1. Quyền rút đơn và vấn đề phân chia tài sản trong vụ án ly hôn?

Thưa luật sư, Tôi muốn hỏi Anh/Chị một vài điều về luật hôn nhân và gia đình: 1. Khi ra tòa nguyên đơn được rút đơn bao nhiều lần ? 2. Khi phân chia tài sản: Nguyên đơn chỉ đòi ly hôn mà không chịu chia tài sản thì tòa án sẽ phán quyết như thế nào?
Người gửi: Nguyễn Nga

Trả lời:

Khi ra tòa nếu nguyên đơn rút đơn thì Tòa án sẽ đình chỉ giải quyết vụ án, do đó không có chuyện nguyên đơn được rút đơn bao nhiêu lần cả mà đình chỉ không giải quyết nữa có nghĩa là yêu cầu của nguyên đơn không thể thực hiện được.

Khi xem xét vụ án ly hôn (không thuận tình) tòa án sẽ xem xét theo đơn của Nguyên đơn, nếu Đơn của Nguyên đơn đề nghị: Ly hôn, giải quyết quyền lợi con chung và chia tài sản thì tòa án giải quyết cả 3 vấn đề này không phụ thuộc vào việc bị đơn có đồng ý hay không vì họ đang là người bị kiện.

Quá trình giải quyết Tòa án căn cứ trên cơ sở pháp luật và tôn trọng sự tự nguyện thỏa thuận các bên. Nếu các vấn đề trên các bên không tự giải quyết được có mâu thuẫn, tranh chấp thì Tòa án căn cứ vào các chứng cứ và quy định pháp luật xem xét ra phán quyết. Nội dung giải quyết ly hôn là giải quyết quan hệ vợ chồng trên ba mặt: Quan hệ hôn nhân vợ chồng, quan hệ về con chung và quan hệ về tài sản quy định tại Luật hôn nhân & gia đìnhnhư sau:

Quan hệ về con chung

Sau khi ly hôn, vợ, chồng vẫn có nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con chưa thành niên hoặc đã thành niên bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con.

Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con, nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi (căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con), nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, nếu như các bên không có thỏa thuận khác.

Vì lợi ích của con, theo yêu cầu của một hoặc cả hai bên, Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn được thực hiện trong trường hợp người trực tiếp nuôi con không bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của con và phải tính đến nguyện vọng của con, nếu con từ đủ chín tuổi trở lên.

Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom con và không ai được cản trở người đó thực hiện quyền này. Trong trường hợp người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

Quan hệ về tài sản

Việc chia tài sản khi ly hôn do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết. (Tài sản riêng của bên nào thì thuộc quyền sở hữu của bên đó).

Việc chia tài sản chung theo nguyên tắc tài sản chung của vợ chồng về nguyên tắc được chia đôi, nhưng có xem xét hoàn cảnh của mỗi bên, tình trạng tài sản, công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì, phát triển tài sản này. (Lao động của vợ, chồng trong gia đình như nội trợ, rữa chén, lau chùi nhà cửa, là, giặt áo quần.... được coi như lao động có thu nhập). Nguyên tắc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên hoặc đã thành niên bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình cũng được coi trọng. Ngoài ra phải bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập.

Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật hoặc theo giá trị, bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần giá trị chênh lệch. Việc thanh toán nghĩa vụ chung về tài sản của vợ, chồng do vợ, chồng thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

Một số mẫu văn bản áp dụng cho thủ tục ly hôn

- Mẫu đơn xin ly hôn;

- Mẫu đơn thuận tình ly hôn;

- Mẫu đơn xin ly hôn đơn phương;

- Mẫu giấy xác nhận mâu thuẫn vợ chồng;

>> Tham khảo dịch vụ pháp lý liên quan: Luật sư Bảo vệ trong các vụ án Hôn nhân và gia đình;

2. Con ly hôn cha mẹ có quyền đòi lại tài sản đã cho không ?

Đứng tên chủ quyền nhưng con rể vẫn thua kiện. Mới đây, anh T. nộp đơn xin ly hôn vợ. Tài sản duy nhất họ tranh chấp là căn nhà ở phường Tân Phong, quận 7, TP.HCM. Giấy hồng cấp năm 2007 ghi tên vợ chồng anh T. là đồng sở hữu.

Anh T. kể cha mẹ vợ mua lô đất tái định cư của bà N. vào năm 1997, sau đó xây lên một căn nhà cấp bốn. Năm 1998, vợ chồng anh mua lại căn nhà này với giá 100 triệu đồng. Vì bên bán là cha mẹ vợ nên anh không yêu cầu lập bất cứ giấy tờ gì liên quan đến việc mua bán.

Anh T. muốn chia đôi căn nhà vì là tài sản chung của vợ chồng nhưng vợ anh không đồng ý. Theo người vợ, thu nhập của chồng không ổn định, bản thân chị chỉ là công nhân nên lấy đâu ra 100 triệu đồng để mua nhà. Chị xác định vợ chồng mình chỉ ở nhờ nhà của cha mẹ, giờ cha mẹ đòi thì phải trả lại.

Lý giải việc giấy hồng ghi tên con gái và con rể là đồng sở hữu, mẹ vợ anh T. cho biết vợ chồng bà sức khỏe yếu, không đủ điều kiện đi lại. Tin tưởng con gái và con rể, bà giao cho họ làm thủ tục xin cấp giấy hồng. Đối với tờ giấy tái xác nhận việc mua bán nền tái định cư lập năm 2006 (ghi bên mua là vợ chồng anh T.), người mẹ vợ cho biết giấy này được lập chỉ để tiện việc hợp thức hóa nhà.

Luật sư tư vấn pháp luật hôn nhân và gia đình trực tuyến

Luật sư tư vấn pháp luật hôn nhân gia đình gọi số - 1900.6162

Tháng 8-2009, TAND quận 10 xử sơ thẩm vụ án và chấp nhận ý kiến trên của người mẹ vợ. Anh T. không có chứng cứ chứng minh mình đã mua nhà của cha mẹ vợ. Dựa trên nhiều lời khai chống lại anh T., cấp sơ thẩm xác định vợ chồng anh T. chỉ đứng tên giùm nên bác yêu cầu chia nửa căn nhà của anh. Cuối tháng 10-2009, phiên xử phúc thẩm của TAND TP.HCM cũng y án sơ thẩm.

Bị tước quyền sở hữu căn nhà, anh T. xuất trình bản tường trình đánh máy lập sau phiên tòa sơ thẩm 10 ngày, có dấu vân tay mà anh cho là của bà N. Anh nói sau phiên sơ thẩm, bà N. đã chịu kể ra sự thật khác với lời khai của bà trước đó. Trong bản tường trình, bà N. xác nhận mẹ vợ anh T. đã bán nhà đất cho vợ chồng anh. Vợ chồng anh T. là người mua mới. Vì vậy, người mẹ vợ đã chuyển giao hẳn nghĩa vụ thanh toán nốt 25 triệu đồng tiền mua nhà bà còn nợ sang cho vợ chồng anh. Anh T. đã thanh toán xong phần nợ này.

Lời khai nào của bà N. là thật? Nên chăng vụ án cần được xem xét lại ở thủ tục giám đốc thẩm để có những phán quyết thuyết phục hơn.

Luật sư Phạm Quốc Hưng, Đoàn Luật sư TP.HCM:

Cần xác định rõ trách nhiệm chứng minh

Khi thụ lý xem xét giải quyết vụ án dân sự, tòa án có quyền công nhận hoặc bác bỏ giá trị pháp lý của chứng từ do cơ quan hành chính cấp. Thực tế, có chứng từ che giấu uẩn khúc cần được tòa án soi rọi để làm sáng tỏ sự thật vụ án. Tuy nhiên, chứng từ do cơ quan hành chính cấp là loại chứng cứ không cần chứng minh. Tòa án cần thận trọng khi bác bỏ chúng. Muốn tránh sai sót, tòa án phải xem xét toàn diện, khách quan và hợp logic các tài liệu do người phủ nhận chứng từ đưa ra. Nếu bác bỏ sai, tòa án sẽ gây ảnh hưởng tới sự ổn định của các giao dịch dân sự, đồng thời ít nhiều gây tổn hại đến uy tín của cơ quan hành chính.

Trong vụ án này, tòa án buộc anh T. xuất trình chứng cứ chứng minh đã mua nền đất từ cha mẹ vợ, trong khi anh đang đứng tên trên giấy chủ quyền là lập luận ngược về trách nhiệm chứng minh. Cái tòa án cần xem xét là các tài liệu do cha mẹ vợ của anh T. đưa ra để đòi lại nhà, lý lẽ thuyết phục vì sao họ phải nhờ con rể đứng tên giùm… Trách nhiệm chứng minh bao giờ cũng là vấn đề quan trọng cần xác định đúng để giải quyết thấu đáo một vụ án dân sự.

MINH KHUE LAW FIRM sưu tầm & biên tập

3. Hướng dẫn thủ tục ly hôn với người việt kiều ?

TAND TP Hồ Chí Minh thụ lý vụ kiện "tranh chấp tài sản sau ly hôn" của bà Phạm Nguyễn Quỳnh Thị Tuyết (Ruby Quynh Pham), quốc tịch Mỹ, từ ngày 22/2/2008 đến nay đã gần 16 tháng nhưng vẫn chưa đưa ra xét xử.

Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 302/QĐ-CNTT ngày 7/4/2006 của TAND TP HCM thể hiện: Nguyên đơn – bà Phạm Nguyễn Quỳnh Thị Tuyết (Ruby Quynh Pham), quốc tịch Mỹ, thường trú tại 9243 Pipilo St Sandieo CA 92129 USA thuận tình ly hôn với ông Lưu Hoàng Ba, thường trú tại 003 Lô D, chung cư Phạm Viết Chánh, phường 19, Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh.

Về con chung của hai người (tên là Lưu Hoàng Karen, SN 2000) do bà Tuyết nuôi dưỡng, ông Ba có trách nhiệm cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng 2 triệu đồng cho đến khi Karen trưởng thành. Về tài sản chung, ông Ba được quản lý, sử dụng và sở hữu sau khi hợp thức hóa căn nhà 7B-B1, đường Hoa Lan, phường 2, Phú Nhuận và 1 căn hộ số 003 Lô D, chung cư Phạm Viết Chánh, quận Bình Thạnh cùng một số tài sản khác. Nhưng ông Ba phải có trách nhiệm hoàn lại phần chênh lệch giá trị hai căn nhà cho bà Tuyết với số tiền 1,6 tỷ đồng, thời gian hoàn tiền được chia thành 7 lần trong 5 năm.

Tranh chấp Hôn nhân và Gia đình: Một việt kiều mòn mỏi chờ tòa án xét xử trong vụ ly hôn

Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162

Quyết định này có hiệu lực thi hành, tuy nhiên, sau đó bà Tuyết liên tục có đơn đề nghị xem xét kháng nghị giám đốc thẩm, lý do là vì bà không sống tại Việt Nam nên không biết hai căn nhà là tài sản chung mà ông Ba đưa ra giá để thỏa thuận với bà là quá thấp so với thực tế.

Mặt khác, việc thỏa thuận ông Ba cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng 2 triệu đồng là không đủ so với mức sống tại Mỹ nên bà Tuyết cũng đã khởi kiện một vụ án khác về thay đổi mức trợ cấp nuôi con.

Từ đơn của bà Tuyết, Viện KSND Tối cao đã có Quyết định số 125/QĐ-KNGĐT-V5 ngày 23/10/2007 kháng nghị Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự ngày 7/4/2006 của TAND TP Hồ Chí Minh.

Sau đó, ngày 28/11/2007, TAND Tối cao đã có quyết định giám đốc thẩm, tuyên hủy quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự về phần tài sản chung, giao TAND TP Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm lại.

Và ngày 3/4/2008, TAND TP Hồ Chí Minh cũng đã ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời: "Cấm chuyển dịch quyền về tài sản, thay đổi hiện trạng tài sản đối với căn nhà số 7B-B1 Hoa Lan, phường 2, quận Phú Nhuận, TP Hồ Chí Minh" theo đơn yêu cầu của nguyên đơn là bà Phạm Nguyễn Quỳnh Thị Tuyết.

Về vụ kiện thay đổi mức cấp dưỡng nuôi con, Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP Hồ Chí Minh cũng có bản án phúc thẩm (số 32/2007/HNGĐ-PT ngày 12/12/2007) tuyên buộc ông Lưu Hoàng Ba có trách nhiệm cấp dưỡng nuôi con một lần với mức mỗi tháng 2 triệu đồng, thực hiện kể từ tháng 5/2007 cho đến khi Lưu Hoàng Karen đủ 18 tuổi với tổng số tiền là 258 triệu đồng.

Sau khi có quyết định giám đốc thẩm và bản án phúc thẩm nói trên, bà Tuyết nhiều lần từ Mỹ về Việt Nam để yêu cầu được thi hành án cũng như xét xử lại vụ kiện nhưng ông Lưu Hoàng Ba chỉ đưa cho bà 10 triệu đồng rồi… thôi.

Còn TAND TP Hồ Chí Minh thụ lý vụ kiện "tranh chấp tài sản sau ly hôn" từ ngày 22/2/2008 đến nay đã gần 16 tháng nhưng vẫn chưa đưa ra xét xử. Đáng nói hơn là trong thời gian này bà Tuyết đã 3 lần (vào các ngày 1/12/2008, 2/3/2009 và 7/4/2009) được TAND TP Hồ Chí Minh triệu tập đến tòa để xét xử nhưng khi bà từ Mỹ về Việt Nam thì phiên tòa lại bị hoãn.

Những lần đi như thế này bà Tuyết phải mất khá nhiều thời gian, công sức, tiền bạc làm ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của bà. Sự chậm trễ, kéo dài thời gian xét xử của TAND TP Hồ Chí Minh đã vi phạm nghiêm trọng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, vì theo quy định thời gian chuẩn bị xét xử vụ án loại này là 4 tháng kể từ ngày thụ lý và khi bị đơn được tòa triệu tập hợp lệ đến lần thứ 2 mà vẫn vắng mặt thì tòa xử vắng mặt bị đơn.

Để luật pháp được thực thi nghiêm minh cũng như bảo vệ quyền lợi chính đáng cho bà Phạm Nguyễn Quỳnh Thị Tuyết, đề nghị TAND TP Hồ Chí Minh phải sớm đưa vụ án này ra xét xử.

(MINH KHUE LAW FIRM: biên tập)