Trái phiếu là chứng chỉ nợ có lãi hay được chiết khấu, trả lãi suất cố định suốt thời hạn nợ, do đó được gọi là chứng khoán thu nhập cố định. Công ty phát hành bị buộc bởi bản thỏa thuận viết tay (bản giao kèo trái phiếu) trả cho chủ sở hữu số tiền nhất định, thường là sáu tháng nhưng đôi khi là đến ngày đáo hạn, như trường hợp trái phiếu không có lãi (ZERO - COUPON BONDS), và theo mệnh giá, của chứng chỉ đến ngày đáo hạn. Các trái phiếu là các khoản nợ dài hạn, nghĩa là chúng có kỳ đáo hạn năm năm, và thường là mười năm hoặc lâu hơn.

Những người sở hữu trái phiếu có các quyền khác với chủ sở hữu cổ phiếu, chủ sở hữu trái phiếu có quyền đòi bồi thường đối với công ty phát hành như được ghi trong bản giao kèo, nhưng không có quyền sở hữu như các chủ sở hữu cổ phiếu. Tuy nhiên, trái phiếu có thể chuyển đổi (CONVERTIBLE) có thể được đổi lấy cổ phiếu thông thường. Các trái phiếu có thể chuyển đổi gọi là trái phiếu nợ (DEBENTURES), hay các giấy hẹn chi trả không bảo đảm.

Các trái phiếu, mặc dầu chỉ được trả lãi suất cố định, và do vậy dễ bị giảm giá khi lãi suất tăng, thường phổ biến ở các công ty tài chính vì một số nguyên nhân. Chúng cho phép người phát hành nâng vốn bổ sung mà không cần bán cổ phiếu, thông qua kỹ thuât tài chính được gọi là đòn bẩy tài chính (LEVERAGE); các công ty phát hành, bằng cách bán trái phiếu được bảo đảm bằng tiền vay, có thể điều chỉnh bảng cân đối kế toán, bằng cách chuyển các tài sản của bảng cân đối kế toán thành các chứng khoán khả mại. Các ngân hàng, các nhà đầu tư cá nhân, và các công ty bảo hiểm là những nhà mua trái phiếu chính.

Các trái phiếu thường được xếp loại theo nhiều loại khác nhau:

+ Bảo đảm thế chấp - cam kết trả trái phiếu nợ hay trái phiếu được bảo đảm bởi tài sản thế chấp hay trái quyền đối với tài sản nhất định, Ví dụ, chứng khoán được bảo đảm bồi tài sản.

+ Đáo hạn - trái phiếu có kỳ đáo hạn duy nhất hay chuỗi trái phiếu có nhiều kỳ đáo hạn.

+ Phương pháp chuyển tiền - ghi sổ sách kế toán được đăng ký trên hồ sơ định chế ký thác trung tâm; Trái phiếu vô danh trả cho người cầm trái phiếu hay trái phiếu ký danh.

+ Giá - trái phiếu chiết khấu, được bán theo giá khấu trừ so mệnh giá hay trái phiếu có phần bù, được bán trên mệnh giá.

Như vậy, Trái phiếu (bond) là chứng chỉ nợ hay chứng khoán tài chính do các doanh nghiệp hoặc chính phủ phát hành để vay vốn dài hạn. Thông thường trái phiếu được phát hành cho thời hạn nhiều năm và có lãi suất cố định. Hàng năm, người giữ trái phiếu được hưởng lợi tức ghi trên cuống phiếu (gọi là cupôn) và khi trái phiếu đến hạn, người giữ trái phiếu được nhận lại vốn gốc bằng mệnh giá của trái phiếu (giá mua trái phiếu). Trái phiếu công ty có thể chuyển đổi thành cổ phần ưu đãi hoặc thông thường.

Trái phiếu được mua đi bán lại trên thị trường trái phiếu. Giá thị trường của trái phiếu biến động thường xuyên để đảm bảo cho lãi suất thực tế thu được từ trái phiếu phù hợp với lãi suất phổ biến trên thị trường.

Luật Minh Khuê (tổng hợp & phân tích)