1. Cơ sở pháp lý

- Luật Ngân hàng nhà nước Việt Nam năm 2010

- Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 sửa đổi, bổ sung năm 2017

- Thông tư 44/2011/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài

- Thông tư 13/2018/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài

2. Kiểm toán nội bộ trong hoạt động của ngân hàng là gì?

Khoản 2 Điều 3 Thông tư 44/2011/TT-NHNN giải thích thuật ngữ kiểm toán nội bộ như sau:

Kiểm toán nội bộ là việc rà soát, đánh giá độc lập, khách quan đối với hệ thống kiểm soát nội bộ; đánh giá độc lập về tính thích hợp và tuân thủ quy định, chính sách nội bộ, thủ tục, quy trình đã được thiết lập trong tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; đưa ra kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của các hệ thống, quy trình, quy định, góp phần bảo đảm tổ chức tín dụng hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật.

Có thể thấy, giá trị của một doanh nghiệp nằm trong tầm kiểm soát của ban kiểm toán nội bộ. Đây được xem là kiểm sát viên độc lập, đảm bảo bộ máy hoạt động theo các đạo đức nghề nghiệp, thực thi pháp luật, đạo đức nghề nghiệp của công ty. Kiểm toán nội bộ còn có nhiệm vụ phát hiện những sai lệch và định hướng cho hội đồng quản trị và ban giám đốc việc kiểm soát các rủi ro.

Một chức năng cũng vô cùng quan trọng của kiểm toán nội bộ đó là giúp các doanh nghiệp khắc phục vướng mắc về hệ thống hoạt động và quản trị nhân lực. Áp dụng phương pháp kiểm tra, phân tích, giám sát các phòng ban để đưa ra lời khuyên giúp doanh nghiệp tăng năng suất trong kinh doanh.

3. Mục tiêu và chức năng và nguyên tắc cơ bản của kiểm toán nội bộ là gì?

Thưa luật sư. Tôi là Hoàng Giang, hiện tại đang công tác tại Đà Nẵng. Theo tôi được biết trong hoạt động của các tổ chức tín dụng sẽ luôn phải trú trọng tới an toàn hoạt động ngân hàng. Bởi vậy hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ sẽ được quy định chặt chẽ để giám sát hoạt động ngân hàng. Vậy đối với hoạt động kiểm toán nộ bộ pháp luật quy định cụ thể như thế nào về mục tiêu, chức năng và nguyên tắc cơ bản của kiểm toán nội bộ là gì? Tôi có thể tìm hiểu tại văn bản pháp luật nào? Rất mong nhận được giải đáp từ phía luật sư. Xin cảm ơn rất nhiều!

Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi thắc mắc tới công ty luật Minh Khuê, nội dung bạn hỏi chúng tôi nghiên cứu và giải đáp như sau:

3.1. Mục tiêu và chức năng cơ bản của kiểm toán nội bộ

Về kiểm toán nội bộ được quy định cụ thể tại 2 văn bản pháp luật đó là Thông tư 44/2011/TT-NHNN và Thông tư số 13/2018/TT-NHNN.

Tại Điều 8 Thông tư 44/2011/TT-NHNN quy định cụ thể về mục tiêu và chức năng cơ bản của kiểm toán nội bộ như sau:

Một là, hoạt động vì sự an toàn, hiệu quả của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài

Hai là, rà soát, đánh giá độc lập, khách quan về mức độ đầy đủ, tính thích hợp, hiệu lực và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm cải tiến, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ. Để thực hiện mục tiêu này, đơn vị thực hiện kiểm toán nội bộ được khuyến khích thực hiện hoạt động tư vấn, tham gia vào quá trình xây dựng, cải tiến và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ với điều kiện không vi phạm nguyên tắc độc lập, khách quan quy định tại Thông tư này.

Ba là, phát hiện và ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật; nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Bốn là, đảm bảo an toàn bảo mật thông tin và hoạt động liên tục của hệ thống thông tin hoạt động nghiệp vụ.

Năm là, đưa ra kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của các hệ thống, quy trình, quy định, góp phần bảo đảm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật.

3.2. Các nguyên tắc cơ bản của kiểm toán nội bộ là gì?

Về nguyên tắc cơ bản của kiểm toán nội bộ được quy định tại Điều 9 Thông tư 44/2011/TT-NHNN. Cụ thể như sau:

Thứ nhất, tính độc lập: Tổ chức và hoạt động của kiểm toán nội bộ độc lập với đơn vị, bộ phận điều hành, tác nghiệp của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, cán bộ làm công tác kiểm toán nội bộ không được đồng thời đảm nhận các công việc thuộc đối tượng của kiểm toán nội bộ; tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải đảm bảo rằng kiểm toán nội bộ không chịu bất cứ sự can thiệp nào khi thực hiện việc báo cáo và đánh giá.

Thứ hai, tính khách quan: Bộ phận kiểm toán nội bộ, kiểm toán viên nội bộ phải đảm bảo tính khách quan, trung thực, công bằng, không định kiến.

Thứ ba, tính chuyên nghiệp: Kiểm toán viên nội bộ phải là người có kiến thức, trình độ và kỹ năng kiểm toán nội bộ cần thiết, không kiêm nhiệm các cương vị, các công việc chuyên môn khác của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; có đủ kiến thức để xác định được các dấu hiệu gian lận, có kiến thức về rủi ro trong hoạt động ngân hàng và các biện pháp kiểm soát công nghệ thông tin để thực hiện công việc được giao. Bộ phận kiểm toán nội bộ phải có ít nhất một kiểm toán viên đủ kiến thức, trình độ, kỹ năng thực hiện kiểm soát công nghệ thông tin then chốt và kỹ thuật kiểm toán công nghệ cao.

4. Tổ chức của kiểm toán nội bộ là gì?

Thưa luật sư, theo tôi được biết trong các tổ chức tín dụng phải thiết lập hệ thống kiểm toán nội bộ. Vậy luật sư cho tôi hỏi Tổ chức của kiểm toán nội bộ được quy định như thế nào? Điều này được quy định tại văn bản pháp luật nào ạ? Rất mong nhận được giải đáp từ luật sư. Xin cảm ơn rất nhiều! (Trương Vĩnh - Hải Dương)

Chào bạn, nội dung bạn hỏi chúng tôi nghiên cứu và giải đáp như sau:

Kiểm toán nội bộ được quy định tại Thông tư 44/2011/TT-NHNN. Về tổ chức của kiểm toán nội bộ được quy định tại Điều 12 Thông tư này. Cụ thể như sau:

Thứ nhất, kiểm toán nội bộ của tổ chức tín dụng (trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này) được tổ chức thành hệ thống thống nhất theo ngành dọc hoặc tổ chức bộ phận kiểm toán nội bộ tại hội sở chính tùy theo quy mô, mức độ, phạm vi và đặc thù hoạt động của tổ chức tín dụng. Kiểm toán nội bộ trực thuộc Ban kiểm soát và chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Kiểm soát.

Thứ hai, đối với quỹ tín dụng nhân dân chỉ có 01 kiểm soát viên chuyên trách mà không có Ban kiểm soát, việc kiểm toán nội bộ của quỹ tín dụng nhân dân do kiểm soát viên chuyên trách thực hiện.

Thứ ba, căn cứ quy mô, mức độ, phạm vi và đặc điểm hoạt động của tổ chức tín dụng và trên cơ sở đề nghị của Ban kiểm soát, Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên quyết định về tổ chức bộ máy của kiểm toán nội bộ, chế độ lương, thưởng, phụ cấp trách nhiệm của kiểm toán viên nội bộ, Trưởng kiểm toán nội bộ và Phó trưởng kiểm toán nội bộ.

Thứ tư, kiểm toán nội bộ của chi nhánh ngân hàng nước ngoài có thể do kiểm toán nội bộ của hội sở chính hoặc hội sở khu vực đảm nhiệm, phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 89 Luật Các tổ chức tín dụng.

5. Nội dung hoạt động kiểm toán nội bộ là gì?

Chào công ty luật Minh Khuê. Tôi có một thắc mắc về kiểm toán nội bộ của ngân hàng cần được giải đáp. XIn luật sư giải đáp giúp tôi nội dung hoạt động kiểm toán nội bộ là gì? Rất mong nhận dược giải đáp từ luật sư. Xin chân thành cảm ơn! (Bùi Minh Đức- TP.HCM)

Chào bạn, nội dung bạn hỏi chúng tôi nghiên cứu và giải đáp như sau:

Tại Điều 16 Thông tư 44/2011/TT-NHNN quy định cụ thể về nội dung hoạt động kiểm toán nội bộ như sau:

Nội dung chính của hoạt động kiểm toán nội bộ là đánh giá tính đầy đủ, hiệu lực và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ. Tùy theo quy mô, mức độ rủi ro cũng như yêu cầu cụ thể của từng tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, kiểm toán nội bộ rà soát, đánh giá những nội dung sau:

- Mức độ đầy đủ, tính hiệu lực và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ;

- Việc áp dụng, tính hiệu lực, hiệu quả của việc triển khai các chính sách và quy trình quản lý rủi ro của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bao gồm cả các quy trình được thực hiện bằng hệ thống công nghệ thông tin;

- Tính đầy đủ, chính xác và an toàn của hệ thống thông tin quản lý và hệ thống thông tin tài chính, bao gồm cả hệ thống thông tin điện tử và dịch vụ ngân hàng điện tử;

- Tính đầy đủ, kịp thời, trung thực, hợp lý và mức độ chính xác của hệ thống hạch toán kế toán và các báo cáo tài chính theo quy định của pháp luật.

- Tuân thủ các quy định của pháp luật, quy định về các tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, quy định nội bộ, quy trình, quy tắc tác nghiệp, quy tắc đạo đức nghề nghiệp;

- Các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ, cơ cấu tổ chức của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài;

- Các biện pháp đảm bảo an toàn tài sản. Đưa ra các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của các hệ thống, quy trình, quy định, góp phần bảo đảm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật;

- Đánh giá tính kinh tế và hiệu quả của các hoạt động, của việc sử dụng các nguồn lực, qua đó xác định mức độ phù hợp giữa kết quả hoạt động đạt được và mục tiêu hoạt động đề ra;

-Thực hiện các nội dung khác có liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của kiểm toán nội bộ theo yêu cầu của Ban kiểm soát và của Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên;

- Ngoài các quy định nêu tại các điểm a, b, c, d, đ, e, g, h, i khoản 2 Điều này, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện kiểm toán theo quy định của ngân hàng mẹ, phù hợp với quy định tại Thông tư này.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi về nội dung "kiểm toán nội bộ ngân hàng là gì? chưc năng, nguyên tắc cơ bản của kiểm toán nội bộ và hoạt động của kiểm toán nội bộ ngân hàng".

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!

Bộ phận tư vấn pháp luật ngân hàng - Luật Minh Khuê