1. Khái niệm và vai trò của ngưỡng khai thác nước dưới đất

Khoản 19 Điều 2 Luật Tài nguyên nước 2012 quy định nước dưới đất là nước tồn tại trong các tầng chứa nước ngầm trong lòng đất, bao gồm cả nước khoáng, nước nóng thiên nhiên.

- Ngưỡng khai thác nước dưới đất được xác định là giới hạn cho phép khai thác nước dưới đất đảm bảo không gây ra:

+ Xâm nhập mặn.

+ Suy thoái, cạn kiệt nguồn nước.

+ Sụt, lún đất.

+ Tác động xấu đến nguồn nước mặt và môi trường liên quan.

- Mục đích của việc quy định ngưỡng khai thác nước dưới đất:

+ Bảo vệ, khai thác, sử dụng tài nguyên nước dưới đất hợp lý, hiệu quả và bền vững.

+ Ngăn chặn tình trạng khai thác nước dưới đất quá mức dẫn đến những hậu quả tiêu cực cho môi trường và đời sống con người.

* Vai trò quan trọng của ngưỡng khai thác nước dưới đất:

- Bảo đảm cân bằng nguồn nước, tránh khai thác quá mức:

+ Ngưỡng khai thác nước dưới đất đóng vai trò như "lằn ranh đỏ", giúp hạn chế tình trạng khai thác quá mức, dẫn đến cạn kiệt nguồn nước, sụt lún đất, xâm nhập mặn.

+ Việc xác định rõ ràng giới hạn khai thác cho phép cân bằng giữa nhu cầu sử dụng nước và khả năng tái tạo của nguồn nước dưới đất.

+ Ngăn chặn tình trạng khai thác cạn kiệt, đảm bảo nguồn nước cho các thế hệ tương lai.

- Hỗ trợ quản lý hiệu quả hoạt động khai thác:

+ Cung cấp cơ sở khoa học cho việc cấp phép khai thác, đảm bảo việc khai thác diễn ra hợp lý, hiệu quả và tuân thủ pháp luật.

+ Giúp cơ quan quản lý theo dõi, đánh giá tình trạng khai thác, phát hiện sớm các vi phạm và có biện pháp xử lý kịp thời.

+ Tạo điều kiện cho việc quy hoạch và lập kế hoạch khai thác nước dưới đất một cách khoa học, bền vững.

- Góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế - xã hội bền vững:

+ Bảo vệ nguồn nước - tài nguyên thiên nhiên quý giá, đảm bảo an ninh nước cho quốc gia.

+ Ngăn chặn các hiện tượng môi trường như sụt lún đất, xâm nhập mặn, ô nhiễm môi trường.

+ Tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đảm bảo lợi ích hài hòa giữa các bên liên quan.

- Ví dụ:

+ Tại khu vực ven biển, việc khai thác nước dưới đất quá mức có thể dẫn đến hiện tượng xâm nhập mặn, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, nguồn nước sinh hoạt và hệ sinh thái ven biển.

+ Ở các đô thị lớn, nhu cầu sử dụng nước ngày càng cao, nếu không kiểm soát chặt chẽ việc khai thác nước dưới đất có thể dẫn đến sụt lún đất, gây nguy cơ sụp đổ nhà cửa, công trình.

Ngưỡng khai thác nước dưới đất là một công cụ quan trọng để đảm bảo quản lý, sử dụng tài nguyên nước dưới đất một cách hợp lý, hiệu quả và bền vững, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế - xã hội.

 

2. Những yêu cầu cần đảm bảo khi xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất theo Luật Tài nguyên nước 2023

Điều 30 Luật Tài nguyên nước 2023 (chưa có hiệu lực) quy định các yêu cầu khi xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất:

- Thực hiện đối với từng khu vực, tầng chứa nước:

+ Cần xác định cụ thể ngưỡng khai thác cho từng khu vực và tầng chứa nước riêng biệt, dựa trên đặc điểm địa chất, thủy văn, khí hậu và tình trạng khai thác hiện tại của khu vực đó.

+ Việc xác định ngưỡng khai thác cần lấy cơ sở khoa học làm nền tảng, đảm bảo tính chính xác và phù hợp với thực tế.

- Cân bằng giữa lượng nước khai thác và lượng nước bổ cập:

+ Lượng nước khai thác không được vượt quá lượng nước bổ cập cho tầng chứa nước mỗi năm.

+ Cần tính toán kỹ lưỡng lượng nước bổ cập tự nhiên và nhân tạo để đảm bảo cân bằng nguồn nước.

+ Tránh tình trạng khai thác quá mức dẫn đến cạn kiệt nguồn nước dưới đất.

- Bảo vệ nguồn nước dưới đất và hài hòa lợi ích các bên:

+ Việc xác định ngưỡng khai thác phải đảm bảo bảo vệ nguồn nước dưới đất, tránh khai thác ảnh hưởng đến chất lượng và trữ lượng nước.

+ Hài hòa lợi ích của các tổ chức, cá nhân và địa phương có liên quan đến nguồn nước dưới đất.

+ Tránh trường hợp một số bên khai thác quá mức gây thiệt hại cho các bên khác.

Xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất là một vấn đề quan trọng trong việc quản lý, sử dụng tài nguyên nước dưới đất một cách hợp lý, hiệu quả và bền vững. Việc xác định ngưỡng khai thác cần tuân thủ theo các yêu cầu quy định tại Điều 30 Luật Tài nguyên nước 2023 để đảm bảo bảo vệ nguồn nước dưới đất và hài hòa lợi ích các bên liên quan.

 

3. Quy trình xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất theo Luật Tài nguyên nước 2023

Dựa theo các quy định liên quan đến khai thác nước dưới đất tại Luật Tài nguyên nước 2023 thì có thể nhận định quy trình xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất bao gồm các bước sau:

- Bước 1. Thu thập số liệu, thông tin về nguồn nước:

+ Thu thập số liệu về địa chất, thủy văn, khí hậu, tình trạng khai thác hiện tại của khu vực và tầng chứa nước.

+ Sử dụng các nguồn dữ liệu như: bản đồ địa chất, số liệu đo mực nước ngầm, số liệu thống kê về lượng nước khai thác, v.v.

+ Thu thập thông tin từ các cơ quan, tổ chức liên quan như: Sở Tài nguyên và Môi trường, các trạm quan trắc nước ngầm, các đơn vị khai thác nước dưới đất, v.v.

- Bước 2. Phân tích, đánh giá đặc điểm nguồn nước:

+ Phân tích các số liệu, thông tin thu thập được để xác định đặc điểm của khu vực và tầng chứa nước, bao gồm:

-> Diện tích, địa hình, địa chất.

-> Loại tầng chứa nước, độ dày, mực nước ngầm, chất lượng nước.

-> Khả năng bổ cập nước, tình trạng khai thác hiện tại.

+ Sử dụng các phương pháp phân tích thống kê, mô hình thủy văn để đánh giá đặc điểm nguồn nước.

- Bước 3: Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ngưỡng khai thác:

+ Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng khai thác nước dưới đất của khu vực, bao gồm:

-> Khả năng bổ cập nước của tầng chứa nước.

-> Chất lượng nước và nhu cầu sử dụng nước.

-> Điều kiện địa chất, địa hình khu vực.

-> Hoạt động khai thác nước dưới đất hiện tại và dự kiến trong tương lai.

-> Mối quan hệ với các nguồn nước khác (nước mặt, nước mưa).

+ Đánh giá tác động của các yếu tố này đến ngưỡng khai thác nước dưới đất.

- Bước 4: Lập mô hình tính toán ngưỡng khai thác:

+ Lựa chọn mô hình thủy văn phù hợp để mô phỏng quá trình khai thác và bổ cập nước của tầng chứa nước.

+ Sử dụng các số liệu, thông tin thu thập được và kết quả phân tích, đánh giá để tham số hóa mô hình.

+ Chạy mô hình để tính toán ngưỡng khai thác nước dưới đất cho khu vực và tầng chứa nước nghiên cứu.

- Bước 5. Thẩm định, phê duyệt ngưỡng khai thác:

+ Báo cáo kết quả tính toán ngưỡng khai thác nước dưới đất cho cơ quan thẩm quyền.

+ Thẩm định, phê duyệt ngưỡng khai thác dựa trên ý kiến của các cơ quan, tổ chức liên quan.

- Các cơ quan, tổ chức có liên quan:

+ Bộ Tài nguyên và Môi trường: Phụ trách việc ban hành quy định về quản lý, khai thác nước dưới đất, thẩm định, phê duyệt ngưỡng khai thác nước dưới đất.

+ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Phụ trách việc quản lý, khai thác nước dưới đất trên địa bàn, tổ chức thực hiện việc xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất.

+ Cơ quan chuyên môn về quản lý tài nguyên nước: Hỗ trợ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất.

+ Các tổ chức khoa học, kỹ thuật liên quan: Tham gia nghiên cứu, đánh giá, tính toán ngưỡng khai thác nước dưới đất.

- Lưu ý:

+ Quy trình xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất có thể thay đổi tùy theo đặc điểm của khu vực và tầng chứa nước nghiên cứu.

+ Cần sử dụng các số liệu, thông tin chính xác và cập nhật để đảm bảo tính chính xác của kết quả tính toán ngưỡng khai thác.

+ Việc xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất cần được thực hiện bởi các tổ chức, cá nhân có chuyên môn và thẩm quyền.

Quy trình xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất theo Luật Tài nguyên nước 2023 bao gồm 5 bước chính: thu thập số liệu, phân tích đánh giá, xác định yếu tố ảnh hưởng, lập mô hình tính toán và thẩm định phê duyệt. Việc xác định ngưỡng khai thác cần được thực hiện bởi các cơ quan, tổ chức có liên quan theo quy định của pháp luật và đảm bảo tính khoa học, chính xác.

 

4. Giải pháp đảm bảo việc xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất đáp ứng yêu cầu của Luật Tài nguyên nước 2023

Để đảm bảo việc xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất đáp ứng yêu cầu của Luật Tài nguyên nước 2023, cần triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

- Nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, kỹ thuật về lĩnh vực quản lý tài nguyên nước:

+ Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nâng cao kiến thức, kỹ năng về quản lý tài nguyên nước, đặc biệt là về lĩnh vực nước dưới đất cho cán bộ quản lý, kỹ thuật các cấp.

+ Cập nhật kiến thức mới nhất về khoa học, kỹ thuật trong lĩnh vực quản lý tài nguyên nước, bao gồm các phương pháp xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất.

+ Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, có chuyên môn sâu về nước dưới đất.

- Tăng cường đầu tư cho công tác nghiên cứu, khoa học kỹ thuật về nguồn nước:

+ Hỗ trợ các nghiên cứu khoa học về nguồn nước, đặc biệt là về nước dưới đất, bao gồm:

-> Nghiên cứu đặc điểm địa chất, thủy văn của các tầng chứa nước.

-> Nghiên cứu khả năng bổ cập nước của các tầng chứa nước.

-> Nghiên cứu tác động của hoạt động khai thác nước dưới đất đến môi trường.

-> Nghiên cứu phát triển các phương pháp mới để xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất.

+ Ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào công tác quản lý, khai thác nước dưới đất.

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý tài nguyên nước:

+ Bổ sung, sửa đổi hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lý tài nguyên nước, đặc biệt là về lĩnh vực nước dưới đất, để phù hợp với yêu cầu của Luật Tài nguyên nước 2023.

+ Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về việc xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất.

+ Đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất giữa các quy định pháp luật về quản lý tài nguyên nước.

- Nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ nguồn nước:

+ Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của bảo vệ nguồn nước, đặc biệt là nước dưới đất.

+ Khuyến khích người dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả.

+ Nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ nguồn nước.

- Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quản lý tài nguyên nước:

+ Hợp tác với các nước trong khu vực và quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm, thông tin về quản lý tài nguyên nước, đặc biệt là về lĩnh vực nước dưới đất.

+ Tham gia các chương trình hợp tác quốc tế về quản lý tài nguyên nước.

+ Học tập các mô hình quản lý tài nguyên nước tiên tiến của các nước trên thế giới.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên sẽ góp phần đảm bảo việc xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất đáp ứng yêu cầu của Luật Tài nguyên nước 2023, góp phần bảo vệ nguồn nước, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Trường hợp nào phải đăng ký khi khai thác nước dưới đất? Trình tự, thủ tục đăng ký khai thác nước dưới đất. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.