1. Khái niệm về hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân:

Hoạt động giám sát là một quá trình mà Quốc hội và Hội đồng nhân dân thực hiện để theo dõi, xem xét và đánh giá hoạt động của các cơ quan, tổ chức và cá nhân mà họ có thẩm quyền giám sát. Quá trình này nhằm đảm bảo rằng các đối tượng được giám sát tuân theo Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của mình đúng đắn và đáp ứng các tiêu chí được quy định. Dưới đây là chi tiết về hoạt động giám sát:

- Theo dõi, xem xét hoạt động: Quốc hội và Hội đồng nhân dân tiến hành theo dõi và xem xét các hoạt động của cơ quan, tổ chức và cá nhân mà họ có thẩm quyền giám sát. Các hoạt động này có thể bao gồm việc kiểm tra tình hình thực hiện chính sách, luật pháp, hoạt động quản lý và thực thi quy định, và các nhiệm vụ khác liên quan đến lĩnh vực cụ thể.

- Đánh giá hiệu lực, hiệu quả: Sau khi theo dõi và xem xét, Quốc hội và Hội đồng nhân dân thực hiện đánh giá về hiệu lực và hiệu quả của các hoạt động đã được giám sát. Điều này bao gồm việc đánh giá xem liệu các cơ quan, tổ chức và cá nhân đã thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của mình một cách hiệu quả và có hiệu lực hay không.

- Bảo vệ quyền, lợi ích của công dân: Một mục tiêu quan trọng của hoạt động giám sát là bảo vệ quyền và lợi ích của công dân. Quốc hội và Hội đồng nhân dân đảm bảo rằng các cơ quan, tổ chức và cá nhân phải tuân thủ pháp luật và làm việc trong lợi ích chung của cộng đồng.

- Thực hiện biện pháp xử lý: Nếu phát hiện vi phạm pháp luật hoặc hành vi không đáp ứng được tiêu chuẩn, Quốc hội và Hội đồng nhân dân có thể yêu cầu hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý. Điều này có thể bao gồm việc ra quyết định, ban hành biện pháp kỷ luật hoặc yêu cầu điều tra, xử lý hành vi vi phạm.

- Nâng cao chất lượng hoạt động nhà nước: Qua quá trình giám sát, Quốc hội và Hội đồng nhân dân đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước. Bằng cách này, họ đóng góp vào việc củng cố và phát triển hệ thống chính trị và xã hội.

 

2. Thẩm quyền giám sát của Quốc hội:

Theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2015, Quốc hội có thẩm quyền giám sát các hoạt động sau đây:

- Hoạt động của Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, Ủy viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh: Quốc hội có thẩm quyền giám sát hoạt động của các cấp lãnh đạo cao nhất của Nhà nước, bao gồm Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước và các Ủy viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh.

- Hoạt động của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các thành viên Chính phủ: Quốc hội giám sát hoạt động của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các thành viên Chính phủ để đảm bảo tính đúng đắn, hiệu quả và công bằng trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của họ.

- Hoạt động của Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao: Quốc hội giám sát hoạt động của Toà án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao để đảm bảo tính độc lập, công bằng và minh bạch trong hệ thống tư pháp của đất nước.

- Hoạt động của Kiểm toán nhà nước: Quốc hội giám sát hoạt động của Kiểm toán nhà nước để đảm bảo việc kiểm soát, giám sát và cải thiện việc sử dụng, quản lý tài chính và tài sản công cộng.

- Hoạt động của các cơ quan thuộc Ủy ban Trung ương Đảng: Quốc hội cũng giám sát hoạt động của các cơ quan thuộc Ủy ban Trung ương Đảng để đảm bảo tính chính trị, đạo đức và hiệu quả trong hoạt động của Đảng.

- Hoạt động của các cơ quan nhà nước khác: Ngoài ra, Quốc hội còn có thẩm quyền giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước khác để đảm bảo tính hợp pháp, minh bạch và hiệu quả trong quản lý và điều hành của chúng.

- Hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác theo quy định của Hiến pháp và pháp luật: Cuối cùng, Quốc hội cũng có thẩm quyền giám sát hoạt động của các cơ quan, tổ chức và cá nhân khác theo quy định của Hiến pháp và pháp luật. Điều này nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật và trách nhiệm xã hội của mọi tầng lớp trong xã hội.

 

3. Thẩm quyền giám sát của Hội đồng nhân dân:

Thẩm quyền giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND), Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND và đại biểu HĐND theo Điều 5 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2015 được quy định như sau:

- Hội đồng nhân dân (HĐND):

+ Giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cùng cấp.

+ Giám sát hoạt động của Thường trực HĐND, Ủy ban nhân dân (UBND), Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp và các Ban của HĐND cấp mình.

+ Giám sát quyết định của UBND cùng cấp và nghị quyết của HĐND cấp dưới trực tiếp.

- Thường trực HĐND:

+ Giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cùng cấp.

+ Giám sát hoạt động của UBND, các cơ quan thuộc UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp và HĐND cấp dưới.

+ Giám sát quyết định của UBND cùng cấp, nghị quyết của HĐND cấp dưới trực tiếp.

+ Hỗ trợ HĐND thực hiện quyền giám sát theo sự phân công của HĐND.

- Ban của HĐND:

+ Hỗ trợ HĐND giám sát hoạt động của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp.

+ Giám sát hoạt động của UBND, các cơ quan thuộc UBND cùng cấp thuộc lĩnh vực của Ban.

+ Giám sát văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực của Ban.

- Tổ đại biểu HĐND: Giám sát việc tuân theo Hiến pháp, luật, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên ở địa phương và nghị quyết của HĐND cùng cấp hoặc về vấn đề do HĐND, Thường trực HĐND phân công.

- Đại biểu HĐND:

+ Chất vấn Chủ tịch UBND, thành viên khác của UBND, Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, Thủ trưởng cơ quan thuộc UBND cùng cấp.

+ Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

+ Giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân ở địa phương.

 

4. Hình thức thực hiện hoạt động giám sát:

Hình thức thực hiện hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân bao gồm các phương tiện sau:

- Họp Quốc hội, kỳ họp Hội đồng nhân dân: Trong các phiên họp chính thức của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, các vấn đề liên quan đến hoạt động của cơ quan nhà nước, các cơ quan, tổ chức và cá nhân khác được thảo luận, đánh giá và giám sát. Các quyết định và biện pháp cần thiết cũng được đưa ra trong các kỳ họp này.

- Hoạt động của Ủy ban thường vụ Quốc hội, Thường trực Hội đồng nhân dân: Ủy ban thường vụ Quốc hội và Thường trực Hội đồng nhân dân có trách nhiệm tiến hành giám sát hàng ngày về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật và quyết định của Quốc hội, Hội đồng nhân dân. Họ cũng có thể ra quyết định hoặc đề xuất biện pháp cần thiết để cải thiện và giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước.

- Hoạt động của các Ủy ban của Quốc hội, Ban của Hội đồng nhân dân: Các Ủy ban và Ban là cơ quan chuyên môn của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, có nhiệm vụ chủ trì giám sát các lĩnh vực cụ thể như kinh tế, tài chính, an ninh, văn hóa, giáo dục và y tế. Các Ủy ban và Ban này tiến hành các cuộc kiểm tra, thẩm định và báo cáo kết quả cho Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

- Hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội, Tổ đại biểu Hội đồng nhân dân: Đoàn đại biểu Quốc hội và Tổ đại biểu Hội đồng nhân dân là đại diện của nhân dân trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Họ thường tiến hành các cuộc thăm dò ý kiến, kiểm tra tình hình và ghi nhận ý kiến phản ánh của cử tri và nhân dân để trình bày tại các phiên họp và các cuộc làm việc của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

- Hoạt động của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân: Các đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cũng có trách nhiệm thường xuyên tiếp xúc với cử tri và nhân dân trong khu vực mình đại diện, lắng nghe ý kiến của họ và trình bày các vấn đề và yêu cầu của cử tri tại các phiên họp của Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Điều này giúp tạo điều kiện cho sự tham gia của nhân dân trong công tác giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

 

5. Quy định về trách nhiệm thực hiện hoạt động giám sát:

Quy định về trách nhiệm thực hiện hoạt động giám sát là một phần quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của quá trình giám sát. Dưới đây là các nội dung chi tiết về trách nhiệm thực hiện hoạt động giám sát của các cơ quan và tổ chức liên quan:

- Quốc hội và Hội đồng nhân dân:

+ Phải thực hiện hoạt động giám sát một cách nghiêm túc và trách nhiệm.

+ Đảm bảo tính khách quan, trung thực và kịp thời trong việc đưa ra các yêu cầu giám sát đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân.

- Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Thường trực Hội đồng nhân dân:

+ Cần phối hợp chặt chẽ với Quốc hội, Hội đồng nhân dân trong việc thực hiện hoạt động giám sát.

+ Đảm bảo tính kịp thời và hiệu quả trong việc tiếp nhận, xem xét và đánh giá các thông tin liên quan đến hoạt động giám sát.

- Ủy ban của Quốc hội và Ban của Hội đồng nhân dân:

+ Phải thực hiện nghiêm túc nhiệm vụ giám sát theo phân công của Quốc hội, Hội đồng nhân dân.

+ Đảm bảo tính khách quan và trung thực trong việc thu thập và phân tích thông tin, dữ liệu liên quan đến hoạt động giám sát.

- Đoàn đại biểu Quốc hội và Tổ đại biểu Hội đồng nhân dân:

+ Phải thực hiện trách nhiệm giám sát theo đúng pháp luật và quy định của Quốc hội, Hội đồng nhân dân.

+ Cần đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc đưa ra các ý kiến, kiến nghị liên quan đến hoạt động giám sát.

- Đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân:

+ Phải thực hiện chất vấn, giám sát một cách trung thực và tích cực.

+ Đảm bảo tính khách quan và chính xác trong việc đánh giá hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

- Cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát:

+ Phải tuân thủ và thực hiện đầy đủ, đúng thẩm quyền các yêu cầu giám sát của các cơ quan, tổ chức, cá nhân giám sát.

+ Cần phối hợp chặt chẽ và cung cấp thông tin, dữ liệu một cách khách quan và trung thực để hỗ trợ quá trình giám sát.

 

6. Ý nghĩa của hoạt động giám sát:

Hoạt động giám sát đóng vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị và xã hội bằng cách mang lại những ý nghĩa sau:

- Bảo vệ Hiến pháp và pháp luật: Hoạt động giám sát giúp đảm bảo rằng các hoạt động của bộ máy nhà nước tuân thủ đúng Hiến pháp và các quy định pháp luật. Bằng cách này, nó góp phần tạo ra một xã hội tuân thủ pháp luật và công bằng.

- Nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước: Việc giám sát giúp phát hiện ra những vấn đề, hạn chế trong hoạt động của các cơ quan, đơn vị của bộ máy nhà nước. Nhờ đó, có thể đưa ra các biện pháp sửa đổi, cải tiến để tăng cường hiệu lực và hiệu quả trong công tác quản lý và phục vụ nhân dân.

- Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân: Hoạt động giám sát đảm bảo rằng các quyền và lợi ích của công dân được bảo vệ và đảm bảo. Bằng cách này, nó giúp người dân có được một môi trường sống và làm việc công bằng, minh bạch.

- Tăng cường sự gắn bó giữa Quốc hội, Hội đồng nhân dân với nhân dân: Việc thực hiện hoạt động giám sát giúp tạo ra một cầu nối gắn kết giữa các cơ quan đại diện nhân dân và người dân. Bằng cách này, người dân cảm thấy được tham gia và kiểm soát vào quá trình ra quyết định, tạo ra sự minh bạch và tin cậy trong hoạt động của bộ máy nhà nước.

- Phát huy vai trò, trách nhiệm của nhân dân trong việc giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước: Hoạt động giám sát khuyến khích sự tham gia của nhân dân trong việc kiểm tra và giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước. Điều này tạo ra một tinh thần trách nhiệm cộng đồng và giúp tăng cường trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trước nhân dân.

Tóm lại, hoạt động giám sát là một phần không thể thiếu trong việc đảm bảo sự minh bạch, công bằng và hiệu quả của hệ thống chính trị và xã hội. Nó là cơ sở để xây dựng một xã hội dân chủ và phát triển bền vững.

 

Quý khách xem thêm bài viết sau: Quốc hội là gì? Vị trí, tính chất, chức năng của Quốc Hội Việt Nam

Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, xin vui lòng không ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và cung cấp sự tư vấn chuyên nghiệp để giúp quý khách giải quyết mọi vấn đề một cách hiệu quả và đúng luật. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi cam kết đáp ứng mọi yêu cầu của quý khách hàng một cách chu đáo và chất lượng.