Gói thầu hỗn hợp là gì? Quy định chi tiết các gói thầu từng trường hợp

Trong hệ thống phân loại gói thầu theo quy định của pháp luật đấu thầu hiện hành, gói thầu hỗn hợp nổi lên như một hình thái đặc thù, đại diện cho xu hướng tích hợp đa nhiệm nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị trong đầu tư và xây dựng. Khác với các gói thầu đơn lẻ vốn tách biệt giữa tư vấn, mua sắm hàng hóa và xây lắp, gói thầu hỗn hợp là sự kết hợp của ít nhất hai trong các lĩnh vực nêu trên dưới một chỉnh thể thống nhất. Đây không chỉ là sự cộng dồn về mặt khối lượng công việc, mà là một cơ chế giao thoa trách nhiệm pháp lý cao độ, nơi nhà thầu phải đảm nhiệm vai trò tổng thể từ giai đoạn thiết kế, cung ứng thiết bị cho đến thi công vận hành (như các mô hình EPC, EC hay PC).

Việc áp dụng loại hình gói thầu này đòi hỏi chủ đầu tư phải có tư duy quản trị hệ thống và khả năng dự báo rủi ro sắc sảo, bởi lẽ một sai sót trong giai đoạn thiết kế có thể dẫn đến hệ lụy dây chuyền cho toàn bộ quá trình cung ứng và lắp đặt phía sau. Căn cứ trên các quy định khắt khe của Luật Đấu thầu và các nghị định hướng dẫn thi hành, việc xác lập gói thầu hỗn hợp phải dựa trên tính chất kỹ thuật phức tạp, yêu cầu về tính đồng bộ hóa cao hoặc yêu cầu rút ngắn thời gian triển khai dự án. 

1. Khái niệm gói thầu hỗn hợp theo quy định mới nhất

Khái niệm gói thầu hỗn hợp trong hệ thống pháp luật Việt Nam đã có sự tiến hóa rõ rệt qua các thời kỳ, phản ánh tư duy quản trị dự án từ phân mảnh sang tích hợp. Luật Đấu thầu 2023 không chỉ kế thừa các giá trị cốt lõi từ Luật Đấu thầu 2013 mà còn làm rõ hơn các phạm vi ứng dụng để tránh những cách hiểu đa nghĩa có thể gây rủi ro pháp lý cho chủ đầu tư.

1.1. Định nghĩa gói thầu hỗn hợp

Căn cứ quy định tại Khoản 16 Điều 4 Luật Đấu thầu 2023, gói thầu hỗn hợp được định nghĩa cụ thể như sau:

16. Gói thầu hỗn hợp là gói thầu thuộc các trường hợp sau: thiết kế và cung cấp hàng hóa (EP); thiết kế và xây lắp (EC); cung cấp hàng hóa và xây lắp (PC); thiết kế, cung cấp hàng hóa và xây lắp (EPC); lập dự án, thiết kế, cung cấp hàng hóa và xây lắp (chìa khóa trao tay).

Là gói thầu thuộc các trường hợp cụ thể bao gồm: thiết kế và cung cấp hàng hóa (EP); thiết kế và xây lắp (EC); cung cấp hàng hóa và xây lắp (PC); thiết kế, cung cấp hàng hóa và xây lắp (EPC); lập dự án, thiết kế, cung cấp hàng hóa và xây lắp (chìa khóa trao tay). Đây là một khái niệm mang tính định danh liệt kê, giúp các bên liên quan dễ dàng nhận diện loại hình gói thầu ngay từ giai đoạn lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu.

Sự tích hợp này không chỉ là sự "gộp" các phần việc về mặt cơ học mà là sự gắn kết về mặt kỹ thuật và pháp lý. Khi một nhà thầu đảm nhận gói thầu hỗn hợp, họ không chỉ thực hiện các hành vi mua sắm hay xây dựng đơn thuần mà còn phải chịu trách nhiệm về tính tương thích giữa giải pháp thiết kế với thiết bị cung cấp, hoặc giữa bản vẽ thi công với điều kiện địa chất thực tế. Điều này giúp loại bỏ tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa đơn vị thiết kế và đơn vị thi công – một vấn đề nhức nhối thường gặp trong các gói thầu đơn lẻ truyền thống.

1.2. Sự khác biệt cơ bản giữa gói thầu đơn lẻ và gói thầu hỗn hợp

Việc phân biệt giữa gói thầu đơn lẻ và gói thầu hỗn hợp có ý nghĩa quyết định trong việc xác định phương thức lựa chọn nhà thầu, loại hợp đồng và quy trình quản lý rủi ro. Trong khi gói thầu đơn lẻ tập trung vào tính chuyên môn hóa hẹp, gói thầu hỗn hợp đòi hỏi tư duy quản trị hệ thống.

Sự khác biệt này còn thể hiện rõ trong việc lập dự toán. Đối với gói thầu hỗn hợp, việc lập dự toán phải tính toán tổng hợp từ các gói thầu thành phần để phản ánh chính xác chi phí thực tế, bao gồm cả chi phí thiết kế, vật liệu, nhân công và các dịch vụ đi kèm. Đặc biệt, đối với các gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp (PC), dự toán phải đảm bảo tính toán đầy đủ sự tương thích của thiết bị với hạ tầng xây dựng để tránh phát sinh chi phí sau khi ký hợp đồng.

1.3. Tính độc lập về pháp lý và tài chính của các bên

Một trong những nguyên tắc vàng của Luật Đấu thầu 2023 là bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng và minh bạch. Đối với gói thầu hỗn hợp, yêu cầu này càng trở nên khắt khe hơn do phạm vi công việc bao trùm nhiều giai đoạn. Nhà thầu tham dự gói thầu hỗn hợp phải độc lập về pháp lý và tài chính với chủ đầu tư, bên mời thầu và các nhà thầu tư vấn liên quan như tư vấn lập hồ sơ mời thầu, tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu, tư vấn thẩm định.

Tính độc lập này được đánh giá dựa trên các tiêu chí cụ thể:

• Không cùng thuộc một cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp quản lý (đối với đơn vị sự nghiệp công lập).
• Nhà thầu với chủ đầu tư, bên mời thầu không có cổ phần hoặc phần vốn góp trên 30% của nhau.
• Trong trường hợp đấu thầu hạn chế, các nhà thầu không được có cổ phần hoặc phần vốn góp trên 20% của nhau.

Yêu cầu này nhằm ngăn chặn các hành vi thông thầu, lợi dụng mối quan hệ thân hữu để thao túng kết quả, bảo đảm rằng nhà thầu được lựa chọn là đơn vị có năng lực thực sự và đề xuất mức giá hiệu quả nhất cho ngân sách nhà nước.

2. Các loại gói thầu hỗn hợp phổ biến

Luật Đấu thầu 2023 định danh 05 loại gói thầu hỗn hợp chính, mỗi loại phản ánh một chiến lược tiếp cận dự án khác nhau dựa trên đặc tính kỹ thuật và yêu cầu của chủ đầu tư.

2.1. Gói thầu EP thiết kế và cung cấp hàng hóa

Gói thầu EP là mô hình tích hợp giữa khâu thiết kế kỹ thuật và mua sắm thiết bị. Đây là loại hình thường được áp dụng cho các dự án có hàm lượng công nghệ cao, nơi thiết bị đóng vai trò linh hồn của dự án.

Đối tượng áp dụng: Các nhà máy công nghiệp sản xuất linh kiện điện tử, các trung tâm dữ liệu (Data Center), hoặc các trạm phát sóng viễn thông.

Phạm vi: Nhà thầu chịu trách nhiệm lập thiết kế chi tiết (thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công đối với phần thiết bị) và tiến hành mua sắm, cung cấp toàn bộ vật tư, thiết bị theo thông số kỹ thuật đã cam kết.

Giá trị mang lại: Việc để đơn vị thiết kế trực tiếp cung cấp hàng hóa giúp giảm thiểu sai sót về thông số kỹ thuật. Nhà thầu không thể đổ lỗi cho thiết kế sai dẫn đến thiết bị không hoạt động được, vì họ chính là người thực hiện cả hai khâu này.

2.2. Gói thầu EC thiết kế và xây lắp

Gói thầu EC tập trung vào sự kết hợp giữa thiết kế bản vẽ thi công và triển khai xây dựng công trình. Đây là công cụ hữu hiệu để rút ngắn tiến độ trong các dự án hạ tầng giao thông hoặc dân dụng cấp bách.

Điểm đặc trưng trong quản lý thi công: Nhà thầu EC có quyền chủ động tối ưu hóa biện pháp thi công ngay từ khi lập thiết kế. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa đội ngũ kỹ sư thiết kế và đội ngũ chỉ huy công trường giúp xử lý các sự cố phát sinh tại hiện trường một cách nhanh chóng.

Lợi ích kinh tế: Thời gian triển khai được rút ngắn nhờ công tác thiết kế và xây dựng có thể thực hiện gối đầu nhau. Các thủ tục hành chính phục vụ công tác lựa chọn nhà thầu được tiết giảm do chủ đầu tư chỉ phải tổ chức một lần đấu thầu thay vì hai lần (một cho thiết kế, một cho xây lắp). Tuy nhiên, nhược điểm là hiện nay văn bản hướng dẫn chi tiết cho mô hình EC vẫn còn một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện để vận dụng rộng rãi hơn trong thực tế.

2.3. Gói thầu PC cung cấp hàng hóa và xây lắp

Gói thầu PC là sự kết hợp giữa cung ứng thiết bị và thi công lắp đặt, xây dựng. Loại hình này thường được ưu tiên khi thiết kế đã được phê duyệt ở một giai đoạn trước đó hoặc do một đơn vị tư vấn độc lập thực hiện.

Khi nào nên gộp cung cấp và lắp đặt: Chủ đầu tư nên áp dụng mô hình PC khi thiết bị có tính chất đặc thù, yêu cầu quy trình lắp đặt nghiêm ngặt hoặc đòi hỏi bảo hành chính hãng từ nhà cung cấp đồng thời với chất lượng xây lắp hạ tầng.

Quản lý rủi ro: Một trong những rủi ro lớn nhất của gói thầu PC là sự không tương thích giữa thiết bị mới và hiện trạng công trình sẵn có. Nhà thầu PC phải thực hiện khảo sát kỹ lưỡng để đảm bảo rằng phần xây lắp đáp ứng được các tải trọng và thông số kỹ thuật của thiết bị được cung cấp.

2.4. Gói thầu EPC thiết kế, cung cấp hàng hóa và xây lắp

EPC được coi là "nữ hoàng" của các loại gói thầu hỗn hợp, đặc biệt phổ biến trong các dự án công nghiệp nặng như năng lượng, dầu khí, hóa chất và xử lý môi trường.

Mô hình tổng thầu: Nhà thầu EPC đóng vai trò là tổng thầu chịu trách nhiệm toàn diện trước chủ đầu tư từ khâu thiết kế kỹ thuật, mua sắm thiết bị cho đến thi công xây dựng và chạy thử nghiệm thu bàn giao.

Tính đồng bộ: Đặc trưng lớn nhất của EPC là tính đồng bộ cao. Chủ đầu tư thường áp dụng phương thức hợp đồng trọn gói và quản lý dựa trên các chỉ số đầu ra (Output specifications) thay vì kiểm soát chi tiết từng khối lượng công việc nhỏ. Điều này chuyển dịch phần lớn rủi ro về khối lượng và đơn giá sang phía nhà thầu, đồng thời yêu cầu nhà thầu phải có năng lực quản trị dự án cực kỳ chuyên nghiệp.

2.5. Gói thầu Chìa khóa trao tay lập dự án, thiết kế, thiết bị và xây lắp

Gói thầu Chìa khóa trao tay đại diện cho mức độ chịu trách nhiệm cao nhất của nhà thầu đối với một dự án đầu tư. Tại đây, nhà thầu không chỉ thực hiện các khâu kỹ thuật mà còn tham gia ngay từ bước hình thành dự án.

Phạm vi: Bao gồm việc lập báo cáo nghiên cứu khả thi (lập dự án), thiết kế bản vẽ thi công, cung cấp thiết bị và xây dựng trọn gói. Nhà thầu bàn giao cho chủ đầu tư một công trình đã hoàn thiện, sẵn sàng vận hành ngay lập tức.

Trách nhiệm tối thượng: Nhà thầu phải đảm bảo rằng dự án không chỉ đúng về kỹ thuật mà còn phải đạt được các mục tiêu đầu tư đã đề ra. Đây là mô hình đòi hỏi nhà thầu phải có tiềm lực tài chính hùng mạnh và khả năng huy động nguồn lực đa dạng từ tư vấn kinh tế đến kỹ thuật xây dựng chuyên sâu.

3. Điều kiện và phương thức lựa chọn nhà thầu đối với gói thầu hỗn hợp

Việc tổ chức lựa chọn nhà thầu cho gói thầu hỗn hợp tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về điều kiện tiên quyết và phương thức đánh giá hồ sơ nhằm bảo đảm tính hiệu quả của vốn đầu tư.

3.1. Điều kiện để được tổ chức đấu thầu theo hình thức hỗn hợp

Để một dự án được phê duyệt triển khai theo hình thức gói thầu hỗn hợp, chủ đầu tư cần đáp ứng các điều kiện sau:

• Có quyết định đầu tư được phê duyệt (trừ gói thầu tư vấn chuẩn bị dự án).
• Có kế hoạch lựa chọn nhà thầu được người có thẩm quyền phê duyệt.
• Đã được bố trí vốn theo tiến độ thực hiện gói thầu để tránh tình trạng nợ đọng vốn xây dựng cơ bản.

Riêng đối với gói thầu hỗn hợp (EP, EC, EPC, Chìa khóa trao tay), không bắt buộc phải có dự toán chi tiết được phê duyệt trước khi phát hành hồ sơ mời thầu nếu thực hiện theo cơ chế giá trọn gói dựa trên yêu cầu đầu ra. Đây là một điểm mới mang tính đột phá của Luật Đấu thầu 2023, giúp đẩy nhanh quá trình chuẩn bị đầu tư.

3.2. Phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ

Phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ là phương thức được áp dụng phổ biến cho gói thầu hỗn hợp đòi hỏi kỹ thuật cao theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ.

Quy trình nộp hồ sơ: Nhà thầu nộp đồng thời Hồ sơ đề xuất về kỹ thuật và Hồ sơ đề xuất về tài chính riêng biệt.

Quy trình mở thầu: Việc mở thầu được tiến hành hai lần. Ngay sau khi đóng thầu, bên mời thầu mở Hồ sơ đề xuất kỹ thuật để đánh giá. Chỉ những nhà thầu vượt qua ngưỡng đánh giá kỹ thuật mới được mở Hồ sơ đề xuất tài chính để so sánh, xếp hạng.

Lợi ích: Phương thức này giúp chủ đầu tư lựa chọn được nhà thầu dựa trên tiêu chí chất lượng kỹ thuật hàng đầu, thay vì chỉ tập trung vào giá rẻ, từ đó bảo đảm an toàn và hiệu quả lâu dài cho các công trình phức tạp.

3.3. Phương thức hai giai đoạn

Đối với các gói thầu hỗn hợp có kỹ thuật, công nghệ mới, phức tạp hoặc có tính đặc thù mà tại thời điểm mời thầu chưa thể xác định chính xác các yêu cầu kỹ thuật chi tiết, phương thức hai giai đoạn sẽ được áp dụng.

• Giai đoạn một: Nhà thầu nộp đề xuất kỹ thuật không kèm giá dự thầu. Dựa trên các đề xuất này, chủ đầu tư trao đổi, làm rõ để thống nhất các yêu cầu kỹ thuật và điều kiện hợp đồng.
• Giai đoạn hai: Trên cơ sở hồ sơ mời thầu đã được cập nhật, các nhà thầu đạt yêu cầu ở giai đoạn một sẽ nộp hồ sơ dự thầu chính thức gồm cả kỹ thuật và tài chính (giá dự thầu).

Phương thức này thể hiện tư duy "cùng kiến tạo", cho phép chủ đầu tư tận dụng trí tuệ của các nhà thầu hàng đầu để xây dựng nên một giải pháp kỹ thuật tối ưu nhất cho dự án.

4. Những lưu ý quan trọng khi triển khai gói thầu hỗn hợp năm 2026

Bước sang năm 2026, các quy định mới tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP bắt đầu có hiệu lực đầy đủ, mang đến những thay đổi đáng kể trong quản lý thực thi hợp đồng gói thầu hỗn hợp.

4.1. Quản lý hợp đồng và phân định trách nhiệm nhà thầu

Trong gói thầu hỗn hợp, đặc biệt là khi thực hiện dưới hình thức liên danh, việc phân định trách nhiệm là yếu tố then chốt để tránh tranh chấp. Thỏa thuận liên danh phải được lập bằng văn bản, nêu rõ nội dung công việc cụ thể và ước tính giá trị tương ứng mà từng thành viên đảm nhận.

Một số lưu ý quan trọng trong quản lý liên danh:

• Thành viên đứng đầu liên danh chịu trách nhiệm điều phối chung nhưng từng thành viên phải chịu trách nhiệm liên đới trước chủ đầu tư về toàn bộ gói thầu.
• Mọi sự sai lệch về tỷ lệ phân chia công việc trong thỏa thuận liên danh sau khi đóng thầu đều không được phép tự ý điều chỉnh. Việc tự điều chỉnh có thể bị xem là sửa đổi nội dung cơ bản của hồ sơ dự thầu và dẫn đến việc bị loại.
• Nhà thầu không được phép chuyển nhượng phần việc của mình cho nhà thầu khác sau khi trúng thầu, trừ các trường hợp được sự đồng ý bằng văn bản của chủ đầu tư đối với nhà thầu phụ.

4.2. Rủi ro về đơn giá và khối lượng trong các gói thầu trọn gói hỗn hợp

Theo Luật Đấu thầu 2023, loại hợp đồng trọn gói được ưu tiên áp dụng cho gói thầu hỗn hợp khi xác định được rõ yêu cầu đầu ra. Tuy nhiên, loại hợp đồng này tiềm ẩn rủi ro lớn cho cả hai bên nếu không được quản lý tốt.

Vì vậy, khi áp dụng hợp đồng trọn gói, giá gói thầu phải được tính toán đầy đủ các yếu tố dự phòng rủi ro, trượt giá. Chủ đầu tư cần xây dựng HSMT với các chỉ tiêu kỹ thuật cực kỳ chi tiết để làm căn cứ nghiệm thu, thanh toán theo các mốc hoàn thành công việc.

4.3. Công tác bảo đảm dự thầu trong năm 2026

Bảo đảm dự thầu là yêu cầu bắt buộc đối với gói thầu hỗn hợp khi tổ chức đấu thầu rộng rãi, hạn chế hoặc chào hàng cạnh tranh. Trong bối cảnh năm 2026, các nhà thầu cần lưu ý:

• Giá trị bảo đảm dự thầu phải nằm trong khoảng từ 1% đến 3% giá gói thầu (tùy quy mô).
• Đối với nhà thầu liên danh, các thành viên có thể thực hiện bảo đảm dự thầu riêng rẽ hoặc thỏa thuận để một thành viên đứng ra thực hiện cho cả liên danh. Tổng giá trị bảo đảm phải không thấp hơn yêu cầu của HSMT.
• Mọi sai sót về tên đơn vị thụ hưởng hoặc thời gian có hiệu lực của bảo lãnh dự thầu đều dẫn đến việc hồ sơ dự thầu bị đánh giá là không hợp lệ.

Kết luận

Gói thầu hỗn hợp chính là lời giải cho bài toán đồng bộ hóa và tối ưu hóa nguồn lực trong các dự án quy mô lớn, đòi hỏi hàm lượng kỹ thuật và công nghệ cao. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi về mặt quản lý "một đầu mối" là những thách thức không nhỏ về mặt pháp lý và kiểm soát chi phí. Việc thực thi các gói thầu này đòi hỏi sự chuẩn mực tuyệt đối trong việc thiết kế hồ sơ mời thầu, đặc biệt là các tiêu chí về phân định trách nhiệm, quản lý rủi ro và cơ chế điều chỉnh giá trong suốt vòng đời dự án. Một sai lệch nhỏ trong việc vận dụng các quy định chi tiết cho từng trường hợp hỗn hợp cụ thể không chỉ dẫn đến nguy cơ lãng phí nguồn lực mà còn có thể đẩy chủ đầu tư và nhà thầu vào những tranh chấp pháp lý phức tạp kéo dài.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ hướng tới các mô hình đầu tư hiện đại và bền vững, việc nắm vững bản chất của gói thầu hỗn hợp không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc đối với các chuyên gia đấu thầu chuyên nghiệp. Điều này không chỉ giúp đảm bảo tính tuân thủ pháp luật một cách nghiêm túc mà còn tạo dựng một nền tảng quản trị minh bạch, nơi tính sáng tạo kỹ thuật của nhà thầu được phát huy tối đa dưới sự giám sát chặt chẽ của khung khổ pháp lý. Do đó, đầu tư vào việc nghiên cứu và thực thi đúng các quy định về gói thầu hỗn hợp chính là bước đi then chốt để kiến tạo nên những công trình, dự án đạt chuẩn quốc tế, góp phần thúc đẩy sự thịnh vượng và năng lực cạnh tranh của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Mọi vướng mắc pháp lý vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162 để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty luật Minh Khuê tư vấn, giải đáp chi tiết.Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!