Nghị định 151/2017/NĐ-CP, tài sản công do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính vào thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp được xác định rõ như sau:

- Tài sản đặc biệt và tài sản chuyên dùng phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh tại các doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an. Đây là những tài sản đặc thù, có tính chất quan trọng đối với an ninh quốc gia và yếu tố quốc phòng của đất nước. Việc không tính vào thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp giúp đảm bảo sự linh hoạt và hiệu quả trong việc quản lý và sử dụng tài sản này.

- Tài sản kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích quốc gia và lợi ích công cộng. Đây là những tài sản như cầu đường, cống cầu, hệ thống điện lực, hệ thống cấp thoát nước và các công trình hạ tầng khác có vai trò quan trọng trong việc phục vụ cộng đồng và phát triển quốc gia. Việc không tính vào thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp đồng nghĩa với việc Nhà nước vẫn giữ quyền sở hữu và quản lý trực tiếp các tài sản này để đảm bảo lợi ích chung và bền vững cho toàn xã hội.

- Tài sản phục vụ hoạt động của các dự án sử dụng vốn nhà nước. Đây là những tài sản được đầu tư bằng nguồn vốn công cộng để thực hiện các dự án quan trọng, như xây dựng cơ sở hạ tầng, nhà máy, nhà xưởng, công trình công ích và các công trình phục vụ cộng đồng. Việc không tính vào thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp giúp đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc quản lý và sử dụng tài sản công này.

- Đất được Nhà nước giao cho doanh nghiệp mà không thu tiền sử dụng đất, hoặc được cho thuê và thu tiền thuê đất hàng năm, hoặc được miễn tiền thuê đất trong suốt thời gian thuê. Điều này áp dụng cho các trường hợp đặc biệt liên quan đến việc sử dụng đất cho mục đích công cộng, phát triển kinh tế-xã hội và hỗ trợ doanh nghiệp.

- Tài nguyên đặc biệt và quan trọng của đất nước như khoáng sản, nước, rừng, đất và các nguồn tài nguyên tự nhiên khác. Việc không tính vào thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp đảm bảo việc quản lý và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên này, đồng thời đảm bảo quyền lợi và bảo vệ môi trường của cộng đồng.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, đất được Nhà nước cho thuê theo hình thức trả tiền thuê đất hàng năm được xem là một loại tài sản công. Điều này có nghĩa là Nhà nước vẫn giữ quyền sở hữu đất và doanh nghiệp chỉ được quyền sử dụng đất theo hợp đồng thuê đất đã ký kết.

Hình thức cho thuê đất theo hình thức trả tiền thuê đất hàng năm là một cách Nhà nước quản lý và sử dụng tài sản công một cách hiệu quả. Doanh nghiệp được cấp quyền sử dụng đất thông qua việc ký kết hợp đồng thuê đất và trả một khoản tiền thuê đất hàng năm cho Nhà nước. Khoản tiền thuê đất này có thể được sử dụng để đầu tư vào phát triển cơ sở hạ tầng, cải thiện dịch vụ công cộng và hỗ trợ cho các hoạt động quan trọng của Nhà nước.

Việc đất được xem là tài sản công có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của Nhà nước và đảm bảo quyền lợi của cộng đồng. Một trong những mục tiêu quan trọng của việc cho thuê đất là tăng cường sự minh bạch và công khai trong việc quản lý và sử dụng tài sản công. Bằng việc xem đất là tài sản công, Nhà nước có thể áp dụng các quy định pháp luật liên quan để kiểm soát việc sử dụng đất một cách hợp lý và tuân thủ quy định của pháp luật.

Ngoài ra, việc xem đất là tài sản công cũng đảm bảo tính công bằng và đồng đều trong việc thu thuế đất. Doanh nghiệp được xem là người sử dụng đất và phải trả tiền thuê đất hàng năm cho Nhà nước. Điều này giúp đảm bảo rằng tất cả các doanh nghiệp đều chịu trách nhiệm tài chính đối với việc sử dụng đất và đóng góp vào ngân sách Nhà nước.

Tóm lại, việc đất được xem là tài sản công khi cho thuê theo hình thức trả tiền thuê đất hàng năm giúp đảm bảo quyền lợi của Nhà nước, tăng cường sự minh bạch và công khai trong việc quản lý tài sản công và đảm bảo tính công bằng và đồng đều trong việc thu thuế đất. Điều này đóng góp vào việc phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ lợi ích chung của cộng đồng.

 

2. Việc quản lý, sử dụng, khai thác giá trị đất được Nhà nước cho thuê được quy định như thế nào?

Vấn đề liên quan đến quản lý và sử dụng tài sản công được quy định chung trong Điều 99 của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017. Điều khoản này có nội dung như sau:

- Việc quản lý, sử dụng, khai thác, xử lý tài sản công do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp sẽ được thực hiện theo các quy định sau đây:

+ Doanh nghiệp có trách nhiệm quản lý và sử dụng tài sản được giao theo đúng mục đích và công dụng của tài sản, không được sử dụng tài sản để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ dân sự, góp vốn hoặc chuyển nhượng quyền sở hữu cho các tổ chức, cá nhân khác;

+ Kinh phí sửa chữa, bảo trì tài sản do doanh nghiệp bảo đảm, trừ trường hợp có quy định khác trong pháp luật;

+ Doanh nghiệp có trách nhiệm hạch toán và tính hao mòn tài sản được giao theo quy định của pháp luật và quyết định của cơ quan, đơn vị có thẩm quyền khi giao tài sản;

+ Số tiền thu được từ việc khai thác tài sản công sẽ được sử dụng để thanh toán các chi phí liên quan, trả nợ vốn vay, vốn huy động (nếu có), thực hiện các nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật, phần còn lại sẽ được nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước;

+ Số tiền thu được từ việc xử lý tài sản công sẽ được sử dụng để thanh toán các chi phí liên quan, trả nợ vốn vay, vốn huy động (nếu có), phần còn lại sẽ được nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước.

- Các nội dung về hình thành, quản lý, sử dụng, xử lý tài sản công do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp không được quy định trong khoản 1 của Điều này sẽ áp dụng theo các quy định có liên quan tại Mục 5 Chương III, Chương IV, Mục 1 Chương VI, Chương VII của Luật này và các quy định khác trong pháp luật có liên quan.

- Chính phủ sẽ quy định chi tiết về Điều này.

Tài sản công, đặc biệt là tài sản là đất đai được Nhà nước cho thuê, được quy định cụ thể trong Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017 tại các Điều 113, 114, 115 và được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định 151/2017/NĐ-CP tại Điều 88. Dưới đây là nội dung quy định:

- Quản lý và sử dụng:

+ Đối với đất đai, phải thực hiện việc thống kê, kiểm kê, ghi chép và theo dõi theo quy định của pháp luật.

+ Các cơ quan, tổ chức, đơn vị được Nhà nước cho thuê đất phải thực hiện hạch toán giá trị quyền sử dụng đất.

+ Nguồn tài chính từ khai thác đất đai phải được thực hiện một cách hợp lý, căn cứ vào quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, tuân thủ cơ chế thị trường. Quản lý và sử dụng các khoản thu từ khai thác nguồn tài chính từ đất đai phải tuân thủ quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, pháp luật về đất đai, pháp luật về phí và lệ phí, và các pháp luật liên quan khác.

- Khai thác:

+ Thu tiền thuê đất.

+ Thu thuế, phí, lệ phí liên quan đến đất đai.

+ Khai thác các nguồn tài chính khác từ đất đai theo quy định của pháp luật.

Qua đó, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và Nghị định 151/2017/NĐ-CP đã xác định các quy định chi tiết về việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công, đặc biệt là tài sản là đất đai. Các cơ quan, tổ chức, đơn vị được Nhà nước cho thuê đất đai phải tuân thủ quy định về hạch toán và giá trị quyền sử dụng đất. Nguồn tài chính từ khai thác đất phải được quản lý và sử dụng một cách hợp lý, tuân thủ quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, và tuân thủ quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, đất đai, phí và lệ phí. Bên cạnh việc thu tiền thuê đất và thu các khoản thuế, phí, lệ phí liên quan đến đất đai, còn có thể khai thác các nguồn tài chính khác từ đất đai theo quy định của pháp luật.

 

3. Đất được Nhà nước cho thuê có thuộc trường hợp phải xác định giá trị quyền sử dụng đất không?

Quy định về việc xác định giá trị quyền sử dụng đất trong việc tính vào giá trị tài sản của các cơ quan, tổ chức, đơn. Việc xác định giá trị quyền sử dụng đất để tính vào giá trị tài sản của các cơ quan, tổ chức, đơn vị được quy định trong Điều 100 của Nghị định 151/2017/NĐ-CP có những trường hợp sau:

- Các cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội; tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, và các tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật về hội phải xác định giá trị quyền sử dụng đất để tính vào giá trị tài sản trong các trường hợp sau:

+ Khi được Nhà nước giao đất mà không thu tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai đối với đất xây dựng trụ sở làm việc; đất xây dựng công trình chuyên dùng, công trình phục vụ công tác quản lý tại đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân; đất xây dựng công trình sự nghiệp của đơn vị sự nghiệp công lập chưa tự chủ tài chính (đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi thường xuyên và đơn vị sự nghiệp do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên); đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng, đất rừng sản xuất là rừng tự nhiên;

+ Khi được Nhà nước cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai mà được miễn tiền thuê đất cho cả thời gian thuê hoặc trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê mà tiền thuê đất đã nộp có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước đối với đất xây dựng công trình sự nghiệp của đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính; đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp không phải là đất ở; đất sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối hoặc sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối kết hợp với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của đơn vị vũ trang nhân dân;

+ Khi đất được chuyển nhượng từ cơ quan, tổ chức, đơn vị khác và tiền nhận chuyển nhượng đã trả có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước.

- Các khoản tiền thuê đất đã nộp vào ngân sách nhà nước và tiền nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã trả được xác định có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b và c khoản 3 của Điều 42 trong Nghị định trên, bao gồm:

+ Nhà nước cấp tiền từ ngân sách nhà nước để nộp tiền thuê đất, trả tiền nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất;

+ Đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để nộp tiền thuê đất, trả tiền nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất;

+ Trường hợp đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng nguồn khác để nộp tiền thuê đất, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng sau đó sử dụng các nguồn vốn quy định tại điểm a, điểm b khoản 3 Điều 42 Nghị định 151/2017/NĐ-CP để hoàn trả.

Theo quy định của pháp luật, việc xác định giá trị quyền sử dụng đất trong trường hợp cho thuê đất từ Nhà nước không thuộc các trường hợp đã nêu trên không được áp dụng. Tuy nhiên, đất được Nhà nước cho thuê theo hình thức trả tiền thuê đất hàng năm vẫn được coi là tài sản công và phải tuân thủ các quy định của pháp luật về việc quản lý và sử dụng tài sản công này.

Việc quản lý tài sản công, bao gồm cả đất được cho thuê, phải tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành. Các cơ quan, tổ chức, và đơn vị có trách nhiệm thực hiện việc quản lý, sử dụng đất theo đúng quy định pháp luật và các quy định cụ thể liên quan.

Việc sử dụng đất và khai thác các giá trị từ tài sản này phải được thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai, quy định về thuế đất và các quy định khác có liên quan. Các cơ quan, tổ chức, và đơn vị đang sử dụng đất thuê phải đảm bảo việc tuân thủ các quy định về thuế đất, bảo vệ môi trường, đảm bảo an toàn lao động và các quy định khác liên quan đến việc sử dụng đất này.

Ngoài ra, việc xác định giá trị tài sản công, bao gồm cả giá trị quyền sử dụng đất, có thể được thực hiện dựa trên các phương pháp định giá tài sản công, như giá thị trường, giá trị thực hành hoặc phương pháp định giá khác theo quy định của pháp luật.

Tổng quan, việc quản lý và sử dụng đất được Nhà nước cho thuê phải tuân thủ các quy định của pháp luật về tài sản công và đất đai. Các cơ quan, tổ chức, và đơn vị có trách nhiệm thực hiện việc quản lý, sử dụng đất theo đúng quy định pháp luật và đảm bảo tuân thủ các quy định liên quan đến việc sử dụng đất này.

Xem thêm >> Mua sắm tài sản công phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước?

Liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn