Chính quyền là bộ máy điều hành, quản lí công việc của nhà nước. Chính quyền được phân thành chính quyền trung ương và các cấp chính quyền địa phương. Bài viết phân tích và làm sáng tỏ quy định pháp luật hiện nay về chính quyền trung ương và địa phương. Cụ thể:
Thưa luật sư, tôi có ông nội, bà nội chết từ năm 1945 lúc đó chẳng có giấy tờ gì để chứng minh cho việc chết cả, nay tôi cần xin xác nhận là ông bà nội tôi đã chết từ năm đó thì tôi phải làm những thủ tục gì, cơ quan nào xác nhận. Khi chết ông bà nội tôi chết ở địa phương khác, sau này cả gia đình tôi chuyển sang xã khác sinh sống.
Có thể thấy, nếu phát huy tốt hai chức năng mà nó thực hiện chính quyền địa phương sẽ phát huy được vai trò hết sức quan trọng của mình trong bộ máy nhà nước. Vai trò của chính quyền địa phươn thể hiện ở các khía cạnh sau:
Cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân là nền móng mà trên đó hình thành nên bộ máy nhà nước, là điều kiện bảo đảm cho bộ máy nhà nước đó thực sự là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Bài viết phân tích các vấn đề pháp lý liên quan đến chính quyền nhân dân:
Trên cơ sở phân chia lãnh thổ quốc gia thành các đơn vị hành chính, nhà nước thành lập các thiết chế nhà nước tương ứng tại mỗi đơn vị hành chính để trực tiếp thực thi các công việc nhà nước tại địa phương. Nhà nước có thể chọn một trong hai cách.
Hiến pháp Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa quy định có 3 cấp hành chính: tỉnh, huyện và hương. Nhưng trên thực tế Trung Quốc được chia thành 5 cấp đơn vị hành chính là: tỉnh, địa khu, huyện, hương và thôn.
Chính quyền địa phương được cơ sở pháp lý hóa trong các văn bản luật của Vương quốc Anh về chính quyền địa phương năm 1963, 1972, 1974, 1976, 1992, 1994, 2000, 2003 thì các cơ quan chính quyền địa phương là các Hội đồng đại diện cho bộ máy hành chính nhà nước của dân cư.
Tại Tu chính án số 10 của Hiến pháp Hợp chủng quốc Hoa Kỳ: “Những quyền mà Hiến pháp không trao cho Liên bang cũng không ngăn cấm đối với các bang, thì được dành cho các bang cụ thể, hoặc cho nhân dân" - các nhà lập hiến cho thấy rõ hai chính quyền hoàn toàn tách bạch và hầu như độc lập với nhau.
Chính quyền địa phương ở xã gồm những cơ quan nào? Cơ cấu tổ chức của các cơ quan đó như thế nào ? Nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan này là gì ? Cùng Luật Minh Khuê tìm hiểu bài viết dưới đây để làm rõ vấn đề này.
Thưa luật sư, xin hỏi: Trước đây, khoảng năm 1960, ông nội và bà nội em có 1 số thửa đất ở quê, cách nơi thường trú hiện tại của gia đình khoảng 25km, đứng tên ông bà nội, nhưng giấy tờ là giấy tờ mua bán đất có con dấu tròn của hội đồng (ubnd) xã (Việt Nam cộng hòa), chứ chưa có sổ đỏ. Hiện nay ông bà nội đã mất, nhà ông bà nội còn 2 người con gái là 2 cô ruột của em, hiện còn sống và ba em vừa mất.
Đối với bất kì cơ quan nhà nước nào, khi nói tới chức năng là nói tới lĩnh vực hoạt động chủ yếu của nó trong bộ máy nhà nước. Chức năng là “lý do ” cho sự tồn tại của cơ quan nhà nước trong bộ máy nhà nước.
Kính chào Luật sư tại Công ty Luật Minh Khuê! Tôi hiện đang là cán bộ ở cơ sở tham mưu công tác quản lý nhà nước về kinh tế cho chính quyền cơ sở. Trước đây, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền xã trong hoạt động quản lý kinh tế bao hàm nhiều nội dung theo Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 và Pháp lệnh về nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của HĐND và UBND các cấp năm 1996.
Trong mạng lưới chính quyền địa phương của Việt Nam, chính quyền địa phương ở các cấp là những thiết chế tương đối độc lập với nhau. Giữa các chính quyền địa phương, cho dù là quan hệ cấp trên, cấp dưới, không có mối quan hệ về nguồn gốc hình thành.
Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) của chính quyền địa phương là một trong những phương thức quan trọng để thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, nhằm xây dựng, phát triển kinh tế văn hóa xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Chính quyền địa phương nói chung và chính quyền đô thị của Nhật Bản nói riêng áp dụng "hệ thống tổng thống" (presidential system) để đảm bảo sự tách biệt về quyền lực giữa thị trưởng và hội đồng đô thị, nhờ đó đạt được sự kiểm soát và cân bằng quyền lực giữa hai bên.
Một trong những điểm mới nổi bật của Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019, sau đây gọi là Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015) là sự phân biệt giữa chính quyền địa phương ở đô thị và chính quyền địa phương ở nông thôn.
Ở bất kì quốc gia nào trên thế giới, khi cơ quan nhà nước ở trung ương ban hành chính sách cho toàn quốc thì chính sách đó cũng phải được thực hiện ở địa phương. Bài viết phân tích, làm sáng tỏ một só khía cạnh pháp lý về chính quyền địa phương:
Tiếp theo bài Kinh doanh bằng “quan hệ” hay bằng pháp luật?, TBKTSG số ra ngày 24-2-2011, Bàn tròn doanh nghiệp kỳ này giới thiệu bài viết về mối quan hệ giữa doanh nghiệp và chính quyền trong việc kinh doanh.
Luật Minh Khuê trân trọng giới thiệu với bạn đọc nội dung cuốn sách "Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Tổ chức chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương (được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 8 khóa XIV) và các văn bản hướng dẫn" do Quí Lâm hệ thống.
