1. Hiểu thế nào về kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp?

Kiểm toán nội bộ, theo định nghĩa chính thức của Hiệp hội Kiểm toán Nội bộ (IIA), không chỉ là một quá trình đảm bảo và tư vấn độc lập mà còn là một công cụ quan trọng giúp tăng cường và cải thiện hiệu suất hoạt động của một tổ chức. Trong bối cảnh này, nó không chỉ là một khía cạnh pháp lý mà còn là một nguồn động viên để doanh nghiệp hướng đến những mục tiêu chiến lược và tự đặt ra các tiêu chí chất lượng cho quản lý rủi ro, kiểm soát, và quản trị.

Kiểm toán nội bộ đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp đánh giá độc lập và khách quan về tình trạng quản lý và quản trị rủi ro trong tổ chức. Nhờ vào việc thực hiện các hoạt động kiểm tra, đánh giá và tư vấn, nó tạo ra các đảm bảo quan trọng và đề xuất các cải tiến theo những hướng chủ yếu theo quy định của Nghị định 05/2019/NĐ-CP như sau: 

- Đầu tiên, kiểm toán nội bộ đảm bảo rằng hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị không chỉ được xây dựng mà còn được vận hành một cách phù hợp. Điều này giúp phòng ngừa, phát hiện và xử lý hiệu quả các rủi ro tiềm ẩn và thách thức quản lý.

- Thứ hai, kiểm toán nội bộ xác nhận tính hiệu quả và hiệu suất cao của các quy trình quản trị và quản lý rủi ro. Bằng cách này, đảm bảo rằng tổ chức không chỉ thực hiện những hoạt động này một cách hợp lý mà còn đạt được kết quả tích cực và bền vững.

- Cuối cùng, kiểm toán nội bộ hỗ trợ đơn vị trong việc đạt được các mục tiêu chiến lược và hoạt động một cách có hệ thống. Bằng cách đánh giá và đề xuất cải tiến liên tục, nó tạo ra một cơ sở cho sự phát triển bền vững và sự đổi mới trong các chiến lược và quy trình công tác của doanh nghiệp. Như vậy, kiểm toán nội bộ không chỉ là một công cụ đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ, mà còn là một yếu tố quyết định trong việc định hình và định hướng sự phát triển của doanh nghiệp

 

2. Quy định mới về doanh nghiệp phải thực hiện công tác kiểm toán nội bộ?

Công tác kiểm toán nội bộ trở thành một phần quan trọng trong quản lý doanh nghiệp, và quy định của Điều 10 Nghị định 05/2019/NĐ-CP đã đề ra những điều kiện cụ thể mà các doanh nghiệp cần tuân thủ trong quá trình thực hiện công tác này.

Theo Điều 10 của Nghị định trên, các doanh nghiệp phải tiến hành kiểm toán nội bộ theo các quy định sau đây:

- Các công ty niêm yết là đối tượng chính phải thực hiện công tác kiểm toán nội bộ để đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ quy tắc trong quản lý.

- Doanh nghiệp mà nhà nước sở hữu trên 50% vốn điều lệ, hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, cũng bị yêu cầu thực hiện kiểm toán nội bộ để đảm bảo quản lý và kiểm soát chặt chẽ.

- Các doanh nghiệp nhà nước là công ty mẹ trong mô hình công ty mẹ - công ty con cũng phải triển khai công tác kiểm toán nội bộ để giữ vững sự minh bạch và tuân thủ.

- Đối với những doanh nghiệp không rơi vào các đối tượng trên, Nghị định khuyến khích chúng thực hiện công tác kiểm toán nội bộ nhằm tăng cường quản lý và giảm thiểu rủi ro.

Ngoài ra, Nghị định cũng mở đường cho các doanh nghiệp thuê tổ chức kiểm toán độc lập có đủ điều kiện để thực hiện kiểm toán nội bộ. Tuy nhiên, trong trường hợp này, doanh nghiệp phải tuân thủ nguyên tắc cơ bản và các yêu cầu được đề ra tại Điều 5 và Điều 6 của Nghị định để đảm bảo tính chất độc lập và tuân thủ nghiêm túc.

Đối với các doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, quy trình thực hiện kiểm toán nội bộ được đặc biệt quy định theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Công an. Những quy định này nhấn mạnh sự chặt chẽ và đặc thù trong việc kiểm soát và đảm bảo an ninh quốc gia

 

3. Quy chế kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp

Quy chế và quy trình kiểm toán nội bộ, theo quy định của Điều 12 Nghị định 05/2019/NĐ-CP, là một bước quan trọng trong việc xây dựng hệ thống quản lý chất lượng và đảm bảo tính minh bạch, tuân thủ trong hoạt động của doanh nghiệp. Quy chế kiểm toán nội bộ bao gồm nhiều yếu tố quan trọng như mục tiêu, phạm vi hoạt động, vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn, và trách nhiệm của bộ phận kiểm toán nội bộ. Đồng thời, nó còn đặt ra những yêu cầu về tính độc lập, khách quan, nguyên tắc cơ bản, trình độ chuyên môn, và chất lượng kiểm toán nội bộ.

Quy trình kiểm toán nội bộ được chi tiết hóa trong việc đánh giá rủi ro, lập kế hoạch kiểm toán hàng năm, kế hoạch từng cuộc kiểm toán, thực hiện công việc kiểm toán, lập và gửi báo cáo kiểm toán, theo dõi và giám sát chỉnh sửa sau kiểm toán, và theo dõi thực hiện kiến nghị sau kiểm toán. Hệ thống lưu trữ hồ sơ và tài liệu kiểm toán nội bộ cũng được đặc biệt chú trọng.

Đối với việc xây dựng quy chế và quy trình kiểm toán nội bộ, Nghị định 05/2019/NĐ-CP quy định rõ ràng rằng đơn vị cần phải phát triển những quy chế và quy trình này phù hợp với đặc thù hoạt động của chính mình. Đồng thời, khuyến khích áp dụng các thông lệ quốc tế về kiểm toán nội bộ, miễn là không có sự xung đột với quy định của Nghị định và các văn bản quy phạm pháp luật khác.

Về thẩm quyền ban hành, Nghị định 05/2019/NĐ-CP xác định các cơ quan và tổ chức có thẩm quyền, bao gồm Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố, Hội đồng quản trị của công ty niêm yết, và Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty đối với doanh nghiệp nhà nước. Những người này đều có vai trò quan trọng trong việc ban hành và giám sát việc thực hiện quy chế và quy trình kiểm toán nội bộ để đảm bảo tính chặt chẽ và hiệu quả của quá trình này trong doanh nghiệp

 

4. Yêu cầu đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của kiểm toán nội bộ

Căn cứ theo quy định tại Điều 6 của Nghị định 05/2019/NĐ-CP quy định việc tập trung vào các yêu cầu cụ thể nhằm đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của kiểm toán nội bộ, tạo ra một hệ thống giám sát và bảo đảm tính độc lập và khách quan trong quá trình thực hiện công tác này.  Yêu cầu nhằm đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của kiểm toán nội bộ bao gồm:

- Thái độ công bằng và khách quan của người làm công tác kiểm toán nội bộ: Người làm công tác kiểm toán nội bộ cần phải có thái độ công bằng, khách quan, và không định kiến. Quyền và nghĩa vụ của họ bao gồm báo cáo về mọi vấn đề có thể ảnh hưởng đến tính độc lập và khách quan của mình liên quan đến công việc kiểm toán nội bộ được giao.

- Tính độc lập và khách quan: Người làm công tác kiểm toán nội bộ phải đảm bảo tính độc lập và khách quan. Trong trường hợp có ảnh hưởng hoặc có thể bị ảnh hưởng, họ cần báo cáo cho cấp quản lý trực tiếp hoặc cho các đối tượng được quy định tại Điều 12 của Nghị định.

- Ngăn chặn định kiến và xung đột: Đơn vị phải thực hiện những quy định sau để ngăn chặn định kiến và xung đột lợi ích:

Người làm công tác kiểm toán nội bộ không thực hiện kiểm toán đối với quy định, chính sách mà họ là người chịu trách nhiệm chính.

Không có xung đột về quyền và lợi ích kinh tế giữa người làm công tác kiểm toán nội bộ và đơn vị, bộ phận được kiểm toán.

Người làm công tác kiểm toán nội bộ không tham gia kiểm toán các hoạt động mà họ chịu trách nhiệm thực hiện hoặc quản lý trong thời hạn 03 năm kể từ khi quyết định không thực hiện hoạt động hoặc quản lý đó được đưa ra.

- Biện pháp kiểm tra và phân tích:  Đơn vị cần thiết lập biện pháp kiểm tra ngay trong quá trình thực hiện kiểm toán để đảm bảo tính độc lập và khách quan của công tác kiểm toán nội bộ. Phạm vi, chu kỳ, và phương pháp kiểm toán phải đảm bảo kết quả kiểm toán phản ánh đúng thực trạng các nội dung được kiểm toán.

Các ghi nhận kiểm toán trong báo cáo kiểm toán nội bộ cần được phân tích cẩn trọng và dựa trên cơ sở dữ liệu và thông tin để đảm bảo tính khách quan.

Thông qua những yêu cầu chi tiết này, Điều 6 tạo ra bảo đảm và nguyên tắc cơ bản để kiểm toán nội bộ được thực hiện một cách chặt chẽ và có hiệu quả

Bài viết liên quan: Các đối tượng doanh nghiệp bắt buộc phải kiểm toán nội bộ

Nội dung trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Nếu có bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc chỉ đơn giản có một số câu hỏi cần tư vấn, xin hãy liên hệ với chúng tôi thông qua dịch vụ Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến, chúng tôi sẽ sẵn sàng phục vụ bạn qua số hotline: 1900.6162. Hơn thế nữa, bạn cũng có thể gửi yêu cầu cụ thể và mô tả chi tiết vấn đề của bạn qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Chúng tôi có một đội ngũ chuyên nghiệp và tận tâm, luôn sẵn sàng để hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc của bạn một cách nhanh chóng và hiệu quả. Chúng tôi xin chân thành đánh giá cao sự hợp tác và lòng tin mà quý khách hàng đã dành cho chúng tôi!