1. Mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất bao nhiêu đại biểu Quốc hội

Cuộc bầu cử để chọn đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 được tổ chức vào Chủ nhật, ngày 23/5/2021. Sự kiện này diễn ra sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, một sự kiện vừa kết thúc thành công, đánh dấu sự thống nhất của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân trong việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Cuộc bầu cử là cơ hội để tiếp tục xây dựng, củng cố và hoàn thiện hệ thống nhà nước theo lối pháp quyền xã hội chủ nghĩa, với sự tham gia và lợi ích của nhân dân đứng hàng đầu.

Cuộc bầu cử tuân thủ nguyên tắc dân chủ, pháp luật, đảm bảo an toàn, tiết kiệm, và thực sự là một ngày hội của toàn bộ cộng đồng. Việc bầu đủ số lượng đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định của pháp luật là điều cần thiết. Đại biểu được bầu cần phải đạt chất lượng, với cơ cấu hợp lý, tập trung vào tiêu chuẩn và phẩm chất của đại biểu, không vì mục đích cơ cấu mà làm giảm tiêu chuẩn chất lượng. Đồng thời, cần đảm bảo sự đồng bộ trong việc bổ nhiệm và sắp xếp cán bộ trong hệ thống chính trị, đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng tại cấp Trung ương và địa phương.

Theo Kế hoạch số 42/KH-HĐBCQG ngày 19/01/2021, Ủy ban Thường vụ Quốc hội là cơ quan có thẩm quyền quyết định việc phân bổ số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Việc phân bổ đại biểu Quốc hội theo đơn vị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phải đảm bảo ít nhất 06 đại biểu Quốc hội cho mỗi địa phương. Việc phân bổ đại biểu Trung ương ứng cử ở địa phương sẽ tuân theo các nguyên tắc sau đây: Nếu Đoàn đại biểu Quốc hội có 06 đại biểu, sẽ có 02 đại biểu Trung ương. Nếu Đoàn đại biểu Quốc hội có 07 đại biểu, sẽ có 03 đại biểu Trung ương. Nếu Đoàn đại biểu Quốc hội có 08 đại biểu, sẽ có 03-04 đại biểu Trung ương. Nếu Đoàn đại biểu Quốc hội có 09 đại biểu, sẽ có 04 đại biểu Trung ương. Nếu Đoàn đại biểu Quốc hội có từ 11 đến 14 đại biểu, sẽ có 05-07 đại biểu Trung ương. Nếu Đoàn đại biểu Quốc hội có từ 29 đến 30 đại biểu, sẽ có 14-15 đại biểu Trung ương.

 

2. Cơ sở xác định số lượng đại biểu Quốc hội

Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014 quy định rằng tổng số đại biểu Quốc hội không được vượt quá 500 người. Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự kiến số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương dựa trên các tiêu chí sau:

- Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có ít nhất 3 đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương;

- Số lượng đại biểu tiếp theo được tính theo số dân và đặc điểm của mỗi địa phương.

- Bảo đảm mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất 6 đại biểu.

- Số lượng người dân tộc thiểu số được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội do Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự kiến trên cơ sở đề nghị của Hội đồng dân tộc của Quốc hội, bảo đảm có ít nhất 18% tổng số người trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội là người dân tộc thiểu số.

- Số lượng phụ nữ được giới thiệu ứng đại biểu Quốc hội do Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự kiến trên cơ sở đề nghị của Đoàn Chủ tịch Ban chấp hành Trung ương Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, bảo đảm có ít nhất 35% tổng số người trong danh sách chính những người ứng cử đại biểu Quốc hội là phụ nữ.

Dựa trên số lượng đại biểu Quốc hội được dự kiến ở mỗi địa phương do Ủy ban Thường vụ Quốc hội xác định, số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử sẽ được tính căn cứ vào số dân, do Hội đồng bầu cử quốc gia quy định theo đề nghị của Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và phải được công bố chậm nhất vào ngày 4/3/2021 (80 ngày trước ngày bầu cử). Do đó, các địa phương gửi dự kiến danh sách đơn vị bầu cử của họ về Hội đồng bầu cử quốc gia trong khoảng thời gian từ 85 đến 90 ngày trước ngày bầu cử (tức khoảng từ ngày 22/2 đến ngày 27/2/2021).

 

3. Ví dụ về số lượng đại biểu Quốc hội của một số tỉnh, thành phố

Số lượng đại biểu Quốc hội của Thành phố Hà Nội: 29 đại biểu

Theo Nghị quyết số 1185/NQ-UBTVQH ngày 11/1/2021 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Công văn số 636/UBTVQH ngày 26/1/2021 về dự kiến phân bổ số lượng và cơ cấu đại biểu Quốc hội khóa XV, nhiệm kỳ 2021-2026, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết rằng Thành phố Hà Nội sẽ được phân bổ 29 đại biểu. Trong đó, có 14 đại biểu được giới thiệu bởi các cơ quan, tổ chức ở Trung ương. Dựa trên dự kiến phân bổ từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội và đề án của Ủy ban Bầu cử thành phố về cơ cấu đại biểu Quốc hội khóa XV của Thành phố Hà Nội, hội nghị đã thảo luận và đồng ý thông qua số lượng 45 đại biểu ứng cử, trong đó có 35% là nữ.

Số lượng đại biểu Quốc hội của Thành phố Hồ Chí Minh: 30 đại biểu

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội nghị hiệp thương lần đầu tiên nhằm thống nhất về cơ cấu, thành phần và số lượng ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XV, nhiệm kỳ 2021-2026 vào ngày 09/02/2021. Theo thông tin từ hội nghị, việc phân bổ số lượng và cơ cấu đại biểu Quốc hội khóa XV sẽ bao gồm 30 đại biểu Quốc hội khóa XV được bầu tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó có 15 đại biểu từ Thành phố giới thiệu và 15 đại biểu từ Trung ương giới thiệu. Thông qua số lượng đại biểu được giới thiệu từ các cơ quan, tổ chức, đơn vị tại thành phố, tổng số ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XV là 45, trong đó có 38% là phụ nữ.

 

4. Ý nghĩa của việc quy định số lượng đại biểu Quốc hội tối thiểu

Việc đảm bảo ít nhất 06 đại biểu Quốc hội cho mỗi đơn vị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương mang tính chất cần thiết vì nó đảm bảo sự đa dạng và đại diện cho các quyền lợi và quan ngại của cộng đồng địa phương. Mỗi địa phương đều có những đặc thù riêng và các vấn đề đặc biệt mà cần được đại diện và thảo luận tại Quốc hội. Bằng cách này, việc bảo đảm số lượng đại biểu đủ lớn giúp đảm bảo rằng các quan điểm, ý kiến và nhu cầu của từng địa phương được thể hiện và cân nhắc đầy đủ trong quá trình quyết định quốc gia.

Bên cạnh đó, quy định bảo đảm ít nhất 18% tổng số người ứng cử đại biểu Quốc hội là người dân tộc thiểu số và ít nhất 35% là phụ nữ nhằm đảm bảo sự đa dạng và đại diện cho đầy đủ các tầng lớp xã hội là một biện pháp cần thiết để thúc đẩy nguyên tắc bình đẳng trong quá trình bầu cử. Điều này không chỉ giúp đảm bảo công bằng giữa các dân tộc, giới tính, tầng lớp mà còn thể hiện sự đa dạng và phản ánh chân thực những mong muốn, quan ngại của toàn xã hội trong việc chọn lựa người đại diện tại các cơ quan dân cử.

Ngoài ra, việc đảm bảo ít nhất 3 đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương cho mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là để đảm bảo rằng các quan điểm, quyền lợi và nhu cầu cụ thể của cộng đồng địa phương được đại diện một cách toàn diện tại Quốc hội. Các đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương có thể có hiểu biết sâu sắc về các vấn đề địa phương và có khả năng đại diện cho các quan điểm và quyền lợi của cộng đồng mình một cách chính xác và hiệu quả. Điều này cũng giúp tăng cường tính đa dạng và đa chiều trong quá trình ra quyết định của Quốc hội, từ đó làm tăng tính công bằng và hiệu quả của các quyết định quốc gia.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Đại biểu quốc hội là gì? Nhiệm vụ, quyền hạn đại biểu Quốc hội. Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!